در روزهای ابتدایی، بخش عمده شعارها و مطالبات مطرحشده در این اجتماعات حول محور خونخواهی، حمایت از مواضع رسمی و تأکید بر پاسخ قاطع به تجاوزات رژیم آمریکایی-صهیونی متمرکز بود. فضای حاکم بر تجمعات در آن مقطع بیشتر متاثر از احساسات عمومی و واکنشهای فوری جامعه به رخدادهای روز بود و همین موضوع در شعارها و گفتوگوهای میان مردم نیز بازتاب داشت.
با گذشت زمان و بهویژه پس از تحولات بعدی و برقراری آتشبس، ماهیت مطالبات مطرحشده در تجمعات نیز دچار تحول شد. اکنون اگرچه موضوع خونخواهی و پیگیری مطالبات اولیه همچنان در میان شرکتکنندگان پررنگ است، اما در کنار آن، مسائل اقتصادی، معیشتی و دغدغههای روزمره مردم نیز جایگاه ویژهای پیدا کرده است. به همین دلیل، شعارها دیگر صرفاً جملاتی کوتاه نیستند، بلکه بیش از گذشته به روایت خواستهها، نگرانیها و مطالبات متنوع اقشار مختلف جامعه تبدیل شدهاند.
یکی دیگر از مهمترین تغییرات قابل مشاهده، شکلگیری زیرساختها و امکانات رفاهی در برخی نقاط محل تجمعات است. در طول این مدت، بعضی از فضاهای شهری به محلهای شناختهشده برگزاری اجتماعات مردمی تبدیل شدهاند و خدماتی همچون پذیرایی، توزیع چای و امکانات رفاهی برای حاضران در نظر گرفته شده است. این موضوع نشان میدهد که تجمعات از یک واکنش مقطعی فراتر رفته و به پدیدهای با ابعاد اجتماعی و فرهنگی گستردهتر تبدیل شدهاند.
این گزارش حاصل مشاهدات میدانی و گفتوگوی خبرنگار ایسنا با شرکتکنندگان در تجمعات شبانه مشهد است و تلاش دارد روند تغییرات این اجتماعات مردمی را از شبهای نخست تا کنون بررسی کند.
در ابتدا به سمت خیابان شهید صیادشیرازی رفتیم؛ ساعت حدود ۲۰:۳۰ و سرود ایران در منطقه نواخته شده بود. خانوادهای چهار نفره در کنار خیابان ایستاده و دست به سینه در حال خواندن سرود بودند، برای صحبت به سمت آنان رفتیم.
پدر خانواده با اشاره به تغییرات شکلگرفته در روند تجمعات، به خبرنگار ایسنا گفت: ما اکثر شبها را با خانواده در خیابان حاضر شدیم و به نظر بنده شور و شوق مردم نهتنها کم نشده، بلکه افزایش یافته و تا روزی که رهبر امر کند، در خیابان حاضر میشویم.
وی ادامه داد: شعارهای مردمی در روزهای ابتدائی این تجمعات بیشتر در رابطه با خونخواهی رهبر شهید و تکرار شعر معروف «بزن که خوب میزنی» بود، اما پس از آتشبس و شروع مذاکرات، این شعارها علاوهبر خونخواهی رهبر شهید، مطالبات مردمی و مذاکرات را نیز دربرگرفت تا دیپلماسی به نفع مردم و باموفقیت صورت گیرد.
مرد دیگری که خود جزو گردانندگان تجمعات شبانه بود، اظهار کرد: فلسفه اصلی این تجمعات شبانه، افزایش روحیه رزمندگان و حمایت از نظام جمهوری اسلامی در برابر تجاوز خارجی بود. این ضرورت از زمانی شکل گرفت که برخی از مزدوران خارجی، سعی در اعلان فراخوان به مردم برای آشوب در خیابان داشتند تا به خواستههای شوم خود برسند.
وی افزود: اما این حضور کمکم کاملتر و متنوعتر شد؛ هم به لحاظ شعار و هم تنوع برنامهها. باتوجه به آتشبس موقت و تحریم دریایی آمریکا، ما وارد جنگ اقتصادی شدیم لذا هم توصیه به صرفهجویی در مصرف به ویژه حوزه انرژی و هم ضرورت افزایش همدلی و مواسات مورد توجه مردم قرار گرفت.
وی اضافه کرد: یکی دیگر از این اتفاقات، صلوات خاصه، زیارت عاشورا، سرود جمهوری اسلامی و تلاوت قرآن بود و در کنار آن، یکی از نکات بسیار جالب، برگزاری مراسم عقد تعدادی از زوجهای جوان در میادین بود که نشان از نشاط و ادامه زندگی در سبکی جدید دارد که بسیار هم ساده و کمهزینه دنبال شد.
حضور شبانه، به سبک زندگی ما تبدیل شده است
کمی آنطرفتر از این خانواده، پسرجوانی در حالیکه پرچم حزبالله در دست داشت، بیان کرد: به نظر بنده شعارهای مردم در گذر زمان پختهتر شده و رنگ و بوی اقتصادی به خود گرفته، زیرا اکنون جنگ از میدان نظامی، به میدان اقتصادی تغییرشکل داده است. مردم و مغازهداران به حضور ما در خیابان عادت کرده و به نوعی میتوان گفت این حضور شبانه، به سبک زندگی ما تبدیل شده است.
