• شنبه / ۳ آذر ۱۳۹۷ / ۰۶:۱۱
  • دسته‌بندی: گردشگری و میراث
  • کد خبر: 97090300615
  • خبرنگار : 71191

گاوداری روی ۷۰۰ سال تاریخ لواسان بزرگ!

محوطه تاریخی "سرقلعه" در لواسان بزرگ

نمونه‌ی بارز ضرب‌المثل قدیمی‌ها که می‌گویند «شاه می‌بخشه، وزیر نمی‌بخشه» چند ماه قبل در لواسان بزرگ به خوبی قابل مشاهده بود، مثالی که هنوز هم اگر «وزیر» های منطقه قانون و میراث فرهنگی کشورشان را نفهمند، نمی‌خواهند ببخشند و شاه‌اش تلاش می‌کند، حق خود را که در واقع یک میراث تاریخی و ملی بزرگ است، حفظ کند.

به گزارش ایسنا، شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای لواسان بزرگ همان جاست، روستایی با آثار و محوطه‌هایی متعلق به دوران تاریخی بعد از اسلام که یکی از نشانه‌های تاریخی ۷۰۰ سال پیش یعنی از دوره‌ی سلجوقی را در بلندترین تپه‌ی روستا در دل خود پنهان کرده، اما حالا که مالک محوطه‌ی تاریخی خودش در تعامل با میراث فرهنگی و با تقبل هزینه‌های کاوش و مرمت، قصد ساماندهی این محوطه‌ی تاریخی را دارد، انگار مردم روستا، بنای ناسازگاری گذاشته‌اند ...

سرقلعه را ناصر پازوکی - باستان‌شناس-  در سال ۱۳۸۰ در روستای لواسان بزرگ کشف کرد و آن را در اول مهر ۱۳۸۲ با شماره ۱۰۳۸۴ درفهرست آثار ملی به ثبت رساند، این محوطه‌ی تاریخی آن‌قدر به همان وضعیت ماند تا مالک حدود ۲۰ هزار متر از این منطقه در روستای تاریخی خود تصمیم گرفت دست‌کم با کاوش، مرمت و دادن کاربری متفاوتی به این محوطه‌ی تاریخی نه تنها به تاریخ و فرهنگ کشور خود کمک کند، بلکه مردم روستا هم بعد از به سرانجام رسیدن کارها در این بخش از روستا، با صنعت گردشگری بیشتر آشنا شوند، اما به نظر می‌رسد، با وجود پایان فصل اول بررسی‌های مطالعاتی این محوطه‌ی تاریخی معارضان تپه با حضور هر کس هر چند کارگران تیم کاوش مخالف‌اند، چه برسد به مالک و باستان‌شناسِ محوطه.

از سوی دیگر، از حدود سی سال گذشته با کشیدن دیوار در بخشی از محوطه‌ی تاریخی و ایجاد گاوداری عاملی شده تا نه تنها قسمت‌هایی از دیواره‌ی قلعه از بین برود، بلکه می‌توان گفت تقریبا مطالعه و کاوش را در این محوطه غیرممکن کرده است.

در برنامه‌ریزی‌های انجام شده قرار بود کاوش‌ها در تپه سرقلعه از تیر ماه ۹۷ آغاز شود، اما به همان دلیل نبخشیدن وزیر، کارها در این محوطه‌ی تاریخی با آثار عصر آهن تا صفوی‌اش، تا مهرماه به تعویق افتاد، یعنی با وجود اصرارهای مالک تپه و تلاش‌هایش، ۱۴ معارض زمین سنددار همین مالک جلوی اقدامات میراث را گرفتند.

محمدرضا نعمتی، سرپرست تیم باستان‌شناسی محوطه‌ی سرقلعه در لواسان بزرگ، در نخستین قدم، گمانه‌زنی عرصه و حریم این محوطه را انجام داد. محوطه‌ای که قدمت‌اش به دوره سلجوقیان برمی‌گردد و تا کنون باستان‌شناسان توانسته‌اند بخشی از ساختمان این قلعه تاریخی مانند سیستم خدماتی و حمام‌اش را کشف کنند.

