فضاهای عمومی و غیررسمی مانند اجتماعات مردمی و تجربههای روزمره، بستری مناسب برای یادگیری مهارتهای حیاتی همچون همدلی، نوعدوستی، مسئولیت اجتماعی و تعلق به جامعه هستند؛ درسهایی که در هیچ کتاب درسی یافت نمیشوند و فرزندان را آینده بیش از پیش آماده میکنند. بنابراین، در صورت بروز وقفهای در روند معمول آموزشی، نیازی به نگرانی نیست؛ چراکه تربیت، فرآیندی گستردهتر از برنامه درسی مدرسه است و فرزندان در دل زندگی و در کنار خانواده، به رشد و بالندگی خود ادامه میدهند.
در همین راستا دکتر بختیار شعبانی ورکی، عضو هیئت علمی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد، یادداشتی در اختیار ایسنا قرار داده است که در ادامه آن را میخوانید.
«به نام آنکه جان را فکرت آموخت
سخنی با والدین گرامی دانشآموزان سرزمین عزیزم؛
پیش از هر سخنی، لازم میدانم تألم قلبی خود را از شهادت رهبر فرزانه و تعدادی از هموطنان عزیزم و بهویژه دانشآموزان دلبند و عزیز مدرسه شجره طیبه میناب ابراز کنم و از سویدای دل به همه ملت عزیز ایران و بهویژه خانوادههای داغدار تسلیت عرض کنم. اندوهی که بر دلهای بسیاری نشسته است، یادآور این حقیقت است که در زندگی آنچه بیش از هر چیز ارزش دارد آرامش، ارزشهای دینی و انسانی و پیوند انسانی میان ماست.
در چنین روزهایی شاید طبیعی باشد که برخی از شما نگران تحصیل فرزندان خود باشید و احساس کنید که هر وقفهای در مدرسه ممکن است آینده آموزشی آنان را به خطر بیندازد. اما بهعنوان کسی که سالها در حوزه تعلیم و تربیت فعالیت کردهام، میخواهم با شما درباره دو مفهوم مهم، ریسک زیبای تربیت و پرهیز از یادگیریزدگی، سخن بگویم.
تربیت همواره با نوعی ریسک همراه است؛ ریسکی که در عین حال زیبا و ضروری است. هیچ فرآیند تربیتی کاملاً قابل پیشبینی و کنترل نیست. کودکان در مسیر رشد خود نه فقط از برنامههای رسمی مدرسه، بلکه از تجربههای زندگی، گفتوگوها، مشاهدهها و حتی از وقفهها و تأملها نیز میآموزند. گاهی همین فاصلههای کوتاه از روال معمول آموزشی فرصتی برای رشد عمیقتر فراهم میکند. از سوی دیگر، ما در سالهای اخیر با پدیدهای روبهرو شدهایم که میتوان آن را یادگیریزدگی نامید؛ یعنی حالتی که در آن آموزش رسمی چنان پررنگ میشود که گویی یادگیری فقط در کلاس درس و فقط در قالب کتاب و امتحان اتفاق میافتد. در حالی که پژوهشهای تربیتی نشان دادهاند بخش بزرگی از یادگیری واقعی کودکان خارج از مدرسه رخ میدهد: در گفتوگو با خانواده، در بازی، در تجربههای اجتماعی، در مواجهه با رخدادهای زندگی و حتی در لحظات همدلی و مشارکت با دیگران.
فرزندان شما در این روزها در اجتماعات عظیم مردمی در کنار شما در خارج از مدرسه در فضای عمومی و غیررسمی نیز در حال آموختناند؛ آموختن همدلی، غمخواری، نوعدوستی، همبستگی، فهم موقعیتهای انسانی، درک مسئولیت اجتماعی، پرسشگری و تعلق به جامعه و تجربه زیستن در جامعهای که گاهی با دشواریها روبهرو میشود. اینها درسهایی هستند که در هیچ کتاب درسی نوشته نشدهاند، اما برای زندگی آینده آنان بسیار ارزشمندند. بنابراین اگر گاهی وقفهای کوتاه در روند معمول مدرسه ایجاد میشود، نگران نباشید. تربیت فرآیندی گستردهتر از برنامه درسی مدرسه است. اعتماد داشته باشید که فرزندان شما در مسیر رشد خود تنها متکی به چند روز کلاس یا درس نیستند؛ آنها در دل زندگی، در کنار شما و در تجربههای روزمره نیز در حال رشد هستند.
وظیفه ما شاید بیش از هر چیز این باشد که در کنارشان بایستیم، با آنها گفتوگو کنیم، به آنها مجال دهیم تا تجربههایی که میبینند را بهخوبی بفهمند و بنیادی مستحکم برای زندگی معنادار برای خود، خانواده، دوستان، هممیهنان و همه مردم در این گستره هستی بنا نهند.»
انتهای پیام
