حمید امیدی، رئیس بنیاد ایرانشناسی گیلان در حاشیه تجمع شبانه مردم رشت در گفتوگو با ایسنا با اشاره به پیشینه کهن ایران و تبیین مفهوم «تابآوری تاریخی ایران» و پیوند آن با هویت تمدنی و فرهنگی ایرانیان اظهار کرد: از روزی که ایران و تاریخ با هم آغاز شدند و نخستین دولت-ملت در جهان تأسیس شد، تا امروز که هزاران سال از این نام میگذرد، بارها شاهد تکرار روایت «دیوها آمدند» بودهایم؛ از توران تا اسکندر مقدونی و سپاه اعراب، از هجوم مغولان و یورش تیمور لنگ تا عثمانیها و روسها.
وی افزود: همه این مهاجمان یا رفتند، یا نتوانستند بمانند، یا شکست خوردند و یا خود به بخشی جداییناپذیر از تاریخ و تمدن ایرانی بدل شدند. ایران آسیبهای فراوان دید، اما ماند و تداوم یافت. این سرزمین هم فتحهای بسیار داشته و هم شکستهای تلخ، اما همچنان سختجانترین کشور دنیاست که حتی با نیمهجانی نیز از پای نیفتاده است.
رئیس بنیاد ایرانشناسی گیلان ادامه داد: ایران بارها در بزنگاههایی که همه از آن ناامید بودند، دوباره برخاسته و حیات خود را از سر گرفته است. به تعبیر پرویز ناتل خانلری، هر کس که به سرگذشت جوامع بشری علاقهمند است، باید تاریخ ایران را با دقت بخواند تا دریابد چگونه ملتی میتواند این همه فراز و فرود را تجربه کند و همچنان پابرجا بماند.
امیدی با اشاره به جایگاه ایران در تاریخ جهان گفت: ایران با نخستین امپراطوری خود و با کوروش، شاه شاهان، به تعبیر هگل آغازگر تاریخ است؛ در روزگاری که یونانیان مورد تمسخر قرار میگرفتند. جهان سه بنیانگذار داشت؛ تتئوس با آتن، رومولوس با رم و کوروش با ایران. آن دو دولت-شهر بودند، اما ایران نخستین دولت-ملت در تاریخ به شمار میرود.
وی خاطرنشان کرد: به تعبیر نیکولو ماکیاولی، ایران کشوری با «واقعیت مؤثر» بوده است؛ مفهومی که هگل از آن به ماندگاری تعبیر میکند و ما آن را تداوم تاریخی مینامیم. ایران امروز با تاریخ پرشکوه خود، بخشی از جان جهان است؛ سرزمینی که حتی اگر تا مرزهای خطر پیش رود، در نهایت از خاکستر خویش برمیخیزد و به مسیر خود ادامه میدهد.
رئیس بنیاد ایرانشناسی گیلان با اشاره به مؤلفههای هویتی ایران بیان کرد: در کنار مؤلفه ایرانشهری، تاریخ این سرزمین با الهیات سیاسی شیعی پیوندی ناگسستنی دارد. عاشورا و مفهوم ظهور، دو عنصر مهم این هویت هستند. تاریخ ایران پس از اسلام با ذوالفقار علی(ع) پیوند خورده، همانگونه که پیش از آن با گرز رستم شناخته میشد و امروز نیز با نمادهای نوین قدرت ادامه دارد.
امیدی تصریح کرد: در این سرزمین، پهلوانی رستم با جهاد علی(ع) و قیام حسین(ع) گره خورده است؛ خون سیاوش در کربلای حسین معنا یافته و هر شهید همچون ستونی از تخت جمشید تلقی میشود. پرچم ایران نیز آمیزهای از درفش کاویانی، پرچم سرخ عاشورا و پرچم سبز علوی است و منشور کوروش در امتداد عهدنامه علی(ع) به مالک اشتر قرار دارد.
وی با تأکید بر مفهوم تابآوری گفت: ایران و تاریخ نسبتی ناگسستنی با تابآوری دارند. تابآوری به معنای مقاومت در برابر هر آن چیزی است که موجودیت یک ملت را تهدید میکند؛ مفهومی که در تمام ادوار تاریخی، عامل بقای مردم ایران بوده است.
رئیس بنیاد ایرانشناسی گیلان ادامه داد: این تابآوری در اسطورههای ایرانی نیز نمود دارد؛ جایی که قهرمان میافتد اما دوباره برمیخیزد. حتی مغولانی که بسیاری از سرزمینها را نابود کردند، در ایران دگرگون شدند، فارسی سخن گفتند و در ساخت و توسعه تمدن ایرانی مشارکت کردند.
امیدی با اشاره به تداوم فرهنگی ایران افزود: در برابر حملهها نیز زبان فارسی کنار گذاشته نشد و ایرانیان همچون برخی سرزمینها عربزبان نشدند. این نشاندهنده عمق ریشههای فرهنگی و تمدنی ایران است.
وی خاطرنشان کرد: تابآوری ایرانیان در دورههای مختلف، از جمله در جنگهای معاصر و نیز در مواجهه با خشکسالیها و سختیهای طبیعی، همواره نمایان بوده است. ایرانیان حتی در شرایط کمآبی با حفر قنات و یا برگزاری آیینهایی همچون نماز باران، راهی برای ادامه حیات یافتهاند.
رئیس بنیاد ایرانشناسی گیلان در پایان گفت: ایرانیان همواره همچون ققنوس از خاکستر خویش برخاستهاند و هر بار زندگی را از نو آغاز کردهاند؛ چرا که نوروز دارند و نوروز یعنی «روز از نو».
انتهای پیام