نعمتی - باستان‌شناس – می‌گوید: کار باستان‌شناسان بر اساس تفاهم‌نامه‌ میراث‌فرهنگی استان تهران و مالک این محوطه از ۲۳ تیر آغاز شد، اما تا یک ماه نخست، درگیر اختلافاتی بودیم که مردم منطقه به دلیل کاوش‌های ما در این محوطه داشتند. چون بخش‌های زیادی از این تپه به گاوداری، انباری و دامداری و باغات اهالی روستا تبدیل شده است.

وی با بیان این‌که مالک تپه‌ی سرقلعه، اعتبار همه‌ی اقدامات برای بررسی‌های باستان‌شناسی و دیگر اقدامات را به طور کامل تقبل کرده است، ادامه می‌دهد: «محمد متفرس» مالک این محوطه تفاهم‌نامه‌ای با میراث فرهنگی امضا کرده که براساس آن تپه سرقلعه به طور کامل کاوش و در نهایت آثار به دست آمده در سایت موزه به نمایش درآید و مالک نیز از سایت موزه بهره‌برداری مورد نظر خود را داشته باشد.

او با اشاره به این که این اقدامات باعث تخریب بسیاری از آثار زیر تپه شده است، اضافه می‌کند: تیم باستان‌شناسی پس از کش‌وقوس‌های فراوان با حکم دادگاه و دادگستری شهرستان شمیران باستان‌شناسان کار خود را در این محوطه آغاز کردند.

نعمتی با تاکید بر این‌که برای تخریب گاوداری از سال ۷۰ حکم دادگاه وجود دارد، اما مسوولان به دلیل ملاحظات برای مردم آن را عقب می‌اندازندادامه می‌دهد: در سال ۹۴ نیز حکم تخریب داده شده است. در نامه‌ی حکم نخست یک مدت زمان یکی دو ماهه گرفتند و پس از گفتند پس از ماه محرم گاوداری تخریب می‌شود، در حالی که اکنون ماه صفر نیز به پایان رسیده است.

به اعتقاد این باستان‌شناس، مکان اصلی تپه سرقلعه گاوداری و درختان اطرافِ آن است. حمام نیز دقیقاً زیر گاوداری و درختان است. این در حالی است که گاوداری به طور تقریبی نصف تپه را در بر گرفته و حدود ۲۰۰۰ متر از زمین را تصرف کرده است. از سویی شورای لواسان و اهالی با این تخریب مخالف بودند.

نعمتی با تأکید بر این که چون برنامه، تعیین حریم و عرصه این محوطه بود، ۳۲ گمانه در اطراف تپه کاوش شد، می‌افزاید: بر اساس گمانه‌هایی ایجاد شده، سرقلعه حدود یک هکتار وسعت دارد. پس از پایان گمانه‌زنی، در دو نقطه از تپه شروع به کاوش کردیم. قسمت شرقی بقایای یک حمام تاریخی بدست آمد که دارای حمام سربینه و کفش کن بود. در سربینه نیز دو سکو وجود دارد که زیر هر سکو چهار کفش کن هست. گرمخانه با گربه‌روهای زیر آن، همچنین یک درِ میانی که بین سربینه و گرمخانه وجود دارد و متعادل کننده هوای بین کفش‌کن و گرمخانه بوده است. بعد از آن خزینه و تنبوشه‌های سفالی کشف شدند که وظیفه انتقال آب به بخش‌های مختلف حمام را داشته‌اند.

این باستان‌شناس معتقد است: بخش‌های دیگر این حمام به دلیل ساخت‌وسازهای غیر قانونی باعث از بین بردن امکان کاوش روی آن‌ها شده است.

نعمتی با بیان این که بیشترین و شاخص‌ترین آثار در زیر انباری‌ها و گاوداری به وسعت تقریبی ۲۰۰۰ متر ‌است، می‌گود: اوج ساخت و ساز در این محو طه در دهه هفتاد بود، آثار سفالی شامل سفال‌های زرین فام، سفال‌های قلم مشکی، سفال‌های آبی- سفید است که نشان از رونق دوره صفوی دارد. سفال‌های مختص دوره سلجوقی هم در این مجموعه وجود دارد. در نهایت با توجه به نوع سفال‌ها به نظر می‌رسد این قلعه به یک قلعه نظامی و تدافعی شباهت ندارد و احتمالاً کوشکی است که اهالی منطقه از آن استفاده می‌کردند.

