به گزارش ایسنا، بنا بر تعریف سازمان بهداشت جهانی، سلامت شامل وضعیت رفاه کامل جسمانی، روانی و اجتماعی است، نه فقط فقدان بیماری و معلولیت. همچنین بهداشت عمومی به تلاش‌های سازمان‌دهی‌شده به منظور پیشگیری از بیماری‌ها، ارتقای سلامت و طولانی‌کردن عمر جمعیت به عنوان یک کل اشاره دارد. درواقع فراهم‌کردن شرایطی که مردم سالم بمانند، هدف اصلی فعالیت‌های بهداشت عمومی است. بهداشت از حدود ۳۹۰۰ سال قبل از میلاد مسیح وجود داشته و در سال ۱۹۴۶ به عالی‌ترین شکل خود که اساسنامه سازمان بهداشت جهانی بود، مورد توجه قرار گرفت. از عوامل مهم و مؤثر بر بهداشت عمومی، شرایط و مقتضیات گوناگونی است که سلامت فرد و جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهند. از جمله این شرایط می‌توان به بحران‌ها اشاره کرد.

بنا بر نظرات محققان، جنگ که باعث از بین رفتن بسیاری از انسان‌ها، اموال و دارایی مردم، اختلال در فعالیت‌های اقتصادی و انحراف در مسیر مراقبت سلامت می‌شود، یکی از بحران‌های انسان‌ساخت است. از آنجایی که هدف بهداشت عمومی، بهبود سلامت در کل جامعه است، در مقابله با پیامدهای جنگ و درگیری‌های مسلحانه، مداخلات بهداشتی، سیاست‌گذاری‌های عمومی و آموزش نقش مهمی ایفا می‌کنند و پیشگیری، تنها راه اجتناب کامل از این عواقب و در نتیجه حفظ سلامت مردم است. جنگ به عنوان وضعیت درگیری بین دولت‌ها یا ملت‌ها، متاسفانه همراه همیشگی زندگی بشر و محصول تاریخی پیدایش و تکامل نیروهای متخاصم در جامعه در طول تاریخ بوده است و تأثیر آن بر سلامت عمومی مهم است، چون هیچ پدیده دیگری به اندازه جنگ نسل بشر را تضعیف نمی‌کند.

در رابطه با این موضوع مهم، علی مقدسی، پژوهشگر بهداشت عمومی و ایمنی مواد غذایی مرکز تحقیقات بیماری‌های عفونی دانشگاه علوم پزشکی ارتش با همراهی دو همکارش از همین دانشگاه، مطالعه‌ای را انجام داده‌اند. آن‌ها در این مطالعه، اثرات جنگ را بر بهداشت عمومی زیر ذره‌بین پژوهشی خود برده‌اند.

در این مطالعه، از روش مرور منابع موجود به کمک پایگاه‌های معتبر علمی مانند PubMed, SID, Magiran Medline, Celica, Google, Science Direct و سپس تجزیه و تحلیل داده‌های به‌دست‌آمده استفاده شده است.

طبق نتایج حاصل از این بررسی‌ها، پیامدهای جنگ بر بهداشت عمومی دو دسته‌اند: پیامدهای مستقیم که شامل از بین رفتن زیرساخت‌های بهداشتی، تلفات جانی و مجروحان، آوارگی و مهاجرت، آسیب‌های روانی، افزایش بیماری‌های واگیردار، مشکلات تغذیه و سوء‌تغذیه هستند و پیامدهای غیر مستقیم که بی‌ثباتی اقتصادی، افزایش خشونت و جنایت، آسیب به محیط زیست، فقدان اعتماد اجتماعی و سیاسی، کاهش پوشش واکسیناسیون و محدودیت در دسترسی به دارو و تجهیزات پزشکی را شامل می‌شوند.

به گفته مقدسی و همکارانش، «جنگ یک فاجعه انسانی است که آثار مخربی بر تمامیت زندگی انسان‌ها از جمله بهداشت عمومی دارد. در صورت وقوع جنگ، باید به سرعت به آسیب‌دیدگان کمک کرد و بازسازی زیرساخت‌های بهداشتی را انجام داد».

آن‌ها می‌افزایند: «در چنین موقعیتی، زنان، کودکان و نوزادان، سالمندان و افراد معلول از جمعیت‌های آسیب‌پذیر ویژه‌ای هستند که در معرض خطر بیشتری قرار دارند».

بر این اساس، نابودی زیر ساخت‌های سلامت مثل از بین رفتن بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها و مراکز بهداشتی منجر به کاهش دسترسی به خدمات پزشکی و مراقبت‌های بهداشتی ضروری می‌شود.

به اعتقاد مجریان این تحقیق، «جابه‌جایی جمعیت‌ها و عدم دسترسی به آب آشامیدنی سالم، باعث شیوع بیماری‌های واگیردار مانند وبا، مالاریا، سرخک و دیگر بیماری‌های عفونی می‌شود. جنگ‌ها باعث قطع زنجیره‌های تأمین مواد غذایی می‌شوند که به ویژه در کودکان و افراد آسیب‌پذیر، منجر به کمبود غذا و سوء تغذیه می‌شوند».

آن‌ها می‌گویند: «جنگ باعث افزایش آسیب‌های روانی مثل اختلال تنش پس از سانحه (PTSD)، افسردگی و اضطراب، افزایش مرگ و میر، کاهش پوشش واکسیناسیون، محدودیت دسترسی به دارو و تجهیزات و افزایش آسیب‌پذیری گروه‌های خاص مثل زنان، کودکان و سالمندان و تأثیرات زیست محیطی می‌شود».

بدون تردید تک‌تک مواردی که در این مطالعه به عنوان تبعات بهداشتی جنگ به آن‌ها اشاره شده است، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند و توجه ویژه به آن‌ها و پیش‌بینی راهکارهایی برای کاهش اثر این تبعات، از مسئولیت‌های خاص دست‌اندرکاران امور است.

این نتایج که بر پایه مشاهدات و اصول علمی پژوهشی به دست آمده‌اند، در «مجله علمی پژوهشی سازمان نظام پزشکی ایران» منتشر شده‌اند.

انتهای پیام