عاطفه عربی در هشتمین نشست از سلسله نشست‌های «در میدان» که با موضوع «سلامت روان سالمندان در شرایط بحرانی» امروز ۲۷ اسفند به همت جهاد دانشگاهی برگزار شد، اظهار کرد: امروز، شرایطی که بر کشور ما حاکم است برای مردمی که در امنیت کامل به سر می‌بردند، شرایطی غیر قابل پیش‌بینی بوده و مردم ما به سبب امنیت روانی که حاکم بر جامعه بوده، هیچگونه آمادگی برای روبه‌رو شدن با این شرایط را نداشتند.

این روانشناس افزود: اولین اتفاقاتی که پس از اولین حملات دشمن متجاوز به کشور برای مردم رقم می‌خورد، ایجاد و افزایش حس اضطراب، سردرگمی و ابهام است؛ در این شرایط شناسایی گروه‌های آسیب پذیر و در معرض خطر بسیار مهم و حائز اهمیت است.

عربی خانواده را عنصری مهم در شرایط جنگی برای سلامت روان سالمندان دانست و گفت: اولین واکنش فرد زمانی که در معرض خطر قرار می‌گیرد، این است که ارزیابی می‌کند این اتفاقات چقدر تهدید کننده است؛ سپس برای عبور از این شرایط، امکانات و داشته‌های خویش را بررسی می‌کند. 

این روانشناس تصریح کرد: زمانی که فرد سالمند، حمایت ملی، خانواده، مشاور و مددکار را کنار خود می‌بیند، احساس آرامش کرده و از شرایط بحرانی به سلامت عبور می‌کند. 

وی با اشاره بر اینکه سالمندان از گروه‌های آسیب پذیر و با ارزش جامعه هستند، گفت: در شرایط کنونی، سالمندان یکی از گروه‌های بسیار آسیب‌پذیر هستند که اگر مراقب‌های لازم از آن‌ها صورت نگیرد، دچار تشدید مشکلات جسمانی نظیر بیماری‌های قلبی و فشار خون شده و از نظر رفتاری نیز دچار تنش می‌شوند.

عربی با اشاره بر فعالیت مکانیزم‌های دفاعی بدن در شرایط بحرانی گفت: در شرایط بحرانی، مکانیزم دفاعی بدن به صورت خودجوش فعال شده تا فرد را از حالت پریشانی و افسردگی، خارج کند؛ این مکانیزم کارکرد موقتی دارد و اگر این اتفاق استمرار پیدا کند، این مکانیزم دفاعی عملا ناکارآمد می‌شود.

این روانشناس در خصوص واکنش‌های طبیعی پس از اتفاقات افزود: زمانی که صدای انفجار می‌آید، انسان دچار شوک می‌شود؛ ناباوری در مورد اتفاقات، تحریک پذیری، عدم کنترل خشم و انتقال خشم و ابراز آن در موقعیت دیگر، از پیامدهای طبیعی پس از انفجار است.

وی از دورهمی‌های خانوادگی به عنوان یک سپر روانشناختی نام برد و گفت: دورهمی‌های خانوادگی در شرایط فعلی برای ما مانند یک گنج با ارزش است؛ اما بعضاً در برخی مواقع شاهد این هستیم که به دلیل عدم مدیریت و بی مهارتی‌های ما، موجب افزایش تعارضات داخل منزل می‌شود.

عربی در خصوص تجربه جنگ هشت ساله توسط سالمندان گفت: بسیاری از پدر و مادرهای ما، تجربه جنگ هشت ساله را داشته و شاهد تروماهای زیادی بودند؛ این تصاویر و صداهایی که همچنان در ذهن افراد سالمند از دوران جنگ وجود دارد، باعث می‌شود تا با کوچک‌ترین صدا و اتفاقی دچار بهم ریختگی و استرس شوند.

این روانشناس افزود: مردم و مخصوصاً گروه سالمندان، به دلیل اتفاقات اخیر، دچار بهم ریختگی‌های هیجانی شده و دچار صداهراسی شده‌اند؛ لازم است در این شرایط به واکنش‌های سالمندان احترام گذاشته و از سرکوب آن جلوگیری کنیم. در این شرایط، قرار گرفتن و بودن در کنار سالمندان، می‌تواند پادزهری برای افزایش حس آرامش آنان در این روزها باشد.

عربی در خصوص تاثیرات مثبت تنفس عمیق بر آرامش گفت: سیستم بدن با انجام چند بار دم عمیق و بازدم پر سرعت، از حالت بقا فاصله گرفته و احساس امنیت می‌کند؛ با انجام این کار و آموزش آن به سالمندان، می‌توانیم به این گروه آسیب‌پذیر اطمینان بدهیم که همه چیز از جانب ما تحت کنترل است.

این روانشناس در خصوص اثرات روانشناختی بحران‌ها گفت: اختلال در تمرکز، از اثرات بحران‌ها است؛ یکی از رایج ترین نشانه‌های آن، شب بیداری و حساسیت فرد به کوچک ترین صداها است. در این شرایط حتی اگر در رختخواب هم باشیم، مغز احساس می‌کند برای بقا و مراقبت از خود باید هوشیار و فعال باشد.

عربی افزود: تداوم این شرایط و عدم رعایت نکات خودمراقبتی، موجب افزایش نگرانی، اختلالات خواب، ناامیدی در کارهای روزمره و بسیاری از تنش‌ها می‌شود.

وی با اشاره بر اهمیت ایجاد حس دیده شدن در سالمندان گفت: در شرایط فعلی، باید طوری رفتار کنیم که درون سالمندان، احساس مفید بودن و دیده شدن ایجاد شود؛ ما باید با حضور در کنار سالمندان، زنگ زدن و احوال پرسی از آنان به ایجاد این حس کمک کنیم.

