به گزارش ایسنا، به نقل از روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران، این بررسی بوسیله پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران که یافتههای آن در ژورنالNutritional Neuroscience منتشر شده است، بیش از یک دهه تحقیق در مورد افزودنیهای مصنوعی و ترکیبات طبیعی با پتانسیل محافظت عصبی را تجزیه و تحلیل میکند.
افزودنیهای گسترده، اثرات گسترده
افزودنیهای غذایی مانند قندها، شیرینکنندهها، رنگها و مواد نگهدارنده به طور گسترده برای بهبود طعم، ظاهر و ماندگاری استفاده میشوند. در حالی که نهادهای نظارتی در اتحادیه اروپا، آمریکا و سایر مناطق، ارزیابیهای ایمنی را الزامی میدانند، این پژوهشگران خاطرنشان میکنند که شواهد نوظهور نشان میدهد که برخی از افزودنیها ممکن است بر مسیرهای مغزی مرتبط با خلق و خو، حافظه و رشد عصبی تأثیر بگذارند.
پژوهشگران دریافتند که چندین افزودنی رایج میتوانند باعث ایجاد استرس اکسیداتیو، التهاب، اختلال در انتقالدهندههای عصبی و حتی تغییرات ساختاری در مغز شوند. چنین مکانیسمهایی با عوارضی از اضطراب و زوال شناختی گرفته تا اختلال کمتوجهی بیشفعالی (ADHD) مرتبط هستند.
شیرینکنندههای مصنوعی: تیغی دولبه
برخی از قویترین شواهد درباره تاثیر بر دستگاه عصبی مرکزی درباره آسپارتام، یکی از محبوبترین شیرینکنندههای کمکالری در جهان به دست آمده است. مطالعات حیوانی قرار گرفتن مداوم در معرض آسپارتام را با اختلال در یادگیری، نقص حافظه، افزایش اضطراب و تغییر میزان دوپامین و نوراپینفرین مرتبط میدانستند. برخی از اثرات حتی در نسلهای بعدی مشاهده شد که نشاندهنده تأثیر اپیژنتیکی بالقوه است.
به نظر میرسد مصرف زیاد آسپارتام باعث افزایش استرس اکسیداتیو و اختلال در مسیرهای مهم از جمله پیامرسانی BDNF/TrKB، یک تنظیمکننده کلیدی سلامت عصبی، میشود.
استویا، یکی دیگر از شیرینکنندههای پرکاربرد، نتایج متفاوتی را نشان داد: در حالی که برخی مطالعات خواص محافظت عصبی و اثرات مفید بر اشتها را نشان دادند، برخی دیگر تغییراتی را در سیستم پاداش و محور روده-مغز نشان دادند.
رنگهای غذایی مرتبط با تغییرات رفتاری و عصبی
رنگهای مصنوعی - از جمله آبی شماره ۱، آبی شماره ۲ و رنگهای آزو - با استرس اکسیداتیو در مغز و تشدید احتمالی علائم اختلال کمتوجهی بیشفعالی در کودکان مرتبط بودند. آبی شماره ۱ به دلیل توانایی عبور از سد خونی-مغزی مورد توجه ویژه قرار گرفته است.
تارترازین و سایر رنگها با آسیب رساندن به مسیرهای عصبی و تغییر سیستمهای انتقالدهنده عصبی، یادگیری و حافظه را در مدلهای تجربی مختل کردند. برخی از رنگهای غیرمجاز اثرات نوروتوکسیک شدیدتری را نشان دادند که بر عملکرد میتوکندری تأثیر گذاشته و باعث آسیب عصبی میشوند.
مواد نگهدارنده: نویدبخش درمانی و آسیبهای بالقوه
بنزوات سدیم - یک ماده نگهدارنده رایج که در نوشیدنیها و غذاهای بستهبندی شده استفاده میشود - نقش متناقضی دارد. بنزوات سدیم در محیطهای بالینی مزایای درمانی برای اسکیزوفرنی، افسردگی و بیماریهای نورودژنراتیو نشان داده است. با این حال، بنزوات سدیم در میزانهای بالای غذایی، ممکن است باعث استرس اکسیداتیو، نقص حافظه و رفتارهای شبه اختلال کمتوجهی بیشفعالی به ویژه در کودکان شود.
مونو سدیم گلوتامات (MSG) نیز به طور مشابه اثرات متفاوتی را نشان داد. در حالی که برخی مطالعات هیچ آسیب شناختی در بزرگسالان نشان ندادند، قرار گرفتن در معرض زیاد یا در اوایل زندگی با از دست دادن نورونها، تغییر درک درد و اختلال در یادگیری مرتبط بود.
ترکیبات طبیعی به عنوان عوامل محافظتی نویدبخش هستند
این بررسی همچنین چندین ماده طبیعی را برجسته میکند که ممکن است با سمیت عصبی ناشی از افزودنیها مقابله کنند:
سیر (Allium sativum) : استرس اکسیداتیو را کاهش داده و بافت مغز را از آسیبهای مرتبط با MSG محافظت کرده است.
کورکومین: فواید آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی قوی نشان داد و از نورونها در برابر آسیب اکسیداتیو و آپوپتوز محافظت کرد.
تترامتیلپیرازین، عصارههای شیرین بیان، پلیفنولها،کاروتنوئیدها، EGCG و ریبوفلاوین نیز پتانسیل محافظت عصبی قابل توجهی را در مدلهای متعدد نشان دادند.
درخواست برای بهروزرسانی استانداردها و مطالعات بلندمدت
این پژوهشگران علیرغم شواهد قابل توجه از مطالعات حیوانی و سلولی، نویسندگان تأکید میکنند که دادههای بلندمدت انسانی هنوز کمیاب هستند. اکثر تحقیقات موجود، مواجهه کوتاهمدت را بررسی میکنند و اثرات تجمعی و ترکیبی را تا حد زیادی ناشناخته باقی میگذارند.
این پژوهشگران استدلال میکنند که با ظهور دادههای علمی جدید، استانداردهای نظارتی باید مورد بازنگری قرار گیرند و آنها خواستار مطالعات انسانی قوی، به ویژه در مورد جمعیتهای پرخطر مانند کودکان و زنان باردار هستند.
پرسشهای فزاینده درباره اثرات افزودنیهای غذایی بر سلامت عمومی
این بررسی با توجه به افزایش مصرف غذاهای فرآوریشده در سطح جهان بر نیاز فوری به درک بهتر چگونگی تأثیر مواد شیمیایی غذایی روزمره بر رشد و عملکرد مغز تأکید میکند. در حالی که همه افزودنیها خطرات واضحی ندارند، شواهد نشان میدهد که قرار گرفتن مزمن در معرض برخی مواد ممکن است در اختلالات عصبی رفتاری و زوال شناختی نقش داشته باشد.
این پژوهشگران نتیجه میگیرند که بهبود تنظیم، همراه با افزایش استفاده از ترکیبات محافظت کننده عصبی طبیعی، ممکن است به کاهش آسیب احتمالی به دستگاه عصبی مرکزی کمک کرده و نتایج بهتری در سلامت عمومی ایجاد کند.
انتهای پیام
