محمد کاظم کهدویی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: تقارن «جنگ رمضان» با تحولات راهبردی و سرنوشتساز میهن، بازخوانی مفاهیم پایداری را ضروری ساخته است و تامل در دیدگاه فریدالدین عطار نیشابوری نسبت به مقوله جنگ، دریچهای نو بر تحلیلهای معاصر میگشاید.
وی گفت: عطار در مقام عارفی که زیست، با ایستادگی در برابر هجوم بیگانگان و شهادت در این راه پیوند خورده و در آثار خویش تبیین میکند که بنمایه هر نبردی، پیش از تجلی در میادین نظامی، در اراده و ساحت باور انسان شکل میگیرد.
کهدویی اظهار کرد: در نظام فکری او، سلحشوری حقیقی متعلق به کسانی است که با گذر از تنگنای خودخواهی، در راه آرمانی متعالی از مخاطرات نمیهراسند و بر این اساس، شجاعت در ایستادگی بر حق و صیانت از آرمان تا پای جان معنا میشود.
وی با بیان اینکه این اندیشمند برجسته تصوف و عرفان پارسی، مفهوم جنگ را از ساحت عینی و فیزیکی به قلمرو درونی و ساحتهای استعلایی روان انسان منتقل میکند، تصریح کرد: در منظومه فکری او بهویژه در آثاری چون منطقالطیر، مصیبتنامه و الهینامه، نبردهای نظامی و منازعات دنیوی اعتبار ذاتی خود را از دست داده و جای خود را به «جهاد اکبر» یا ستیز مستمر با نفس میدهند.
این استاد ادبیات فارسی ضمن اشاره به اینکه از منظر عطار، مرزهای وجودی بر مرزهای جغرافیایی ارجحیت دارند، خاطرنشان کرد: او نفس را دشمنی غدار برمیشمارد که غلبه بر آن، بهمراتب دشوارتر از فتح مستحکمترین قلعههای جهان است و بر این مبنا، پیروزی در میدانهای برونمرزی بدون چیرگی بر تمایلات درونی، نوعی اسارت پنهان تلقی میشود.
کهدویی خاطرنشان کرد: عطار با بهرهگیری از استعارات نظامی، «عشق» را یگانه سلاح برنده در برابر عقل مصلحتاندیش معرفی میکند که در آن، سالک در قامت سربازی «سرانداز»، آماده فدا کردن جان در راه وصال است.
وی گفت: این نگاه حماسی به عرفان، در مفهوم «فنای فیالله» به اوج میرسد؛ جایی که مرگ در راه حق نه یک پایان، بلکه پیوندی قدسی و متعالی انگاشته میشود.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: تجسم عینی این آموزهها را میتوان در فرجام حیات خود عطار مشاهده کرد؛ شهادت وی در جریان حمله مغول به نیشابور، پیوندی نمادین میان نظر و عمل ایجاد کرد و مواجهه او با تیغ دشمن، تبلور همان جانبازی بود که سالها در اشعارش بدان اشارت داشت.
کهدویی اضافه کرد: علاوه بر این، عطار با رویکردی انتقادی نسبت به حکام، جنگهای دنیوی را محصول حرص، جهل و دوری از حقیقت دانسته و با زبانی گزنده، شکوه فاتحان را در برابر غنای درویشان بیاعتبار جلوه میدهد.
وی بیان کرد: عطار بر این باور است که با دستیابی به شناخت حقیقی و شهود وحدت، ریشه هرگونه ستیز با دیگری خشکیده میشود زیرا که در جهانبینی او، تمامی کثرتها جلوهای از حقیقت واحدند.
عضو هیات علمی دانشگاه یزد در پایان با اشاره به اینکه بدین ترتیب، نبرد در اندیشه عطار از یک کنش تخریبگر اجتماعی به فرآیندی سازنده برای پالایش روح بدل میگردد که هدف غایی آن، نیل به صلح کل و یگانگی با مبدأ هستی است، تصریح کرد: این چارچوب فکری میتواند تبیینگر ابعاد معنوی ایثار و ایستادگی در نبردهای معاصر از جمله «جنگ رمضان» باشد.
انتهای پیام
