به گزارش ایسنا، ما از قبل میدانستیم که ماموریت آزمایش تغییر مسیر سیارک دوگانه (DART) به طرز چشمگیری موفقیتآمیز بوده و دوره مداری جفت سیارک دیدیموس(Didymos) و دیمورفوس(Dimorphos) را به میزان شگفتانگیز ۳۳ دقیقه کاهش داده است، اما اندازهگیریهای جدید چیزی حتی بزرگتر را آشکار کردهاند؛ این برخورد کل مسیر مداری منظومه دیدیموس-دیمورفوس را نیز در فضا تغییر داده است.
این دستاورد یعنی اولین باری است که بشریت به طور مستقیم مدار یک جرم طبیعی به دور خورشید را تغییر میدهد.
تیمی به رهبری راحیل ماکادیا(Rahil Makadia)، مهندس هوافضا از دانشگاه ایلینوی در اوربانا-شمپین(Illinois at Urbana-Champaign) مینویسد: این کار، قابلیت انحراف یک سیستم سیارکی دوتایی در مدار خورشید مرکزی خود را به فهرست فناوریهای جدید نشان داده شده توسط ماموریت DART اضافه میکند.
ماموریت DART به منظور پیشبرد ایمنی سیارهای انجام شد. سنگهای بزرگ زیادی در منظومه شمسی وجود دارند و اگرچه مشخص نیست که کدامیک به زمین برخورد خواهند کرد، اما بشریت میخواهد برای این احتمال در آینده آماده باشد.
ماموریت DART سرراست بود. هدف، یک جفت سیارک بود که از نظر گرانشی به یکدیگر متصل بودند. یک سیارک بزرگتر به نام دیدیموس با قطر حدود ۷۸۰ متر و یک سیارک کوچکتر به نام دیمورفوس با قطر حدود ۱۶۰ متر. از آنجایی که دیمورفوس کوچکتر است، جابجایی آن آسانتر بود.
این سیستم تا حدی به این دلیل انتخاب شد که دوره مداری آن به خوبی مشخص شده بود و اندازهگیری هرگونه تغییری را آسان میکرد. برای موفقیت ماموریت DART، برخورد باید مسیر دیمورفوس را به اندازهای تغییر میداد که دوره مداری آن به دور سیارک همراهش تغییر کند.
تیم علمی انتظار تغییر حدود ۷ دقیقهای را داشت، بنابراین تغییر ۳۳ دقیقهای که در واقع رخ داد، بسیار هیجانانگیز بود.
با این حال، این منظومه سیارکی تنها بخشی از یک کل بزرگتر (کل منظومه شمسی) است. ماکادیا و تیمش میخواستند بدانند که آیا ماموریت DART نه تنها دوره مداری دیمورفوس به دور دیدیموس، بلکه مسیر ماکروسکوپی این دو جرم به دور خورشید را نیز تغییر داده است یا خیر.
از آنجا که دیمورفوس و دیدیموس از نظر گرانشی به هم متصل هستند، به دور یک مرکز جرم مشترک به نام مرکز سنگینی سراسری (barycenter) میچرخند.
«مرکز سنگینی سراسری» مرکز جرم دو یا چند جرم آسمانی در حال چرخش به دور یکدیگر است و آن نقطهای است که این اجرام به دور آن میگردند. تصور کلی این مفهوم در اخترشناسی و اخترفیزیک اهمیت و کاربرد زیادی دارد.
هنگامی که DART به دیمورفوس برخورد کرد، این برخورد نه تنها به سیارک کوچکتر نیروی رانش وارد کرد، بلکه بقایای آن را نیز به فضا پاشید.
آن ماده در حال فرار، تکانه را از منظومه دور کرد که دانشمندان پیشبینی میکردند یک پسزنی کوچک ایجاد میکند که میتواند حرکت جفت دیدیموس-دیمورفوس به دور خورشید را کمی تغییر دهد.
در سالهای پس از برخورد سپتامبر ۲۰۲۲، ابزارها به دقت این منظومه سیارکی را زیر نظر داشتهاند. تیم ماکادیا دادههای حاصل از ۲۲ اختفای ستارهای، ۵۹۵۵ اندازهگیری زمینی از موقعیت منظومه، سه اندازهگیری ناوبری از خود فضاپیمای DART و نه اندازهگیری فاصله زمینی را تجزیه و تحلیل کردند.
این دادهها در کنار هم نشان دادند که این برخورد در واقع به منظومه دیدیموس-دیمورفوس یک فشار کوچک وارد کرده و سرعت مداری آن را حدود ۱۱.۷ میکرومتر در ثانیه (حدود ۴۲ میلیمتر در ساعت و تقریباً به اندازه عرض یک اپل واچ) کاهش داده است.
با این حال، در فضا، حتی کوچکترین فشار نیز میتواند در نهایت به تغییر بسیار بزرگی در موقعیت منجر شود. در طول یک دهه، تغییر ۱۱.۷ میکرومتر در ثانیه به حدود ۳.۶۹ کیلومتر میرسد.
این بدان معناست که در طول بازههای زمانی مربوط به دفاع سیارهای، حتی یک ضربه کوچک میتواند برای دور کردن ایمن یک سیارک خطرناک از زمین کافی باشد.
ماموریتهای آینده تصویر واضحتری از آنچه در طول برخورد رخ داده است، ارائه خواهند داد. فضاپیمای Hera متعلق به آژانس فضایی اروپا که قرار است اواخر این دهه به منظومه دیدیموس برسد، دهانه برخوردی ایجاد شده توسط DART را مطالعه و جرم و ساختار سیارکها را با جزئیات اندازهگیری خواهد کرد.
اما آنچه تاکنون انجام شده چیزی کمتر از خارقالعاده نیست. برای اولین بار، بشریت مسیر یک جرم طبیعی را که در منظومه شمسی حرکت میکند، تغییر داده است.
محققان میگویند: این مطالعه با نشان دادن اینکه ماموریتهای انحراف سیارک مانند DART میتوانند در مدار خورشید مرکزی یک جرم آسمانی تغییر ایجاد کنند، گامی قابل توجه در توانایی ما برای جلوگیری از برخوردهای سیارکها در آینده با زمین است.
این پژوهش در مجله Science Advances منتشر شده است.
انتهای پیام
