دکتر پروانه میرابی در گفتوگو با ایسنا در خصوص خطرات میکروپلاستیکها اظهار کرد: میکروپلاستیکها ذرات پلاستیکی کوچکتر از پنج میلیمتر هستند که از تجزیهٔ انواع پلاستیک یا بهصورت ریزدانه در محصولات صنعتی تولید میشوند.
وی ادامه داد: این ذرات در بدن تجزیه نشده و در بافتها تجمع میکنند ومواد شیمیایی همراه خود «مثل BPA، فتالاتها و فلزات سنگین» را آزاد کرده به همین دلیل حضورشان در بدن از منظر التهاب، سمیت و اختلال هورمونی نگرانی ایجاد میکند.
دانشیار بهداشت باروری دانشگاه علوم پزشکی بابل از آخرین یافتههای علمی دربارهٔ حضور میکروپلاستیکها در خون، ریه و جفت جنین اشاره کرد و یادآور شد: طبق پژوهشهای انجام شده در ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ نشان داده ذرات پلیاتیلن و پلیاستایرن در خون شناسایی شدهاند که توان عبور از موانع بیولوژیک را نشان میدهد.
وی یادآور شد: همچنین در نمونهبرداریهای جراحی، انواع پلیمرها در بافت ریه دیده شدهاند و حتی در افراد غیرسیگاری استنشاق محیطی مهمترین منبع است.
وی از مشاهده این ذرات مضر در جفت جنین خبر داد و گفت: مطالعات ایتالیا، چین و ۲۰۲۵ ایران (دانشگاه علوم پزشکی بابل) وجود ذرات میکرو و نانوپلاستیک در جفت را تأیید کردهاند، این یافته به دلیل نقش جفت در تنظیم رشد جنین بسیار حساس تلقی میشود.
میرابی در پاسخ به ایسنا که راههای ورود میکروپلاستیک به بدن چگونه است، خاطرنشان کرد: از طریق هوا، مثل الیاف لباسهای مصنوعی، گردوغبار شهری، سایش لاستیک خودروها و همچنین آب آشامیدنی از طریق بطریهای پلاستیکی، تصفیه ناکامل آب شهری است.
وی با اشاره به اینکه راه دیگر از طریق غذا مثل مصرف آبزیان، نمک، میوه و سبزی شستهنشده، ظروف پلاستیکی است، گفت: مصرف محصولات آرایشی و بهداشتی مثل اسکرابها، خمیر دندانهای قدیمیتر و کرمهاست.
دانشیار بهداشت باروری دانشگاه علوم پزشکی بابل همچنین از طریق وسایل خانه مثل فرشهای مصنوعی، لباسهای پلیاستری، اسفنجها اشاره کرد.
وی به خطرات احتمالی برای سلامت انسان از جمله خطرالتهاب مزمن اشاره وتصریح کرد: ورود ذرات باعث فعالشدن سیستم ایمنی و ایجاد التهاب در خون، ریه و روده میشود.
میرابی اختلالات هورمونی را از دیگر خطرات برشمرد و تصریح کرد: برخی مواد همراه میکروپلاستیکها مانند BPA اثرات شبهاستروژنی دارند.
وی به مشکلات تنفسی اشاره کرد و گفت: رسوب ذرات در ریه ممکن است موجب فیبروز، آسم یا کاهش ظرفیت ریه شود.
وی مشکلات قلب و عروق را از دیگر خطرات برشمرد و یادآور شد: در ۲۰۲۴ مطالعهای در اروپا نشان داد حضور میکروپلاستیک در پلاکهای عروقی با افزایش خطر سکته همراه است.
وی با اشاره به نحوه واکنش سیستم ایمنی بدن تصریح کرد: ذرات درشتتر را ماکروفاژها میبلعند اما قادر به تجزیهشان نیستند وسبب التهاب مزمن میشوند، نانوپلاستیکها نیز میتوانند وارد سلول شوند و موجب استرس اکسیداتیو شوند، هم چنین آزادسازی مواد شیمیایی روی سطح ذرات موجب فعالسازی بیشازحد ایمنی میشود.
دانشیار بهداشت باروری دانشگاه علوم پزشکی بابل در پاسخ به ایسنا که آیا بطری آب، ظروف یکبارمصرف و بستهبندی خطر بیشتری دارند، یادآور شد: بله این در سه حالت قرارگیری در گرما یا نور خورشید، تماس با غذاهای چرب و اسیدی، استفاده چندباره از بطریهای یکبارمصرف است، مطالعات نشان دادهاند بطریهای PET میتوانند پس از چند ساعت در گرما هزاران ذره آزاد کنند.
وی در خصوص آسیبپذیری کودکان و زنان باردار گفت: سدهای بیولوژیک جنین در برابر نانوپلاستیک مقاومت کمتری دارد و سیستم ایمنی و هورمونی هنوز در حال رشد است.
میرابی به روشهای تشخیص ورود میکروپلاستیک به بدن اشاره و خاطرنشان کرد: در حال حاضر از ابزارهایی چون طیفسنجی رامان، FTIR، میکروسکوپ الکترونی و آنالیز حرارتی استفاده میشود که این تستها هنوز غربالگری عمومی ندارند و در ایران هم در سطح محدود تحقیقاتی انجام میشود.
دانشیار بهداشت باروری دانشگاه علوم پزشکی بابل به چگونگی کاهش تماس مردم با میکروپلاستیکها اشاره و تصریح کرد: استفاده از ظروف شیشهای یا استیل، پرهیز از ریختن غذا یا چای داغ در ظروف پلاستیکی، تهویه خانه، کاهش گردوغبار، انتخاب لباسهای نخی کمالیاف، نوشیدن آب از بطری شیشهای و کاهش مصرف آب معدنی، شستن میوه و سبزی با دقت و دوری از محصولات آرایشی دارای «ذرات پلاستیکی جامد» است.
وی در پاسخ به این سوال که آیا کاهش مصرف پلاستیک تأثیر کوتاهمدت دارد، گفت: در سطح فردی بله، کاهش ورود ذرات از طریق ظرف غذا، هوا و آب میتواند طی ماهها سطح التهاب بدن را به تدریج کاهش دهد ولی در سطح کلان، نتایج زمانبرتر است.
دانشیار بهداشت باروری دانشگاه علوم پزشکی بابل در پایان خطاب به شهروندان گفت: میکروپلاستیکها یک تهدید رو به رشد هستند اما شواهد هنوز کامل نیست، نگرانی باید آگاهانه و مدیریتشده باشد، سبک زندگی صحیح میتواند تماس را بهطور چشمگیری کاهش دهد.
انتهای پیام
