حسین مسرّت در گفتوگو با ایسنا یکی از مشاهیر به نام استان یزد که اخیراً جهان فانی را وداع گفت، استاد دکتر اصغر دادبه از حافظپژوهان و از چهرههای ماندگار ادبیّات فارسی و فلسفه کشور خواند و گفت: اصغر دادبه در ۱۸ اسفند ۱۳۲۵ در برزن میدان شاه یزد به دنیا آمد، پدرش محمّد و مادرش سکینه نام داشتند.
وی ادامه داد: دادبه پس از آموزش قرآن نزد ملا ربابه، آموزش ابتدایی را در دبستان بَدِر در برزن «شیخداد» در سال ۱۳۳۱ به پایان رساند و تا سال یکم یا دوم در دبیرستان شیخداد یزد بود ولی در سال ۱۳۳۹ به دلیل بیماری پدر، همراه خانواده راهی تهران شد.
مسرت خاطرنشان کرد: اصغر دادبه در خرداد ۱۳۴۴ در کنار کار روزانه در دو شرکت ریسندگی و بافندگی «چیت ری» و «روغن نباتی قو»، به صورت شبانه دیپلم گرفت و همان سال وارد رشته الهیات گرایش فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه تهران شد و کارشناسی و کارشناسی ارشد فلسفه و دکترای فلسفه، گرایش کلام اسلامی خود را همگی از دانشگاه تهران طی سالهای ۱۳۴۷، ۱۳۵۰ و ۱۳۵۹ گرفت.
وی افزود: عنوان پایاننامه کارشناسی او «نگاهی به فلسفه اسپینوزا» زیر نظر دکتر امیرحسین آریانپور، عنوان پایاننامه کارشناسی ارشد او «ترجمه و شرح بخشی از کشفالمراد فی شرح تجریدالاعتقاد» و عنوان پایاننامه دکترای او «فرهنگ اصطلاحات کلامی» با راهنمایی دکتر حسن ملکشاهی بود.
به گفته مسرت، دادبه در این سالیان پای درس استادانی چون جواد مصلح، دکتر حسن ملکشاهی، دکتر غلامحسین صدّیقی، دکتر ابوالحسن جلیلی، دکتر امیرحسین آریانپور، مرتضی مطهّری و مهدی الهی قمشهای درزمینۀ فلسفه و دکتر امیرحسن یزدگردی، دکتر مهدی حمیدی شیرازی، دکتر عبدالحسین زرّینکوب، دکتر مهدوی دامغانی و دکتر فتحالله مجتبایی در زمینهی ادب بهره برد.
این محقق تاریخ و فرهنگ یزد خاطرنشان کرد: دادبه در سال دوم دوره کارشناسی خود در سال ۱۳۴۵ به تدریس ادبیّات و فلسفه در برخی دبیرستانهای نامی تهران مانند دکتر هشترودی پرداخت و در فروردین ۱۳۴۸ پس از پایان دوره آموزش کارشناسی به خدمت سربازی در واحد توپخانه اصفهان رفت و در این دوران که تا فروردین سال ۱۳۵۰ ادامه داشت، هم در دوره کارشناسی ارشد فلسفه آموزش میدید و هم تدریس میکرد.
وی ادامه داد: دادبه از ۲۰ مهر ۱۳۵۳ به ترتیب به استادی فلسفه و ادبیّات فارسی در دانشکده مکاتبهای دانشگاه سپاهیان انقلاب (علامه طباطبایی کنونی) رسید و در سال ۱۳۶۱عضو گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی شد و تدریس متون ادبی به ویژه حافظ در آن گروه را از مهر ۱۳۶۲ آغاز کرد و همزمان به استادی ادبیّات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرکزی تهران در سال ۱۳۶۳ درآمد.
مسرت گفت: او سپس در سال ۱۳۶۴ همکاری خود را با دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان آغاز کرد و در سال ۱۳۷۰ با بنیانگذاری گروه فلسفه در دانشگاه علامه تا پایان سال ۱۳۷۶ مدیر گروه آن بود. مدّتی نیز در سال ۱۳۷۹ در دوره دکتری رشتۀ ادبیّات فارسی دانشگاه یزد تدریس کرد و در بهمن ۱۳۸۵ پس از حدود ۳۲ سال تلاش و کوشش دانشگاهی به درخواست خود از کار دولتی و از دانشگاه علامه بازنشسته شد.
