عطااله خادم‌الرسول در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: وقتی بقایای گیاهی را در هر کشتی اعم از کشت‌های استراتژیک در مقیاس‌های بزرگ یا کشاورزی‌هایی که معیشتی هستند، می‌سوزانیم، آثار آن منفی است. با سوزاندن بقایای گیاه، ماده آلی که در بقایا وجود دارد می‌سوزد و طی چند پروژه ثابت شده که خاک در اثر آتش‌سوزی می‌میرد.

وی با بیان اینکه خاک یک موجود زنده است، افزود: وقتی بقایا را می‌سوزانیم، باعث می‌شود که آن ارگانیسم‌ها یا ریزموجوداتی که در خاک هستند از بین بروند و ماده آلی خاک بسوزد. ماده آلی یا ارگانیک‌متر(organic matter) در خاک نقش خیلی کلیدی دارد. جاهایی که کشاورزی پایدار دارند، ویژگیشان این است که این ماده آلی را در خاک حفظ و دائماً تلاش می‌کنند که مقدارش بالا برود.

خادم‌الرسول ادامه داد: من در دانمارک در یکسری پروژه‌ها کار می‌کردم و خاک‌هایی هستند که به نظر می‌آید رنگشان سیاه است. آن رنگ تیره، ماده آلی است. آن‌ها ماده آلی در خاکشان را بالا بردند. میانگین ماده آلی خاک‌هایمان در استان خوزستان زیر یک درصد یعنی حدود 0.5 تا 0.8 درصد بوده که این عدد پایینی است.

عواقب سوزاندن بقایای گیاهی

وی تاکید کرد: سوزاندن بقایا از لحاظ خاک‌شناسی خاک را تخریب می‌کند، موجودات زنده را از بین می‌برد و از لحاظ مسائل زیست‌محیطی نیز حجم زیادی از دود و آلاینده را وارد محیط پیرامون می‌کند و این اصلاً قابل انکار نیست.

خادم‌الرسول اظهار کرد: در فصل‌هایی که برداشت محصولات کشاورزی انجام می‌شود، بقایا را می‌سوزانند که پیامدهای آن از بعد خاک، محیط زیست و موجودات زنده‌ در آن زیست‌بوم کاملاً منفی است.

سوزاندن بقایا از لحاظ علمی به هیچ وجه قابل دفاع نیست

این استاد دانشگاه افزود: مطالعات جهانی نشان می‌دهد که راهکارهایی نیز برای این موضوع وجود دارد، اما متأسفانه کشاورزان ما می‌گویند کشاورزی ما معیشتی و خرده‌مالکیتی است. به دلیل اینکه کشاورزی‌ بسیاری از آن‌ها به صورت استیجاری است و می‌خواهند کشت بعدی را سریع انجام دهند، بقایا را می‌سوزانند و این کاملاً غلط است و از لحاظ علمی به هیچ وجه قابل دفاع نیست.

وی با اشاره به راهکارهایی برای کاهش این مساله گفت: نکته این است که کشاورز باید بعد از برداشت، بقایا را با عملیات گاوآهن، بسته به عمق کاری که می‌خواهد انجام دهد یا با دیسک شخم بزند. گاوآهن عمیق‌تر و دیسک سطحی‌تر است. بقایا را خرد و با خاک سطحی مخلوط کند. سپس مقداری کود شیمیایی به این اضافه می‌کنند و یک مدت زمانی باید این بماند.

خادم‌الرسول با اشاره به روش دیگر ادامه داد: روش دیگر این است که کشاورزان دامی را که می‌خواهند از زمین تغذیه کند را در سطح مزرعه حرکت دهند تا این بقایا را بخورد و سپس فضولات حیوان که یک نوع کود است در زمین باقی بماند و بعد یک آبیاری انجام دهند و سپس دوباره زمین را دیسک بزنند. از این طریق بخش عمده‌ای از این مواد به خاک برمی‌گردد.

وی گفت: ماده آلی طول می‌کشد تا به خاک اضافه شود و بعضی از این موارد یک‌مقدار زمان می‌برد تا برگردد و تجزیه شود و اصلاً نیازی به سوزاندن بقایا نیست اما استدلال کشاورز این است که می‌گوید زمین اجاره‌ای است، می‌خواهد کشت بیشتری انجام دهد و عجله دارد. در صورتی که این عجله خروجی نهاییش منفی است، یعنی عمر خاک کم می‌شود.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: در مباحث تخصصی اصطلاحی داریم که می‌گوییم خاک دچار مرگ بیولوژیکی می‌شود. بنابراین راهکار این است که دام را به سمت زمین حرکت بدهند تا تغذیه کند، یا اینکه به زمین آب بدهند و وقتی که مقدار رطوبتش به حد گاوآهن رسید، دوباره به مدت کوتاهی به حال خودش بماند، این‌ اقدامات باعث تجزیه مواد باقیمانده در خاک مزرعه می‌شوند و سپس می‌توان کشت‌های بعدی را انجام دهیم.

خادم‌الرسول گفت: این کار الگویی در اکثر کشورهایی که کشاورزی‌شان پایدار است و توسعه پایدار دارند، انجام می‌شود و در بستر زمان باعث شده که مقدار ماده آلی خاک‌هایشان به طور میانگین بالا برود. سوزاندن بقایا خروجی منفی دارد و هیچ کنوانسیون زیست محیطی آن را تایید نمی‌کند.

انتهای پیام