عربی تصریح کرد: خانه برای فرد سالمند باید همواره مکانی امن و آرام باشد؛ لازم است که ما برای ایجاد این فضا، واکر، سمعک، داروها و ویلچر سالمند را در دسترس وی قرار دهیم و با هموار کردن محل تردد او، امنیت روانی را هرچه بیشتر به وی منتقل کنیم.

این روانشناس افزود: یکی از عواملی که می‌تواند برای ما و فرد سالمند مفید باشد، گوش دادن به صحبت‌ها و روایتگری‌های فرد سالمند است؛ این تجربیات بسیار ارزشمند است که بازگو کردن آن به او احساس ارزشمندی داده و موجب آرامش فرد سالمند می‌شود.

عربی با بیان اینکه افراد سالمندان منزل خود را بخشی از هویت خود می‌دانند و با ترک آنجا دچار ناراحتی و پریشانی می‌شوند، افزود: برای ایجاد آرامش و امنیت، پنجره‌های منزل فرد سالمند را با پرده پوشانده و تخت و محل استراحت آنان را از پنجره دور کنیم تا فرد سالمند در معرض کمترین صدا و یا خطری قرار گیرد.

این روانشناس با تاکید بر آرامش قبل از خواب افزود: تمام افراد به ویژه افراد سالمند، باید یک ساعت قبل از خواب، به ذهن خود استراحت داده و از هرگونه فعالیت ذهنی بپرهیزند. در شرایط فعلی، ورودی ذهن بسیار مهم است و باید با جلوگیری از بمباران خبری در ذهن، در راستای خود مراقبتی حرکت کنیم.

عربی با تاکید بر پروتکل‌های قبل از خواب گفت: برای داشتن خوابی با کیفیت، رعایت و قرار گرفتن روزانه یک یا دوبار در معرض اخبار، نوشیدن دمنوش قبل از خواب، صحبت کردن با صدای آرام و برخی نکات دیگر الزامی است.

این روانشناس از معنویت به عنوان پادزهری برای حال این روزها یادکرد و گفت: برای ایجاد حس آرامش، همه ما باید در روز لحظاتی را به دعا کردن و یاد خدا بپردازیم؛ با توجه به شرایط، باید کتب ادعیه، قرآن و تسبیح سالمندان را همواره در دسترسشان قرار دهیم تا آنان به واسطه معنویات، آرامش لازم را کسب کنند.

وی در خصوص عوارض خواب بی‌کیفیت و ناسالم گفت: زمانی که فرد، خواب کافی و مناسب شبانه را تجربه نکند، بدن وی دچار خستگی مزمن و اختلالات در تمرکز، حافظه کوتاه مدت، تصمیم گیری و زودرنجی و انزوا می‌شود.

عربی با بیان اینکه افراد دارای اختلالات روانشناختی از گروه‌های آسیب پذیر جامعه هستند، گفت: علاوه بر سالمندان، یکی از گروه‌هایی که امروز بیشتر در معرض خطر هستند، افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای، اختلالات روانشناختی و دارای اضطراب هستند که باید داروهای مصرفی آنان همواره تحت نظارت و کنترل باشد.

این روانشناس در خصوص مهارت‌های تاب‌آوری افزود: در شرایط بحرانی، باید در مناطقی که بحران کمتر و کنترل شده تر از سایر مناطق است، نسبت به بالا بردن و تقویت مهارت‌های تاب آوری اقدام کرده تا در دل بحران بتوانیم از این مهارت‌های اکتسابی، به نحو احسن استفاده کنیم.

عربی گفت: مردم در زمانی که یک بحران، استرس‌زا و طولانی باشد؛ پریشانی، احساس ناگوار و تجربه فقدان عزیزان را پشت سر می‌گذارند اما همواره باید به یاد این باشند که ما ملتی هستیم که هرگز ظلم و تحقیر را نپذیرفته و همواره خداوند همراه ما است.

این روانشناس با اشاره به رویکرد نظریه پردازان غربی افزود: مسئله‌ای که طبق نظریه‌های نظریه پردازان، موجب رنج امروز جهان غرب شده است، فقدان و بی معنایی در قرن بیست و یکم است؛ زندگی ملت ایران به دلیل اعتقاد به معنویات و خداوند متعال، همواره دارای معنا بوده و شاهد این هستیم که مردم در شرایط اضطراری همواره یاور یکدیگر هستند.

وی با اشاره بر اختلالات هورمونی در زمان بحران گفت: در شرایط اضطراری و بحران، تعادل هورمون‌های بدن دچار اختلال شده و هورمون کورتیزول در بدن بیش از حد ترشح می‌شود؛ باید برای کنترل این جریان، تکنیک‌های تنفسی را انجام داده و به آرامش بدن کمک کنیم.

عربی در خصوص عوامل موثر بر میزان آسیب‌های روانی گفت: ارتباط مستقیم با خطر، قرارگیری در معرض اخبار ناامیدکننده، نوع بحران، جنسیت و عوامل خانوادگی از عوامل موثر بر میزان آسیب های روانی است.

این روانشناس تصریح کرد: بانون در شرایط عادی، آسیب پذیرتر از آقایان هستند اما، تجربه‌ها نشان می‌دهد که بانوان زمانی که در شرایط اضطراری قرار می‌گیرند، بسیار صبورتر و با تاب‌آوری بیشتری عمل می‌کنند.

وی با بیان نکاتی در خصوص مراقبت از سالمندان ادامه داد: تا جایی که منزل افراد سالمند دارای امنیت لازم است، باید از نقل مکان بپرهیزیم؛ افراد سالمند منزل خود را بخشی از هویت خود می‌دانند که با ترک آنجا دچار ناراحتی و پریشانی می شوند.

انتهای پیام