به گفته‌ سرپرست گمانه‌ زنی عرصه و حریم این تپه تاریخی، علاوه بر کاوش حمام در قسمت شرقی، در قسمت شمالی قلعه به منظور بدست آوردن پلان قلعه و نمای بیرونی قلعه کاوش‌ها آغاز شد که در کاوش‌های قسمت شمالی دو برج مدور بدست آمد که برج شرقی از باقی برج‌ها کوچکتر و توخالی است و برج غربی توپر است.

وی با اشاره به این که در قسمت بالایی برج اتاق‌های مستطیلی شکلی بدست آمده که این اتاق‌ها به سمت جنوب (گاوداری) امتداد دارند، می‌گوید: این اتاق‌ها در قسمت مرکزی و بلندترین نقطه تپه ارگ قلعه بدست آمد. همچنین از ارگ قلعه اتاق بزرگ مدوری بدست آمد که این اتاق مدور در قسمت انتهایی دارای سکویی برای نشستن است که احتمالا اتاق شورا بوده است.

نعمتی با بیان این که با کف‌سازی و ساخت دیواره‌های سنگی این اتاق برای استفاده به اتاق‌های کوچکتری تبدیل شده است، اضافه می‌کند: در نهایت با جمع‌بندی براساس یافته‌ها، اسناد و مدارک بخصوص سفال‌ها به این نتیجه رسیدیم که این تپه از عصر آهن، دوره اشکانی، دوره سلجوقی ایلخانی، تیموری و دوره صفویه دارای آثاری است که پررونق‌ترین دوره استفاده از این قلعه در سه دوره سلجوقی، ایلخانی و صفوی بوده است.

او به شرح این موضوع هم پرداخت که پس از دوره صفوی سرقلعه متروک شده که طبق شواهد بر اساس زلزله‌ای بوده که در این منطقه رخ داده، چون پس از دوره صفوی دو زلزله بزرگ و مهم در این منطقه، یکی در اواخر دوره صفوی و دیگری در دوره قاجار رخ داده است، که پس از دوره صفوی این محدوده به طور کامل متروک می‌شود اما پس از انقلاب گروهی از اهالی روستا اینجا را تصرف می‌کنند و ساخت و سازهای غیر قانونی انجام می‌دهند.

این باستان‌شناس با تأکید بر این که بزرگترین مشکل سرقلعه تخریب گاوداری است، می‌گوید: اگر مسوولان شهری و میراثی تلاش کنند گاوداری تخریب می‌شود و در ادامه‌ کاوش‌ها این منطقه به سایت موزه و منطقه گردشگری در لواسان تبدیل می‌شود.

سمیه ایمانیان- ایسنا

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۳ ۱۷:۱۱

نفهمیدم شخصی مالک محوطه است ولی دیگران سند دارند! در هر صورت باعث تاسف است که با اثار تاریخی اینگونه رفتار شده و میشود

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۴ ۰۸:۲۹

لواسانی هستم عضو منتخب شورای اسلامی لواسان بزرگ بخش اعظم مطالبی که در این گزارش آمده است خلاف واقع بوده و چنانچه مایل بودید از جزییات بیشتر این تپه تاریخی مطلع شوید در خدمت شما هستیم ...

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۴ ۱۵:۰۸

این اطلاعات غلط از کجاست.. این یک توطئه سازمان یافته برای نابودی تنها نقطه بکر تهران میباشد. لواسان بزرگ همه ..یکدیگر را میشناسند ان قلعه هیچ صاحبی نداشته و نخواهد...داشت..ان فردی که این خبر را به شما و سایر خبر گزاریها داده...کور خوانده است..مردم لواسان باج نمیدهند.

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۴ ۲۱:۱۷

تپه تاريخي سرقلعه هيچ مالك شخصي ندارد و متعلق به تمام مردم ايران زمين است مانند همه ابنيه تاريخي ديگر چگونه ممكن است كه اين تپه در سال ١٣٨٢ به ثبت ملي رسيده و اكنون مالك شخصي پيدا كرده توي اين مدت اين فرد كجا بوده ؟ و عجيبتر اينكه ميراث فرهنگي به طرز كاملا مشكوكي با شخص مدعي همكاري ميكند

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۴ ۰۱:۱۰

لواسانات شده مرکز غارت میراث طبیعی و فرهنگی با حمایت .... نظیر این موضوع تپه تاریخی تنگلخانه در روستای برگجهان است.

