• یکشنبه / ۲۷ مرداد ۱۳۹۸ / ۱۶:۴۸
  • دسته‌بندی: گزارش و تحلیل
  • کد خبر: 98052713390
  • منبع : صلیب سرخ

حقوق غیرنظامیان و جنگ؛ به مناسبت هفتادمین سالگرد تصویب کنوانسیون‌های ژنو

کنوانسیون ژنو

امسال هفتادمین سالگرد تصویب کنوانسیون‌های ژنو بود. کنوانسیون‌های ژنو حاصل مجموعه‌ای از گردهمایی‌های دیپلماتیک بودند که منجر به عقد توافقاتی شد که هسته اصلی حقوق بین‌المللی بشردوستانه را تشکیل می‌دهند. حقوق بین‌المللی بشردوستانه به تنظیم نحوه هدایت مخاصمات مسلحانه و محدود نمودن عواقب آنها می‌پردازد. این قوانین از غیرنظامیانی که در مخاصمات شرکت ندارند و آنانی که دیگر درگیر مخاصمه نیستند، حمایت می‌کنند.

به گزارش ایسنا، آلبوم زیر داستان شکل گیری کنوانسیون‌های ژنو در سال ۱۹۴۹ و کاربرد آنها در مخاصمات مسلحانه را روایت می‌کند.

صفحه نخست از کنوانسیون ژنو که در سال ۱۸۶۴ میلادی به تصویب رسید. این کنوانسیون نخستین ابزار برای حمایت از قربانیان جنگ، یعنی اعضای مجروح و بیمار نیروهای مسلح است. در این سال کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نیز تاسیس شد.

آمبولانس ارتش دانمارک در سال ۱۸۷۸. کنوانسیون ۱۸۶۴ ژنو نشانی متمایز کننده (صلیب سرخ با پس زمینه سفید) برای آمبولانسها، بیمارستانها و کارکنان خدمات درمانی تعیین نمود. نشان هلال احمر با پس زمینه سفید کمی بعدتر به معرفی شدند.

در ۱۹۰۶ دولت سوئیس کنفرانسی را با شرکت ۳۵ کشور برگزار کرد تا کنوانسیون اول ژنو را بررسی کرده و تغییرات لازم را در آن اعمال کنند. اصلاحیه­‌های کنوانسیون حاکی از حمایت از زخمیان و اسرای جنگی و نیز سازمان­های داوطلب و پرسنل درمانی بود که وظیفه آنها درمان، انتقال و تخلیه زخمیان و کشتگان بود. همچنین بازگرداندن اسیران دشمن به وطن به عنوان یک توصیه و نه یک اجبار در آن مطرح شد. بدین ترتیب کنوانسیون ۱۹۰۶ جایگزین کنوانسیون اول ژنو مصوب ۱۸۶۴ شد.

 پس از جنگ جهانی اول روشن شد که کنوانسیون ۱۹۰۶ و کنوانسیون لاهه مصوب ۱۹۰۷ دیگر کفایت نمی­کنند. از این رو در ۱۹۲۹ باز هم به­روزرسانی شدند تا رفتار متمدنانه با اسرای جنگی ترویج شود.

بر اساس این تغییرات جدید، باید با تمامی اسرای جنگی با رحم و شفقت رفتار کرد و شرایط زندگی آنان باید انسانی باشد. همچنین قواعدی برای زندگی روزانه اسرا وضع شد و کمیته بین المللی صلیب سرخ به عنوان یک سازمان بی­طرف تأسیس شد تا مسئولیت جمع­آوری و انتقال اطلاعات مربوط به اسرای جنگی، زخمیان و کشتگان را به عهده گیرد.

در طی جنگ جهانی اول، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ آژانس بین المللی اسرای جنگی را تاسیس کرد. هدف این سازمان ثبت جزییات اسرای جنگی، یافتن خانواده ایشان و ایجاد امکان تبادل خبر میان ایشان بود. در این عکس کارکنان این آژانس در مقابل موزه راس در ژنو گرد هم آمده اند. طی جنگ جهانی دوم کمیته بین‌المللی صلیب سرخ آژانس مرکزی زندانیان جنگی را به همین هدف تاسیس نمود. اما در جنگ جهانی دوم، حجم کار این آژانس خیلی بیشتر بود. این سازمان برای ۳۵ میلیون اسیر جنگی تشکیل پرونده داد که ۷ برابر بیشتر از تعداد پرونده‌های جنگ جهانی اول بود.

کنوانسیون ۱۹۲۹ مانع اعمال دهشتناکی نشد که در طول جنگ جهانی دوم در داخل و خارج از میدان کارزار، درون اردوگاه­های اسرای جنگی و اردوگاه­های کار اجباریِ غیرنظامیان مرتکب شد. در نتیجه، کنوانسیون­های ژنو در سال ۱۹۴۹ باز هم گسترش یافتند تا از غیرنظامیانی که در جنگ شرکت ندارند، حمایت شود.