در کنار خیابان، خانم جوانی در حالیکه صفحه تلفن همراه خود را با عکس آیتالله سیدمجتبی خامنهای به سمت مردم گرفته بود، با بیان اینکه تجمعات تا کنون روند مثبتی داشته است، اظهار کرد: تغییرات تجمعات متناسب با جو حاکم بر جامعه بود. در شروع جنگ و شهادت رهبری، بیشتر مطالبه خونخواهی انجام میشد و سپس با آتشبس و شروع مذاکرات، شعارها به سمت مذاکرات صحیح و مطالبات اقتصادی تغییر کرد.
ایستادگی در تمدن ایران نهادینه شده است
از سمت خیابان صیادشیرازی به سمت بلوار وکیلآباد حرکت کردیم. در میانه راه پیرمردی در حالیکه عکس رهبر را به دست گرفته بود، گفت: ابتدا تجمعات به سبب محکومیت حمله صورت گرفته و مردم با هدف خونخواهی رهبر شهید و پشتیبانی از نیروهای مسلح، به میدان آمدند تا مسئولین به پشتوانه مردم، با اقتدار پای خواسته آنان بایستند.
وی اضافه کرد: اکنون نیز بحث مذاکرات مطرح شده و تمدن ایران همیشه نشان داده که در برهههای متفاوت زمانی، در برابر دشمنان با قدرت ایستادگی کرده است. مردم اکنون محکم ایستاده و سختیهای زیادی را تحمل میکنند تا به مسئولین و فرماندهان نشان دهند که پای نظام و انقلاب ایستادهاند و مسئولین بدون هیچ واهمه و با قدرت، در پای میز مذاکرات حاضر شوند.
در حاشیه بلوار وکیلآباد، مردم در کنار خیابان ایستاده و پرچم تکان میدادند. مردی در حالیکه قرآن به دست گرفته و ماشینها را از زیر قرآن رد میکرد، در گفتوگو با خبرنگار ایسنا گفت: ما یک کاروان ماشینی بودیم که هر شب با خودروهای خود در سطح شهر میچرخیدیم، اما به مرور این قسمت را انتخاب کردیم و در اینجا حضور پیدا کرده و پرچم تکان دهیم.
وی ادامه داد: علاوهبر تیم ما، مردم مختلف نیز شبهای متعددی در کنار ما حضور پیدا کرده و پرچم تکان میدهند. با کمک نیروهای حاضر این منطقه را با استفاده از لامپهای متعدد نورانی کرده و صندلی نیز قرار دادیم تا افراد برای حضور طولانیمدت در اینجا احساس خستگی نکنند.
پاتوق همبستگی رسانه و مردم؛ انعکاس حضور مردم در خیابان
یکی دیگر از تغییرات قابل مشاهده، ایجاد موکب و پاتوق همبستگی رسانه و مردم در چهارراه آزادشهر است. زهرا خاوریان، یکی از افراد حاضر در این پاتوق، در گفتوگو با ایسنا بیان کرد: چند نفر از اهالی رسانه در کنار هم تصمیم گرفتیم جهت انعکاس حضور مردم در خیابان، این پاتوق را تشکیل دهیم.
وی افزود: از شب دهم تجمعات، این پاتوق ایجاد شد و هرشب در آن فعالیت داریم. تعدادی از عکاسان خبری که در تهران و دیگر مناطق جنگی حضور داشتند، به ما لطف کردند و عکسهای خود را برای پاتوق فرستادند تا از آن استفاده کنیم. مسئولین و مدیران مختلف نیز در این پاتوق حضور یافته تا از نزدیک شاهد فعالیت مردم در خیابان باشند.
همچنین زهره رنگآمیز، یکی دیگر از اهالی رسانه حاضر در این پاتوق نیز به خبرنگار ایسنا گفت: پاتوق همبستگی مردم و رسانه، اولین رسانه خیابانی کشور توسط جمعی از بانوان خبرنگار مشهد در دهمین روز از اجتماعات مردمی در چهارراه آزادشهر شکل گرفت. در این پاتوق حدود ۲۵ رسانه با ما همکاری دارند. همچنین نمایشگاه خیابانی در این منطقه برگزار کردیم. ما سعی داشتیم تعامل بین مردم و مسئولان را در این پاتوق ایجاد کرده و معتقدم تا کنون موفقیت نسبی را در این حوزه به دست آوردیم.
به گزارش ایسنا، آنچه در ۱۰۰ شب اخیر در خیابانها دیده میشود، صرفاً تداوم یک تجمع شبانه نیست؛ بلکه نشانهای از تغییر در شکل حضور جمعی شهروندان در فضای عمومی است. این دگرگونی نشان میدهد که خیابان برای بخشی از جامعه، به فضایی برای طرح مطالبات و تعامل اجتماعی تبدیل شده است. آنچه امروز مشاهده میشود، شکلگیری الگویی تازه از حضور عمومی است که نمیتوان آن را صرفاً با معیارهای گذشته تحلیل کرد.
انتهای پیام