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۴ ۱۶:۵۸

کور خوانده اگر کسی فکر کند که می تواند تاریخ ایران را نابود کند. من حمید میرزایی بچه شیراز، این درد را خوب می فهمم. تاریخ ایران ملک شخصی نیست. لطفا از این گزارشات غلط خودداری کنید.

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۴ ۱۹:۰۱

خبر نگار شما بهتر بود با اهالی لواسان بزرگ هم صحبت میرد تا حقایق بر ایشان روشن میشد تا هر خبر نادرستی از خبر گذاری پخش نمیشد.

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۴ ۱۹:۰۹

خبرت کاملا ناموثقه .حتما با ایمیل بنده یا خط 0919... تماس بگیره خبرنگارتون .ضمنا اون صاحب جعلی هم دیگه حق ورود به منطقه نداره

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۴ ۲۳:۰۹

با سلام و احترام من صفی آریان از اهالی لواسانات بزرگ هستم این آثار باستانی به هیچ عنوان مالکیت شخصی نداشته ، و ندارد . لطفا درست بازتاب دهید .

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۵ ۱۲:۵۷

این آقای به ظاهر مالک تا حالا کجا تشریف داشتند که یکباره پیدا شدن؟خبرنگار گرامی شما بایستی با اعضای شورا واهالی صحبت می کردند

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۵ ۱۳:۵۱

واقعا نمیدونم این آقای به اصطلاح مالک از کجا پیداش شده با کیا سند جعلی ساخته اصن کی اجازه داده پاشو بزاره لواسون .

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۵ ۱۴:۲۴

سر قلعله متعلق به همه مردم ایران است و ملک خصوصی هیچکس نیست و ما مردم لواسان اجازه نمیدهیم هیچکس به این ملک دست درازی کند ،ما امانت داران خوبی برای مردم ایران خواهیم بود

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۵ ۱۴:۳۱

خدایا خودت این قلعه رو چندین قرن هست که زیر خاک نگه داشتی حالا چهار تا آدم بی شرف دارن زیر برف و بارون خرابش میکنند و در کنارش میخورن و میبرنو یه آبم روش

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۵ ۱۴:۴۳

از خبرگزاری ایسنا انتظار بیشتری داشتیم بدون تحقیق و اطمینان داشتن از صحت صحبت های این آقای به ظاهر مالک خبر را درج می کنید آیا پاسخگوی عواقبش هم هستین؟

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۵ ۱۶:۰۹

سر قلعه همیشه جز اثار منطقه لواسانات بوده متعلق به همه ملت ایران است و هیچکس حق دخل و تصرف ان را ندارد،ومردم مطمئن باشند لواسانیها امانتداران خوبی برای ملت شریف ایران خواهند بود و جلوی هر اقدام زمین خواری را خواهند گرفت

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۶ ۲۰:۵۹

زارع لواسانی هستم متاسفانه اثار تاریخی به غارت رفته ایران همه از بی توجهی مردم بوده انشالله اینبار غارتگران به خواب ببینند که مردم لواسان بزرگ در خوابند ما اهالی لواسان بزرگ از تمام مسئولین منطقه ومیراث فرهنگی توقع همیاری داریم

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۶ ۲۰:۵۸

ادعا روی اثر تاریخی با سند منگوله دار دیگه جالبتر از این نیست اونم درست زیر گوش میراث فرهنگی نزدیک پایتخت دیگه وای به سایر مناطق دور از پایتخت 🙄🙄

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۰۷ ۲۲:۴۲

سلام توهین از این بالاتر که میروند وزمین های مردم را صاحب می‌شوند وجلو چشمت زمین وارثی را میگویند صاحب ندارد

avatar
۱۳۹۷-۰۹-۱۰ ۲۲:۰۷

من خودم اهل لواسون هستم و کل بچگیمو سر همین تپه ها بزرگ شدم و بازی کردم از وقتی یادم میاد هیچ کس مالک این تپه نبوده، کجاست اون عقلی که بفهمه اخه مگه میشه یه تپه چند هزار ساله مالک شخصی داشته باشه، مثل اینه که بگی تپه الموت صاحب داره، اصلا داره، تو این حداقل 100سال گذشته کجا بودن