به گفته وی، تدریس درسهای ادبیّات مانند معانی و بیان، مرصادالعباد، آثار شیخ روزبهان و شیخ اشراق و سعدی، مبانی تصوّف و عرفان و بهویژه حافظشناسی دستاورد دوران آموزش دادبه در دانشگاه علامه بود، ضمن این که چندین همایش فلسفی در سالهای ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۶ در آن دانشگاه برگزار کرد و در سال ۱۳۹۰ نیز دبیری همایش جهانی «از بلخ تا قونیه» بر دوش داشت.
مولف کتاب چند جلدی «یزد، یادگار تاریخ» افزود: اصغر دادبه در سال ۱۳۸۶ دوره کارشناسی ارشد و در سال ۱۳۹۳، دوره دکتری زبان و ادبیات فارسی در دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال را راهاندازی کرد و خود از سال ۱۳۷۴ تا ۱۳۹۷، مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی بود ولی کماکان به تدریس و راهنمایی پایاننامهها در مقطع ارشد و دکتری در دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرکز، واحد شمال و واحد کاشان ادامه میداد.
وی با اشاره به سردبیری دادبه در دو فصلنامه به نامهای یگانه (۱۳۷۹- ۱۳۸۳) (در ادبیّات و فلسفه) و جستارهای ادبی (۱۳۸۷ ـ بهار ۱۳۹۷) در واحد شمال اشاره کرد و افزود: دادبه پس از آن یکسره به پژوهش، نگارش و ایراد سخنرانیهای ادبی و فلسفی بهویژه در زمینه «حافظ»، «سعدی»، «خرد ایرانی» و «کمآزاری» در بیشتر همایش های ادبی، علمی، فرهنگی و نکوداشت در ایران و تاجیکستان پرداخت.
مسرت با بیان این که آثار پژوهشی دادبه بیشتر در شاخههای ادبیّات، حکمت و فلسفۀ اسلامی است، ابراز کرد: او بارها به یزد آمده و در همایشهای گوناگون بهویژه درباره دکتر اسلامی ندوشن سخنرانی کرد.
وی در ادامه اظهار کرد: دادبه در سال ۱۳۶۵ همکاری خود را با دائرهالمعارف تشیع آغاز کرد و به نگارش مدخلهایی در منطق، کلام، اخلاق و گاه ادبی پرداخت و از سال ۱۳۷۳ نیز همکاری خود را مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی آغاز کرد و در سال ۱۳۷۸ با تأیید استادان دکتر عبدالحسین زرّینکوب و دکتر فتح الله مجتبایی، عضو شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی شد و پس از درگذشت استاد دکتر عبدالحسین زرّینکوب، مدیر بخش ادبیّات این مرکز شد و جدای از نگارش مدخلهای فراوان در زمینههای ادبیّات، فلسفه، کلام و رجال در دانشنامۀ جهان اسلام و نیز دائرةالمعارفهای بزرگ اسلامی(دورۀ ۲۵ جلدی) و تشیّع (دورۀ ۱۶ جلدی)، صاحب آثار ارزندهای درزمینۀ ادبیّات و فلسفه بوده که نامیترین آن کلیّات فلسفه است.
مسرت با اشاره به این که دادبه از سال ۱۳۹۶ تا شهریور ۱۴۰۱ عضو هیئتمدیره و شورای علمی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران بود، گفت: او از استادان نامور دانشگاههای تهران، کاشان و یزد و در حوزههای فلسفه، کلام، عرفان و نیز ادبیّات فارسی بهویژه ادبیّات عرفانی و ویژهتر حافظشناسی و سعدی شناسی، صاحب کرسی و اثر بود.
وی مجموع دانشجویان دکتر اصغر دادبه در دوران آموزش را بیش از هزار دانشجو که برخی از آنان اکنون خود نامور شدهاند، ذکر کرد و گفت: او در دوران پس از بازنشستگی از دانشگاه علاّمه طباطبایی تهران، مدیر گروه زبان و ادبیّات فارسی در دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال و مدیر گروه ادبیّات دائرهالمعارف بزرگ اسلامی را برعهده گرفته بود و با اِشراف او، گفتارهای ارجمندی در این دانشنامه در دسترس پژوهشگران ادب فارسی قرار گرفت.
وی با بیان این که دادبه گفتارهای فراوانی در دائرةالمعارف تشیع (۱۳۶۶ -۱۳۹۶) دارد، اعلام کرد: شمار گفتارهای او در دانشنامهها، مجلّهها، مجموعه گفتارها و دیباچهها به بیش از ۳۰۰ گفتار میرسد که جامع ترین آن «حافظ» در ۱۸۰صفحه دو ستونی در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی است.
