بارشهای کمسابقه فروردینماه گلستان، در نگاه نخست مرهمی بر زخم خشکسالیهای پیدرپی و نویدبخش سالی پربرکت برای کشاورزانی بود که چشم به آسمان دوخته بودند. استانی که حیاتش با کشاورزی گره خورده، بیش از هر زمان دیگری به این بارشها برای جان گرفتنِ زمینهای تشنه و پر شدن مخازنِ خالی سدهایش نیاز داشت؛ اما این رویِ خوشِ سکه، به دلیل توپوگرافی خاص شرق استان، شیب تند حوزههای آبریز و فقر پوشش گیاهی، به سرعت میتوانست به تهدید و تخریب، تغییر ماهیت دهد.
تبدیل این بارشهای رحمتگونه به سیلابهای جهشی، آزمونی دشوار برای زیرساختهای مدیریت بحران استان بود به طوری که اگر مدیریت استراتژیک در سد نرمآب و پیشبینیهای کارشناسی در ایستگاههای آبسنجی نبود، امروز به جای صحبت از ذخیرهسازی ۴۳ میلیون مترمکعب آب، باید از خسارات جبرانناپذیر سیلابی ویرانگر در گنبدکاووس و آققلا سخن میگفتیم از این رو گفتوگویی با ایرج حیدریان مدیرعامل شرکت آب منطقه ای استان برای اطلاع از تمامی ابعاد این سیلاب ترتیب دادیم.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان با تشریح جزئیات عملیات پیچیده مهار سیلاب در روزهای اخیر، از تخلیه برنامهریزی شده مخازن سدهای بزرگ استان برای پذیرش موج جدید بارندگیها خبر داد و گفت: با مدیریت هوشمندانه سد نرمآب، دبی خطرناک ۳۷۰ مترمکعبی سیلاب مهار و امنیت کامل در پاییندست برقرار شده است.
ایرج حیدریان در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: بر اساس پایشهای دقیق و لحظهای جریانات آبی، استراتژی ما در مواجهه با سیلاب اخیر بر دو اصل مدیریت زمان و مکان استوار بود. در حوضه استراتژیک سد نرمآب، با یک عملیات مهندسی دقیق، ابتدا اجازه دادیم جریانهای بالادست از حوضه عبور کنند و سپس به صورت مرحلهای و تدریجی، فرآیند رهاسازی و ظرفیتسازی را آغاز کردیم تا هم امنیت مسیر رودخانهها حفظ شود و هم فضای کافی برای ذخیرهسازی بارشهای پیشرو ایجاد شود.
حیدریان با تبیین نقش حیاتی سد نرمآب در پایداری مناطق مرکزی و شرقی استان گفت: اگر تصمیم به آبگیری به موقع سد نرمآب صورت نمیگرفت، طبق محاسبات کارشناسی، ما در ایستگاه ارازکوسه شاهد جریان سیلابی با دبی ۳۷۰ مترمکعب بر ثانیه بودیم. این حجم از آب به معنای وقوع سیلابی با دوره بازگشت ۱۵۰ ساله بود که مدیریت آن در شهر گنبدکاووس عملاً ناممکن و فاجعهآفرین میشد.
وی افزود: خوشبختانه با این مدیریت هوشمند، دبی پیک سیلاب به ۲۵۰ مترمکعب کاهش یافت و به عبارتی یک سیلاب ویرانگر به یک جریان عادی با دوره بازگشت ۲۵ ساله تبدیل شد. در حال حاضر نیز با مدیریت همزمانی جریانها، دبی آب در آققلا ۲۴ مترمکعب و در گنبد کمتر از ۱۰ مترمکعب بر ثانیه است که شرایطی کاملاً عادی و ایمن را نشان میدهد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان بر اهمیت حیاتی ذخیرهسازی آب برای کشت تابستانه تأکید کرد و گفت: در کنار مدیریت بحران، اولویت ما تأمین منابع آبی آینده استان است. مجموع حجم وارده به سدها در سیلاب اخیر ۴۳ میلیون مترمکعب بوده که حجم کل ذخایر ما را به ۸۹.۴ میلیون مترمکعب رسانده است. این وضعیت نسبت به سال گذشته که تنها ۲۱ درصد پرشدگی داشتیم، بسیار مطلوبتر است.
حیدریان ادامه داد: به تمامی صاحبان آببندانهای مجاز در طول مسیر رودخانهها و مراکز بزرگ تکثیر و پرورش ماهی، بهویژه مجتمع شهید مرجانی، ابلاغ شده است که از این فرصت برای آبگیری حداکثری مخازن خود استفاده کنند تا در فصل گرما با تنش آبی مواجه نشوند.
فرسایش خاک در اراضی شیبدار شرق استان
مدیرعامل آب منطقهای گلستان در بخش دیگری از سخنان خود به چالشهای ساختاری حوزه آبریز اشاره کرد و گفت: وجود ۱۱۰ هزار هکتار اراضی شیبدار در شرق استان که متأسفانه در جهت شیب شخم میخورند، یک تهدید دائمی برای زیرساختهای آبی است.
وی ادامه داد: میزان فرسایش خاک در این مناطق به ۹۰ تن در هکتار یعنی۶ برابر میانگین کشوری میرسد که باعث رسوبگذاری شدید در سدها و کاهش قدرت عبوردهی رودخانهها میشود.
وی تأکید کرد: بر اساس مصوبات سفر ریاست جمهور، ساماندهی این اراضی توسط وزارت جهاد کشاورزی و ایجاد سازههای تلهانداز رسوب در سرشاخهها، ضرورتی اجتنابناپذیر برای مدیریت پایدار سیلابهای شهری و حفظ عمر مفید سدهاست.
حیدریان به دستاوردهای محیطزیستی این سامانه بارشی اشاره کرد و گفت: با اولویتبندی دقیق، هدایت آب به سمت تالابهای مرزی با موفقیت انجام شد. تا این لحظه، تالاب آلماگل ۴۸۰ هزار مترمکعب، سد دانشمند ۱.۳۵ میلیون مترمکعب، اینچهبرون ۴۵۰ هزار مترمکعب و تالاب آجیگل ۱۵۰ هزار مترمکعب آبگیری شدهاند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: همچنین حوضه اترک آمادگی کامل دارد تا سیلابهای احتمالی ناشی از بارشهای ۲۰ میلیمتری پیشرو را به سمت تالابها هدایت کند.
انتهای پیام
