محمد فیضی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: یکی از عوامل اصلی و مهمترین عامل، حضور رمهگردانی در روزهای بارانی که موجب آلودگی منابع آب و تشدید فرسایش خاک، تخریب پوشش گیاهی، کاهش توان بازسازی مراتع میشود، با این شرایط حساس، فشار مضاعفی بر اکوسیستم وارد میکند و روند نابودی طبیعت را سرعت میبخشد.
وی خاطرنشان کرد: رمهگردانی و ترویج این سبک زندگی با توجه به شرایط بحرانی امروزی در بخش آب و امنیت غذایی دیگر همخوانی ندارد و ضربات غیرقابل جبرانی نظیر افزایش کدورت چشمههای آب شرب در نهایت خشک شدن آنها و تهدید امنیت غذایی و سلامت مردم و تخریب طبیعت و مراتع و جنگلها که کشور ایران از این نظر در شرایط بحرانی قرار دارد وضعیت را نگرانکنندهتر میکند.
فیضی به زوایای مختلف تخریبهای ناشی از حضور رمهگردانی در حوضههای آبخیز اشاره و بیان کرد: امیدواریم دستگاههای ناظر نظیر ادارات کل محیط زیست و منابع طبیعی و آبخیزداری، دانشگاه علوم پزشکی، صدا و سیما و نهادهای بهرهبردار مانند ادارات کل آبفا، آب منطقهای، سازمان جهاد کشاورزی، شهرداریها، اساتید و صاحب نظران چشم خود را بر روی تخریبها در حوضههای آبخیز و تهدیدهای منابع آب که توسط دیگر بخشها دارد صورت میگیرد، نبندند و در این زمینه به وظیفه سازمانی خود برای حفظ سلامت مردم تأمین امنیت غذایی آنها عمل کنند.
این مدرس دانشگاه و رئیس خانه مشارکت مردم در سلامت و توسعه استان ایلام یادآور شد: یکی از اثرات ناشی از تخریب حوضههای آبخیز آلودگی منابع آب شرب افزایش کدورت، در زمان بارندگی که این روزها شاهد آن هستیم، باران فضولات دامی ساکن در بالادست چشمههای آب و رودخانهها به سرعت وارد رودخانهها و چشمهها میکند. این امر باعث آلودگی میکروبی و شیمیایی منابع آب میشود و سلامت مردم مجاور شهرستانهای حوضه های آبخیز میشود که هم اکنون در تمام شهرستانهای استان ایلام و دیگر استانهای زاگرسنشین افزایش کدورت منابع آب شرب آنها از چشمهها تأمین میشود.
وی با بیان اینکه آب شرب و گوارا برای مردم غیر قابل استفاده شده است ادامه داد: در مورد حضور اقلیتی رمهگردان ساکن در بالادست چشمههای آب شرب، سلامتی منابع آب شرب مردم را با تهدید و چالش مواجه کرده است. دلایل آلودگی منابع آب نیز مشخص است و تا کنون اقدام خاصی در این زمینه انجام نشده است در رسانه و محافل خبری نیز صرفاً به این موضوع که منابع آب شرب بهخاطر کدورت غیر قابل شرب است اکتفا میشود چرا به دلایل مشکلات بهوجود آمده اشاره و توجه نمیشود، سکوت متولیان در این زمینه جای بسی تأمل دارد.
فیضی اضافه کرد: دلیل نادیده گرفتن تخریبهای بالادست حوضههای آبخیز بهواسطه دیگر فعالیت تخریبی در حوضههای آبخیز بالادست چشمههای آب شرب مردم ناشی از چیست؟ کدام نهادهای مسبب این تهدید شدهاند، و ترک فعل کردهاند؟
این مدرس دانشگاه افزود: در فصل بهار بهخاطر وجود انواع پوششهای گیاهی اعم از درختی و درختچهای، بوته و علفی قاعدتاً هر چقدر هم بارندگی باشد فیلتراسیون طبیعی اجازه کدورت آب را نمیدهد ولی الان چون این سیستم طبیعی بهخاطر چرای بی رویه و رمهگردانی طی سالهای متمادی تخریب شده، شاهد افزایش کدورت منابع و فرسایش بیش از حد خاک هستیم که این موضوع خسارتهای غیر قابل جبرانی نیز ایجاد کرده است.
فرسایش شدید خاک
وی گفت: باران خاک را نرم و سست میکند. حرکت و لگدکوبی دامها در این شرایط باعث از بین رفتن ساختار خاک و شسته شدن آن توسط روانآبها میشود. این فرسایش، حاصلخیزی خاک را کاهش داده و توان بازسازی پوشش گیاهی را محدود میکند.
تخریب پوشش گیاهی
فیضی ادامه داد: گیاهان در روزهای بارانی آسیبپذیرترند، چرای دام در این زمان موجب کنده شدن ریشهها، له شدن ساقهها و کاهش تراکم گیاهان میشود. این تخریب نهتنها تنوع گیاهی را کم میکند بلکه فرصت رشد گونههای مهاجم را افزایش میدهد.
کاهش ظرفیت مراتع
وی بیان کرد: چرای دام در شرایط بارانی ظرفیت تحمل مراتع را پایین میآورد. خاک کوبیدهشده و گیاهان آسیبدیده زمان بیشتری برای ترمیم نیاز دارند، در نتیجه مراتع به سرعت فقیر و نابارور میشوند.
افزایش گازهای گلخانهای و تخریب زیستبوم
فیضی گفت: چرای بیرویه در شرایط نامناسب مانند روزهای بارانی، علاوه بر کاهش پوشش گیاهی، منجر به افزایش انتشار گازهای گلخانهای از طریق کاهش جذب کربن توسط گیاهان میشود. تصویر نگرانکننده حضور دام در طبیعت زمان بارندگی به مسائل مهمی اشاره دارد. بارش باران بر سطح خاک بدون پوشش گیاهی، باعث جابجایی خاکدانهها و فرسایش خاک میشود که منجر به کاهش حاصلخیزی خاک و تخریب مراتع میشود. این وضعیت در نهایت میتواند به بیابانزایی، کاهش تنوع زیستی و افزایش آسیبپذیری اکوسیستمها منجر شود.
وی گفت: حضور دام بهصورت زیاد با این سبک سنتی و غیرمجاز در مناطق طبیعی باعث تخریب پوشش گیاهی، افزایش فرسایش خاک در باران و تضعیف مقاومت خاک در برابر سیلابها میشود. این تخریب، چرخه آب را مختل کرده و میتواند عواقب ویرانگری از قبیل سیلابهای مخرب داشته باشد. همچنین این شرایط باعث کاهش ذخیره رطوبت و افزایش تبخیر، خشکسالی و کاهش منابع غذایی برای حیاتوحش و خود دامها میشود.
این مدرس دانشگاه بیان کرد: به طور خلاصه، بارندگی همراه با حضور زیاد دام با این سبک سنتی منسوخشده بدون مدیریت، تصویری نگرانکننده از آسیب به طبیعت و مراتع است که پیامدهای محیطزیستی و اقتصادی گسترده تهدیدی برای کشاورزی پایدار که تأمینکننده امنیت غذایی است به همراه دارد.
انتهای پیام