وی ضمن اشاره به این که او در زمینه سرودن اشعار هم مهارتی داشت ولی هیچگاه آن را بیان نمیکرد، ابراز امیدواری کرد که مجموعه سرودههای دادبه نیز زمانی چاپ شود.
مسرت از معرفی دادبه در دومین همایش چهرههای ماندگار در سال ۱۳۸۱ به عنوان چهره ماندگار در عرص ادبیات عرفانی و فلسفه اسلامی خبر داد و گفت: نخستین بار آیین نکوداشت او به پیشنهاد انجمن مردمی دوستداران کتاب یزد و همراهی بنیاد میبدی، دانشگاه یزد و اداره کل فرهنگ و ارشاد استان یزد در ۱۸ اسفند ۱۳۹۳ در دانشگاه یزد برگزار و کتابی نیز همزمان با این آیین با نام «خرد ایرانی» در ارج گزاری بر خدمات فرهنگی و ادبی او چاپ شد.
به گفته وی، در سال ۱۴۰۱ نیز از سوی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی مجلس نکوداشت او در تهران برگزار شد و کتاب «زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی دکتر اصغر دادبه» دستاورد آن بود و قرار است در سال جاری نیز کتابی دیگر با عنوان «گوهر پاک» در مورد او چاپ شود.
این پژوهشگر تاریخ و فرهنگ یزد در ادامه گفت: استاد دادبه دیری بود دلبسته حافظ شیرازی شده و گفتارهای چندی دراینباره نوشته بود؛ چنان که میتوان گفت؛ وی یکی از حافظپژوهان و حافظشناسان، نامدار بود که «رندی» را در شعر و مکتب حافظ پی میگرفت و دستاورد آن کتابی شد با عنوان «رندی آموز و ...» که نامش برگرفته از این بیت حافظ است: «رندی آموز و کَرَم کُن که نهچندان هنرست/// حَیَوانی که ننوشد مِی و انسان نشود»
وی افزود: کتاب نامبرده دربرگیرنده ۳۴ گفتار او در حوزه حافظپژوهی با تکیه بر «مکتب حافظ، مکتب رندی» است که پیشتر در برخی مجموعهها و نشریات ایران مانند ارمغان منوچهر مرتضوی، پیر ما گفت، جستارهای ادبی، حافظپژوهی، حافظشناسی، زبان و ادبیّات فارسی، شعر، فرهنگ، کیهان فرهنگی، گلچرخ، نامۀ شهیدی، نشر دانش و غیره به چاپ رسیده بود و اکنون با ویرایش و بازنگری به چاپ دوباره میرسد.
مسرت یادآور شد: دکتر دادبه که در پژوهشهای خود پیرو مکتب دقت است لذا در ۱۰ سال گذشته، کتابی از او به چاپ نرسیده بود تا سال ۱۴۰۴ که «رندی آموز و...» از زیر چاپ درآمد و آنچه از سال ۱۳۹۵ تاکنون از او دیده میشود، همان گفتارهای مندرج در دایرةالمعارف بزرگ اسلامی و دایرةالمعارف تشیّع و نظارت بر چاپ مدخلهای ادبی آن دو مجموعه و نیز دیباچههایی بر چندین کتاب است.
وی با بیان این که چندین کتاب او نیز مانند «فلسفه ادبیات»، «دانشنامه کلامی»، «فلسفه هنر شعر»، «منطق هنر شعر»، «تاریخ کلام در ایران» و «مجموعه مقالات سعدی شناسی» در دستکار و چاپ بود، گفت: سرانجام این استاد فرزانه در شب چهارشنبه ۵ فروردین ۱۴۰۵ در پی آسیب بیماری تومور مغزی در ۸۰ سالگی در شهر رشت درگذشت و در آرامستان بهشتزهرای تهران در خاک آرمید.
مسرت در پایان نیز عنوان کرد: افتخاری بس ارزنده برای بنده بود که در کنار سالها خوشهچینی از آستانۀ دانش او، در خرداد ۱۳۹۸ در همایشی که با نام «شب کاریز فرهنگ» که با مهر دوستان در یزد برگزار شد، ایشان سخنرانی با عنوان «عاشقی، شیوه رندان بلاکش باشد» داشتند و در کتاب «کاریز فرهنگ» نیز گفتاری با نام «یزدانۀ حسین مسرّت» نوشتند.
انتهای پیام
