• یکشنبه / ۱۱ آذر ۱۳۹۷ / ۰۹:۴۷
  • دسته‌بندی: خراسان جنوبی
  • کد خبر: 97091104768
  • منبع : نمایندگی خراسان جنوبی

آیین قدیمی کویرنشینان را بشناسیم

آیین

​انجام عمل بام اندود که به منزله ایزوگام کردن بام منازل است، از سنت‌های قدیمی مردم کویر است که حتی در تابستان نیز، مانع ورود گرمای شدید به خانه شده و منازل را سرد نگه می‌دارد.

به گزارش ایسنا ، استان خراسان جنوبی مهد سنن و آداب و رسوم مختلف است که هر کدام از این سنت‌ها، رازهایی را در خود دارند و بام اندود نیز یکی از این مراسمات است که هم باعث می‌شود خانه‌های گلی گرم شوند و هم خانه‌های دل به هم نزدیک شوند.

ساده زیستی و قناعت روستائیان همیشه زبانزد بوده است و این مردمان در بین خود آداب و رسومی را دارند که یکدلی ویژگی مشترک همه دیآن‌ها است.

اما ورود تکنولوژی به شهرها و حتی روستاها موجب شده است تا دیگر آن شور و هیجان سابق برای انجام این رسوم قدیمی وجود نداشته باشد اما هنوز هم افرادی از جمله پیران و سالمندان روستاها  هستند که همان سنن قدیمی را دنبال می‌کنند.

خراسان جنوبی جز استان‌های کویری ایران است که این امر موجب ساخت خانه‌ها با  شکل و شمایل خاصی شده و در ساخت این منازل از لوازم مخصوصی مانند کاه و گل استفاده شود.

این خانه‌ها در زمستان و در فصل‌های سرد سال، نیاز به حفاظی دارند که این مانع، از ورود آب باران و برف به داخل خانه جلوگیری می‌کند که "بام اندود" کردن شیوه مناسبی برای این امر است.

آب، کاه و گل سه ابزار برای انجام عمل بام اندود هستند که گاه با این مصالح، خاکستر را نیز ترکیب می‌کنند اما مواد اصلی، سه نمونه مذکور هستند.

این رسم قدیمی، پیشینه‌ای بیش از 100 سال را داراست که برای انجام این کار، مصالح از چند روز قبل آماده می‌شوند و افراد در روز خاصی این کار را انجام می‌دهند.

انجام عمل بام اندود به منزله ایزوگام کردن بام منازل است که حتی در تابستان نیز، مانع ورود گرمای شدید به خانه شده و منازل را سرد نگه می‌دارد.

وحدت و همدلی میان مردمان، راز سنت‌های خراسان جنوبی

در درون این رسم قدیمی نیز رازی نهفته است و این راز همان وحدت و همبستگی اهالی روستاهاست که بدون دستمزد و چشم داشت همانند سایر اعمال با یکدیگر همکاری می‌کنند و باعث لذت بخش تر شدن این سنت می‌شوند.  در اصطلاح محلی به این شیوه همکاری و همدلی در کارها بدون داشتن چشم داشت، خداقوتی می‌گویند.

ایران، دارای استان‌های گرم و خشک متعددی است اما رسم بام اندود کردن که به صورت عمومی در این استان‌ها انجام می‌شود، در خراسان جنوبی به طور خاص و با خواندن اشعار مذهبی و ذکر صلوات همراه می‌شود.

این مراسم از اویل فصل سرما آغاز می‌شود و تا پایان آذرماه در خراسان جنوبی ادامه دارد که در حال حاضر ثبت ملی این سنت قدیمی در حال پیگیری است.

با وجود به میان آمدن ابزارهای دیگری چون ایزوگام برای مقاوم کردن خانه‌ها اما ساکنان روستاها معتقدند استفاده از کاه و گل و خاک، مقاومت را افزایش می‌دهد.

سنتی دیرینه

سید احمد برآبادی، مدیرحوزه پژوهش و مطالعات اداره کل میراث ‌فرهنگی خراسان ‌جنوبی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: مراسم سنتی بام اندود در خراسان جنوبی از اواخر شهریور آغاز می‌شود و تا اوایل آبان ادامه دارد که ثبت ملی این آیین سنتی در فهرست آثار معنوی کشور در حال پیگیری است.

وی افزود: بام اندود (بنندو) از جمله مراسم سنتی است که در خراسان جنوبی هنوز اجرا می‌شود و از تاریچه آن تاریخ دقیقی موجود نیست و آن چیزی که به شکل مراسم بام‌اندود جا افتاده است، حداقل به بیش از صد سال گذشته برمی‌گردد.

  وی بیان کرد: در روستاها و برخی از مناطق شهرهای خراسان جنوبی چون منازل از خشت و گل هستند، برای اینکه از نفوذ باران در زمستان در امان باشند سالی یک‌بار پشت بام‌های خود را بام‌اندود (پوششی از گل، خاک و کاه) می‌کنند.

مدیرحوزه پژوهش و مطالعات اداره کل میراث ‌فرهنگی خراسان ‌جنوبی گفت: از مواردی که مراسم بام‌اندود خراسان جنوبی را با دیگر استان‌ها متمایز می‌کند، اجرای خواندن موسیقی به هنگام کار بام‌اندود است.

وی اظهار کرد: در مناطقی که در ساخت خانه‌های گلی و پشت‌بام‌ها از خاکی با عنوان خاک کوشک استفاده می‌کنند هر هفت سال نیاز به بام‌اندود است.

مدیرحوزه پژوهش و مطالعات اداره کل میراث ‌فرهنگی خراسان ‌جنوبی ادامه داد: برای اجرای مراسم بام‌اندود باید آب و خاک با یکدیگر مخلوط و سپس کاه اضافه شود و آنقدر لگد مال شود تا آماده گل مالی بر روی پشت بام‌ها شود.

  برآبادی افزود: برای اجرای بام‌اندود از مصالحی از جمله خاک رس، کاه، گل و در بعضی از نقاط از خاکستر استفاده می‌کنند اما مصالح اصلی آن آب، کاه و خاک است.

وی بیان کرد: از مهم‌ترین ویژگی‌های بام اندود، عدم نفوذ باران به داخل و سقف خانه است و حالت صیقلی شکلی که خاک و گل بر روی پشت بام ایجاد می‌کند، سبب می‌شود آب صیقل خورد و از پشت بام به سمت ناودان روانه شود.

  مدیرحوزه پژوهش و مطالعات اداره کل میراث ‌فرهنگی خراسان ‌جنوبی گفت: کاهگل و قطر دیوارهای خانه‌های گلی سبب می‌شود سرمای زمستان به داخل خانه   نفوذ نکند و در اوایل فصل پاییز مراسم بام‌اندود انجام می‌شود.

برآبادی یادآور شد: رنگ روشن کاه گل سبب می‌شود در مناطق کویری که آفتاب شدید در تابستان می‌تابد، وجود کاه و گل مانع از گرمای شدید به درون خانه شود.

تهیه و تنظیم از سید محمد علی سجادی


انتهای پیام
  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.