مهدی رحیم‌پور شامگاه ۷ خرداد، در پنجمین دوره جایزه ادبی محمد قهرمان که در مجتمع شریعتی جهاددانشگاهی مشهد برگزار شد، اظهار کرد: ارتباط چندجانبه‌ای که موضوع سبک هندی با جلسه دارد، به چند نکته مهم برمی‌گردد. محور اصلی بحث من در مورد دیوان قدسی مشهدی است که هم شاعر مشهدی است و هم دیوانش توسط مرحوم استاد قهرمان تصحیح شده، همچنین قدسی مشهد یکی از شاعران برجسته سبک هندی به شمار می‌آید. قصیده‌ای که مورد نظر من است، در مورد امام رضا(ع) نوشته شده و کاملاً مرتبط با این نشست و این شهر است.

وی با اشاره به اینکه نقد ادبی در سبک علمی، یک بحث خاص و بسیار مهم است، افزود: کسانی که کتاب ارزشمند جناب استاد فتوحی را خوانده‌اند، با دغدغه‌های هنری در این سبک آشنا هستند و به اهمیت این موضوع واقفند. آنچه که ما از نقد ادبی در سبک هندی می‌دانیم، عمدتاً آثاری است که به نثر نوشته شده، اما در لابه‌لای نسخه‌های خطی، آثاری به نقد نظم در مورد نقد ادبی نیز وجود دارد.

عضو هیئت علمی فرهنگستان ادب فارسی افزود: نقد راضی به نوعی نقد شخصی است و نمی‌توان آن را به‌طور کامل نقد ادبی به حساب آورد. در قرن هشتم «بهالدین خجندی» و «سعید هروی» مجادله‌ای ادبی داشتند، اما نقد ادبی به معنای واقعی آن یعنی نقد منظوم با ساختار مشخص و قواعد لغوی و دستوری در آن زمان وجود نداشت. با این حال به لطف شاعران مهم سبک هندی مانند شیدای فتح پوری، منیر لاهوری و عبدالهی صهبایی شاهد ظهور این نوع نقد هستیم.

رحیم‌پور خاطرنشان کرد: ماجرا از این قرار است که قدسی مشهدی قصیده‌ای در محبت امام رضا(ع) می‌سراید که در آن می‌گوید «با این ملک عالم از ناله من پی تو چنان تنگ فضاست که سپند از سر آتش نتواند برخاست» این قصیده ۶۴بیتی در مدح امام رضا(ع) است.

وی افزود: شیدای فتح‌پوری نقد منظومی در همین وزن و قافیه به این قصیده می‌نویسد و در قالب ۴۳ بیت، ۲۰ بیت از قصیده قدسی را نقد می‌کند. سپس لاهوری با حدود ۱۰۰ بیت به دفاع از قدسی مشهدی می‌پردازد و نقد منظومی در حمایت از او می‌نویسد. همچنین عبدالباقی صایی، یکی از شاعران متوسط سبک هندی که در دوره شاه جهان در هند زندگی می‌کرد، به دفاع از قدسی می‌آید و حدود ۵۰ بیت می‌سراید.

عضو هیئت علمی فرهنگستان ادب فارسی با اشاره به اینکه تمامی این نقدها توسط سراج‌الدین علی خان آرزو جمع‌آوری شده و در کتاب «داد سخن» تحلیلی از آن‌ها ارائه داده است، گفت: مقدمه این کتاب به ویژه یکی از مهم‌ترین منابع در حوزه نقد ادبی در تاریخ ادبیات فارسی به شمار می‌آید. اگر این جریان باعث به وجود آمدن کتابی شده، در واقع در اندازه دانشجویی سخن بوده و کار خود را به خوبی انجام داده است.

وی درخصوص نقد منظوم قدسی گفت: خود قدسی ویژگی‌های خاص و منحصر به‌فردی داشت و آثارش تأثیرگذار بودند. یکی از دلایل مهم ا