محمدعلی نعمتنژاد امروز دوشنبه ۳۱ فروردین، در حاشیه بازدید خبرنگاران از سد طرق، با اشاره به بهبود وضعیت بارشها، اظهار کرد: امسال شاهد روند افزایشی بارندگیها نسبت به سال گذشته و میانگین درازمدت در سطح استان و بهویژه کلانشهر مشهد بودیم. طبق آمار هواشناسی، میزان بارندگی استان تاکنون ۱۷۹ میلیمتر ثبت شده که در مقایسه با رقم ۱۱۸.۵ میلیمتری سال گذشته، رشد قابلتوجهی را نشان میدهد.
وی با اشاره به وضعیت بارشها در مشهد، بیان کرد: در شهرستان مشهد ۱۷۱.۵ میلیمتر بارندگی ثبت شده که این رقم در مدت مشابه سال قبل ۱۳۴ میلیمتر و در شاخص درازمدت حدود ۱۷۰ میلیمتر بوده است. متاسفانه نوع بارندگیهای اخیر به گونهای نبود که منجر به ایجاد روانآب و سیلاب در حوزههای آبریز شود. اگرچه در محدوده سدها بارندگی داشتیم، اما به دلیل رگباری نبودن بارشها، ورودی مؤثری به مخازن سدها ثبت نشده است.
نعمتنژاد تاکید کرد: به همین دلیل، وضعیت مخازن سدهای استان چندان رضایتبخش نیست و حجم ذخیره فعلی مشابه یا حتی کمتر از سال گذشته است؛ این در حالی است که سالی بسیار خشک را پشت سر گذاشته و بخشی از این ذخایر اندک مصرف شد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان رضوی با بیان اینکه در شب سال نو( ۱۴۰۵)، سد دوستی به عنوان اصلیترین منبع تامین آب مشهد، عملا از مدار بهرهبرداری خارج و حجم آن صفر شد، گفت: خوشبختانه با بارشهای دو هفته گذشته، بهویژه در حوزه آبریز هریررود، حدود ۶۳ تا ۶۴ میلیون مترمکعب آب وارد مخزن سد دوستی شده است. البته طبق پروتکلهای بینالمللی، بخشی از این آب متعلق به کشور ترکمنستان است و تمام آن سهم ایران نخواهد بود.
نعمتنژاد با اشاره به تدوین اسناد بالادستی آب استان تا افق ۱۴۲۰، اظهار کرد: تمام نیازها و پروژههای آبی از سال ۹۶ برنامهریزی و به تایید کشوری رسیده اما چالش اصلی ما برای بهرهبرداری به موقع، کمبود اعتبارات نقد است. پروژه حیاتی هزار مسجد قرار بود در سال ۱۴۰۱ وارد مدار شود، اما به دلیل مشکلات مالی، در سال ۱۴۰۲ موفق به دریافت ماده ۲۳ و آغاز عملیات اجرایی شد. همچنین پروژههای مهمی مثل انتقال پساب به غرب مشهد، انتقال آب از دریای عمان و سد شوریجه نیز به دلیل تنگناهای مالی با تاخیر مواجه شده است.
وی خاطرنشان کرد: بخشی از اعتبارات تخصیصی به صورت نقد نبوده و در قالب اوراق مرابحه و اسناد خزانه پرداخت شده است که این مدلهای مالی روند اجرایی پروژهها را تحت تاثیر قرار داده است.
نعمتنژاد با بیان اینکه مشهد پس از تهران، دومین شهر دارای تنش آبی شدید در کشور است، افزود: نیاز واقعی ما برای عبور از بحران حدود ۴.۲ همت است؛ اگرچه تمام این مبلغ محقق نشده، اما بخشی از آن تخصیص یافته است که مشهد در اولویت تخصیص بودجه دولت و مجلس قرار دارد و سرعت اجرای پروژهها مستقیما به میزان تزریق نقدینگی بستگی دارد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان رضوی با اشاره به تراز تولید و مصرف آب، تصریح کرد: طبق برنامهریزیهای مصوب و بر اساس شاخص جمعیت و سرانه، پیشبینی میشود برای سال ۱۴۰۵ نیاز به تامین ۱۴ هزار و ۶۹۸ لیتر بر ثانیه آب برای کلانشهر مشهد باشیم؛ در حالی که طبق برنامه باید ۱۳ هزار و ۲۰۰ لیتر بر ثانیه آب تامین میشد اما با اجرای دقیق مدیریت مصرف و کنترل فشار شبکه، توانستیم پیک مصرف سال را با ۱۱ هزار و ۳۳۵ لیتر بر ثانیه پشت سر بگذاریم که این امر نشاندهنده اثربخشی اقدامات فنی در حوزه توزیع و همراهی در مدیریت مصرف است. پیشبینی میشود که برای سال ۱۴۰۵، افزایش سه درصدی نیاز آبی است؛ بر این اساس، باید ۱۱ هزار و ۶۷۵ لیتر بر ثانیه آب تامین شود تا بتوانیم بدون جیرهبندی از روزهای داغ تابستان عبور کنیم.
