دکتر حسین ملتفت در گفتوگو با ایسنا در خصوص دلایل کاهش تمایل به فرزندآوری اظهار کرد: این موضوع تحت تاثیر شرایط حاکم بر جامعه است، البته نه تنها جامعه ایران بلکه جامعه جهانی. این موضوع در واقع از شرایطی که در آن زندگی میکنیم، نشات میگیرد.
وی افزود: شرایط کنونی با شرایط دهههای ۵۰ و ۶۰ متفاوت است. کسانی که در دهه ۶۰ در سن فرزندآوری بودند، اکنون از این دوره خارج شدهاند و امروز زمان فرزندآوری متولدان دهههای ۷۰ و ۸۰ است، اما این نسل با سبک زندگی جدیدی بزرگ شدهاند.
عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز، مهمترین عامل در کاهش تمایل به فرزندآوری را همان شرایط حاکم بر جامعه و سبک زندگی دانست و گفت: در سبک زندگی امروز، تعداد زیاد فرزندان جایگاهی ندارد و ارزش گذشته را از دست داده است. اگر در گذشته فرزندآوری ارزش اقتصادی داشت و خانوادهها فرزندان زیادی به دنیا میآوردند، امروز دیگر آن ارزش اقتصادی را ندارد، اگر هم باشد، یک ارزش اجتماعی است.
وی بیان کرد: آمارها نشان میدهند که در دهه اخیر بیش از یکسوم خانوادهها اصلا فرزند نمیخواهند یا در نهایت به یک فرزند بسنده میکنند.
ملتفت با اشاره به جایگاه زن، به عنوان عامل اصلی و کلیدی در فرزندآوری ادامه داد: امروز زنان و مادران هستند که نقش محوری در این موضوع دارند در حالی که در گذشته چنین نقشی نداشتند. امروز زنان به عنوان مهمترین فاکتور در برنامه خانواده برای فرزندآوری هستند و از سویی تحصیلات زنان و حضور اجتماعی آنان در سه دهه اخیر بسیار تغییر کرده است.
وی اضافه کرد: نگاه به تحصیلات زنان تغییر پیدا کرده و از دهه ۷۰ به بعد، ورودی دانشگاههای ما برای دختران بسیار بیشتر از پسران بوده است به گونهای که حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد ورودیهای دانشجویان را دختران تشکیل میدهند. مسلما این موضوع بر تشکیل خانواده و در نهایت فرزندآوری اثر میگذارد. مادری که دانشجو یا شاغل است را نمیتوان با مادران در دهههای ۵۰ یا ۶۰ که عمدتا شاغل نبودند، مقایسه کرد. همه این عوامل دست به دست هم میدهند تا باروری کاهش یابد.
تاثیر جامعهشناسی بدن بر کاهش فرزندآوری
دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز گفت: همچنین نگرش مادران به بدن خود نیز تغییر کرده است. در این زمینه، «جامعهشناسی بدن» اهمیت زیادی پیدا میکند. زنان دهههای ۵۰ و ۶۰ شاید به بدن خود ارزش چندانی نمیدادند یا اولویت با فرزندان بود اما زنان امروزی این گونه نیستند. فاکتورهای مختلفی در جامعه میبینیم، از انواع جراحیها تا مواد آرایشی، همگی نشاندهنده اهمیت بدن هستند.
وی افزود: زنان نمیخواهند به دلیل به دنیا آوردن فرزندان بیشتر، ظاهر و زیبایی بدن خود را از دست بدهند. این موضوع مستقیما بر فرزندآوری اثر میگذارد و شاید یکی از مهمترین عوامل در حیطه سبک زندگی باشد.
ملتفت بیان کرد: علاوه بر اینها، موضوع مدیریت زمان نیز مطرح است که در همان زمینه سبک زندگی میگنجد. زندگی امروز ما بسیار متفاوت با گذشته است؛ امروزه به ویژه در شرایط اقتصادی جامعه، برای گذراندن زندگی باید بیشتر حرکت و کار کنیم و وقتی پدر و مادر هر دو شاغل هستند، چگونه فرزند تربیت شود یا کجا نگهداری شود؟ بنابراین یکی از فاکتورهای کلیدی، نگهداری و تربیت فرزند است. اگر خانوادهها بتوانند به راحتی از فرزندان خود نگهداری کنند، یعنی امکانات و پشتیبانی لازم را داشته باشند، بسیار در افزایش فرزندآوری اثرگذار باشد.
وی با اشاره به نرخ بالای تجرد قطعی به ویژه بین دختران در خوزستان بیان کرد: اگر بتوانیم فضایی فراهم کنیم که فرزندان در کنار والدین در محل کار باشند و امکان نگهداری از آنان وجود داشته باشد، مسلما تغییر در فرزندآوری ایجاد میشود. فارغ از اینها، عامل دیگر هم ازدواج است. ازدواج پیشنیاز فرزندآوری است و باید زمینه ازدواج در جامعه آسان شود.
این جامعهشناس، درباره تاثیر اقتصاد در فرزندآوری گفت: هر چند اقتصاد شرط لازم برای فرزندآوری است اما کافی نیست. عوامل مختلفی از تربیت و مدیریت زمان گرفته تا جایگاه و قدرت چانهزنی زنان و تاثیر زیاد آنها در تصمیمگیریها در کنار اقتصاد، در این مساله تاثیرگذار هستند. اگر همه اینها را در کنار هم ببینیم، مجموعهای شکل میگیرد که موجب کاهش باروری میشود و اگر بخواهیم باروری را تقویت کنیم باید به همه این عوامل توجه شود.
انتهای پیام
نظرات