در جریان کنفرانس ژنو در سال ۱۹۴۹، شروط جدیدی به کنوانسیون ژنو اضافه شد تا از موارد زیر حمایت به عمل آید:

پرسنل، تأسیسات و تجهیزات درمانی غیرنظامیان زخمی و یا بیمار که نیروهای نظامی را همراهی می­‌کنند.

کارکنان مذهبی غیرنظامیانی که برای مبارزه با نیروهای اشغالگر اسلحه به دست می­‌گیرند.

در کنوانسیونهای ژنو آمده که کمیته بین‌المللی صلیب سرخ می‌تواند با رضایت طرفین مخاصمه، به فعالیت‌های بشردوستانه خود در حمایت از بیماران و مجروحین نیروهای مسلح زمینی و دریایی و اسرای جنگی ادامه دهد. همچنین این کنوانسیونها تصریح دارند که زخمیان و بیماران نباید کشته و شکنجه شوند و یا در آزمایشات زیست­‌شناختی از آنها استفاده شود.

کنوانسیون­های ژنو مصوب ۱۹۴۹ قواعدی را برای حمایت از مجروحان و بیماران بر روی زمین و مجروحین و بیماران و کشتی­ شکستگان نیروهای مسلح و غیر نظامیان در دریا در خود دارند.

سال ۱۹۶۹، سایگون، ویتنام. پزشک کمیته بین‌المللی صلیب سرخ از یک یتیم خانه بازدید می‌کند. در طی جنگ ویتنام که از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۵ میلادی ادامه داشت، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، برغم تقاضاهای متعدد فقط اجازه فعالیت در ویتنام جنوبی را به دست آورد.

در سال ۱۹۷۷، پروتکل­های اول و دوم به کنوانسیون­های ۱۹۴۹ الحاق شدند. این پروتکلها به این دلیل تدوین شدند که بیشتر قربانیان مخاصمات مسلحانه از زمان تصویب کنوانسیون ۱۹۴۹ قربانیان جنگ­های داخلی خونبار بودند. در این پروتکلها که به وضع قوانینی در رابطه با مخاصمات مسلحانه داخلی میپردازد، آمده که باید با تمامی کسانی که سلاح در دست ندارند رفتاری انسانی پیشه کرد.

۱۹۶ کشور از کنوانسیون­های ژنو تبعیت می­‌کنند چون بر این باورند که برخی رفتارها در میدان جنگ آنچنان شنیع و زیانبارند که در واقع به تمامی اعضای جامعه بین­‌الملل صدمه وارد می­کنند. این قواعد کمک می­کنند که تا جایی که امکان دارد مرز مشخصی بین رفتار انسانی با نیروهای مسلح، کارکنان درمانی و غیرنظامیان از یک سو و سبعیت لجام­ گسیخته بر علیه آنان از سوی دیگر کشیده شود.

خرداد ماه ۱۳۶۰. جنگ عراق علیه ایران. بازگشت اسرای جنگی دچار مجروحیت یا بیماری جدی. بر اساس کنواسیونهای ژنو، طرفین درگیری می‌باید آزادی و بازگشت اسرای جنگی دارای مجروحیت یا بیماری را تسهیل کنند.

در این جنگ ۷۱۷ اسیر دچار مجروحیت شدید یا بیماری عراقی و ۷۱۸ اسیر ایرانی با همین شرایط طی ۱۷ مرحله و تحت نظارت کمیته بین‌المللی صلیب سرخ به سرزمین خود بازگشتند.

سال ۲۰۰۹- غزه- نماینده کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در حال ارزیابی خسارات وارده و جمع آوری گفته‌های ساکنان پس از حمله اسراییل است. بر اساس اطلاعات گردآوری شده، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ با تمام طرفین درگیری در مورد چگونگی مدیریت مخاصمات به گفتگوهای دو جانبه می‌پردازد.

سخن آخر

ماهیت جنگ از زمان تصویب معاهدۀ اولیه در ژنو در سال ۱۸۶۴ میلادی در ۱۵۰ سال پیش دستخوش تغییرات گسترده‌ای شده است. درگیری‌های مسلحانۀ امروزی بیشتر درون کشورها رخ می‌دهند تا میان دولت‌ها. ابزار و روش‌های نبرد به‌قدری پیچیده شده‌اند که نیاکان ما به‌سختی می‌توانستند آن‌ها را درک کنند. سلاح‌های خودکار مانند هواپیماهای بدون سرنشین نمونه‌ای از این دست هستند. بر این اساس، طرح این پرسش معقول به نظر می‌رسد که آیا حقوق بین‌المللی بشردوستانه با تمامی این تغییرات همراه بوده است؟

اصول اساسی حقوق بین‌المللی بشردوستانه همچون همیشه موضوعیت دارند و در واقع حقوق بین‌المللی بشردوستانه در واکنش به پیشرفت‌های حاصل شده در درگیری‌های مسلحانه روند رو به تکاملی را طی نموده و به این روند همچنان ادامه می‌دهد. با این همه، ناگزیر باید با این حقیقت روبرو شد که درگیری‌های مسلحانه همچنان به قیمت جان انسان‌ها تمام می‌شود و در این میان افراد غیرنظامی بیشترین آسیب را از این بابت متحمل می‌شوند.

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.