به گزارش ایسنا، رامین کردی امروز در مراسم رونمایی از سامانه «علمخوان» در موزه ملی علوم پزشکی با تأکید بر اهمیت سواد سلامت در ارتقای وضعیت سلامت جامعه، با اشاره به یک مطالعه انجامشده در آمریکا گفت: در بررسی عوامل مؤثر بر سلامت افراد، از جمله وضعیت اقتصادی، سطح تحصیلات و نوع شغل، مشخص شد که سواد سلامت از همه این عوامل مهمتر است؛ بهطوریکه فردی با سواد سلامت بالاتر، حتی در صورت پایین بودن سایر شاخصها، وضعیت سلامت بهتری دارد.
وی افزود: سواد سلامت عمدتاً در زندگی روزمره شکل میگیرد؛ در تعاملات اجتماعی مانند بازار، کوچه، آرایشگاه و محیطهای مشابه، اما بخشی از آن نیز از طریق رسانهها و خبرگزاریها شکل میگیرد. از این رو، تلاش برای ارتقای سواد سلامت جامعه، یک ضرورت جدی است.
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران با بیان اینکه سالانه حدود ۷۰۰۰ تا ۷۵۰۰ مقاله علمی و به صورت میانگین روزانه حدود ۲۰ مقاله در دانشگاه علوم پزشکی تهران منتشر میشود که حاصل تلاشهای گسترده پژوهشی است. با این حال، تنها بخش کوچکی از این مقالات (روزانه حدود ۴، ۵ مقاله) دارای محتوای قابل استفاده و قابل انتقال برای عموم مردم هستند. بنابراین باید سازوکاری ایجاد شود تا نتایج پژوهشها به زبان قابل فهم به جامعه منتقل شود.
وی با اشاره به روندهای جهانی در حوزه علم و انتشار دانش، گفت: در دنیا این نگاه وجود دارد که نتایج پژوهشها باید میزان دیدهشدن و اثرگذاری اجتماعی از جمله در رسانهها، شبکههای اجتماعی و منابع عمومی داشته باشند. در واقع، پژوهش باید به شکل چندلایه به جامعه منتقل شود تا بتواند به ارتقای سواد سلامت کمک کند.
کردی در ادامه با اشاره به تغییرات در ارائه محتوای علمی گفت: امروزه حتی نشریات علمی و کتابهای درسی نسبت به گذشته تغییر شکل دادهاند و به سمت ارائههای رسانهایتر و قابل فهمتر حرکت کردهاند.
وی با اشاره به مثالی در مورد فعالیت بدنی، افزود: در سطح جهانی حدود ۲۵ درصد افراد فعالیت بدنی کافی ندارند، اما در برخی مطالعات، ایران در وضعیت نامناسبتری قرار دارد و میزان کمتحرکی در کشور به بیش از ۵۵ درصد رسیده است.
وی ادامه داد: در مطالعهای درباره دلایل کمتحرکی، برخلاف تصور اولیه که عوامل اقتصادی یا فرهنگی را پررنگ میدانست، مشخص شد ۶۳ درصد دلایل به عوامل درونفردی مانند بیحوصلگی، تنبلی یا تصور بیماری برمیگردد؛ نه صرفاً مشکلات ساختاری یا مالی.
وی افزود: این یافتهها نشان میدهد که سواد سلامت و تغییر نگرش فردی میتواند نقش مهمی در افزایش فعالیت بدنی داشته باشد، بیش از آنکه صرفاً عوامل اقتصادی یا فرهنگی تعیینکننده باشند.
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به تغییر برخی باورهای فرهنگی در حوزه سلامت، گفت: در ۲۰ سال گذشته، برخی الگوهای درمانی و باورهای عمومی تغییر کردهاند، اما هنوز برخی رفتارهای نادرست در نظام سلامت وجود دارد؛ از جمله مصرف بالای سرم در کشور که نسبت به استانداردها و میانگین جهانی بالاتر است و بخشی از آن ریشه فرهنگی دارد.
وی همچنین بر نقش رسانهها تأکید کرد و گفت: خبرنگاران در حوزه سلامت نقش بسیار مهمی دارند؛ یک خبر نادرست میتواند آسیب گسترده ایجاد کند و در مقابل، یک خبر درست میتواند جان انسانها را نجات دهد. به همین دلیل، انتقال صحیح اطلاعات علمی به جامعه اهمیت حیاتی دارد.
کردی با تأکید بر ضرورت دقت در تفسیر یافتههای علمی و نقش سواد سلامت در جلوگیری از برداشتهای نادرست و دشواری فهم و تحلیل برخی مطالعات علمی برای عموم، گفت: بسیاری از افراد هنگام مواجهه با نتایج پژوهشها دچار سردرگمی میشوند یا برداشتهای نادرست دارند. به همین دلیل اگر یک مقاله علمی بهدرستی تحلیل نشود، میتواند حتی موجب ایجاد نگرانی یا هیجان کاذب در جامعه شود.
وی ادامه داد: برای مثال، در یک مطالعه بزرگ در کره جنوبی با حدود ۸ میلیون شرکتکننده، بررسی شده بود که آیا واکسن کووید-۱۹ با افزایش برخی سرطانها مانند سرطان ریه یا تیروئید ارتباط دارد یا خیر. در نگاه اولیه برخی نتایج ممکن است سوءبرداشت ایجاد کند، اما بررسی دقیقتر نشان داد چنین ارتباطی وجود ندارد و حتی میزان بروز سرطان در گروه واکسنزده حدود ۲۲ درصد کمتر از جمعیت عمومی بوده است.
وی خاطر نشان کرد: این نمونه نشان میدهد که تحلیلهای سطحی از دادههای علمی میتواند به انتشار اخبار نادرست و ایجاد نگرانیهای غیرواقعی منجر شود؛ بنابراین هر یافته علمی باید توسط متخصصان بهدقت ارزیابی و تفسیر شود.
کردی با اشاره به تجربههای مشابه در گذشته گفت: در ماجرای واکسن سرخک و ارتباط ادعایی آن با اوتیسم نیز یک مقاله دارای اشکال علمی منتشر شد که بعدها این دادهها رد و حتی مقاله باز پس گرفته شد، اما اثرات منفی آن بر اعتماد عمومی و کاهش واکسیناسیون در برخی کشورها همچنان باقی ماند.
وی در ادامه به اهمیت تحلیل دادههای سلامت در کشور اشاره کرد و گفت: برای نمونه، در بررسیهایی درباره دردهای اسکلتی-عضلانی مانند گردندرد، مشاهده میکنیم که شیوع آن در ایران مشابه متوسط جهانی است و حدود ۱۵ درصد جمعیت را درگیر میکند؛ اما نکته مهمتر این است که روند بروز موارد جدید در حال افزایش است.
وی افزود: این روند افزایشی نشان میدهد که تنها دانستن آمار کافی نیست و باید به سمت پیشگیری و ارتقای سواد سلامت حرکت کنیم تا از بروز این مشکلات جلوگیری شود.
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به برنامههای جدید این دانشگاه، گفت: گام اولیهای برای ایجاد یک ساختار خبری علمی در دانشگاه برداشته شده است تا با همکاری روابط عمومی و متخصصان، نتایج پژوهشها به زبان قابل فهم به جامعه منتقل شود و بتوانیم به سمت شکلگیری یک ژورنالیسم علمی و سلامت توانمند حرکت کنیم.
انتهای پیام