بحران ناترازی آب در مشهد؛ ۲۳۰۰ لیتر بر ثانیه کمبود در روزهای داغ سال
نعمت نژاد با بیان اینکه با توجه به وضعیت بحرانی مخازن، برنامهریزیها بر پایه سناریوی بدبینانه و تقریبا بدون اتکا به سدها انجام شده است، گفت: پیشبینی میشود؛ توان تولید از منابع زیرزمینی و سدها در مجموع ۹۳۰۰ لیتر بر ثانیه باشد، در حالی که برای زمان پیک مصرف با کسری ۲۳۰۰ لیتر بر ثانیه مواجه خواهیم بود و برای جبران این کسری، پروژههای اضطراری از جمله حفر چاههای جدید و بهرهبرداری از سد شوریجه را در دستور کار داریم تا حدود ۱۲۵۰ لیتر از این ناترازی را پوشش دهیم.
وی با اشاره به پیشرفت ۸۷ درصدی طرح بزرگ سد شوریجه، اظهار کرد: بدنه این سد هماکنون به پیشرفت ۹۳ درصدی رسیده و با توجه به اتمام ۶۷ درصد از خط انتقال، برنامهریزی شده است که تا این پروژه حیاتی تا تیرماه ۱۴۰۵ وارد مدار بهرهبرداری شود. سد شوریجه از ابتدای سال تاکنون حدود سه میلیون مترمکعب آورده داشته و در صورت تداوم بارندگیها، آماده ذخیرهسازی روانآبها است تا بخشی از نیاز آبی مشهد در پیک مصرف تابستان از این منبع تامین شود.
نعمت نژاد با اشاره به فاکتور پنج همتی برای تکمیل پروژههای آبی استان، اضافه کرد: برای تکمیل ۱۰۰ درصدی پروژههای تعریف شده در دو شرکت، در مجموع به پنج همت اعتبار نیاز داریم. سهم آب منطقهای از این پروژهها تأمین ۲۳۸۰ لیتر بر ثانیه و سهم آبفای مشهد ۲۶۷۵ لیتر بر ثانیه است که عمده این اقدامات بر محور حفاری، جابهجایی و احیای چاهها متمرکز شده است؛ همچنین برای پروژههای اضطراریِ آب منطقهای ۳۲۵۰ میلیارد تومان و برای طرحهای آبفای مشهد ۱۸۰۰ میلیارد تومان اعتبار برآورد شده است که با تخصیص بخشی از این مبالغ نیز میتوانیم پروژهها را برای استفاده در پیک مصرف تابستان وارد مدار کنیم.
مدیرعامل آب منطقهای خراسان رضوی با اشاره به جزئیات دقیق از وضعیت منابع آبی استان تاکید کرد: در حال حاضر ظرفیت کل مخازن سدهای استان یک میلیارد و ۵۷۲ میلیون مترمکعب است که بخش عمده آن، یعنی یک میلیارد و ۱۹۰ میلیون مترمکعب، متعلق به سد دوستی است. حجم پرشدگی فعلی سدها ۱۶۰ میلیون مترمکعب است که معادل ۱۰ درصد ظرفیت کل ارزیابی میشود؛ این در حالی است که سال گذشته در همین بازه زمانی، حجم پرشدگی ۱۲ درصد بود.
وی در خصوص ورودیهای جدید به مخازن تصریح کرد: از ابتدای سال آبی تاکنون، مجموعا ۱۳۷ میلیون مترمکعب ورودی به سدهای استان ثبت شده است که ۶۵ میلیون مترمکعب از این حجم، تنها در دو هفته اخیر وارد سد دوستی شده است. همچنین از ابتدای سال ۱۴۰۵ نیز تاکنون ۹۸ میلیون مترمکعب ورودی جدید وجود داشته است.
ذخیرههای سدهای مشهد میتواند کمک بزرگی برای عبور از پیک مصرف تابستان باشد
مدیرعامل آب منطقهای خراسان رضوی با برشمردن سدهای پنجگانه تامینکننده آب مشهد شامل سدهای دوستی، طرق، کارده، ارداک و شوریجه، خاطرنشان کرد: مجموع ذخیره فعلی این سدها ۷۸ میلیون مترمکعب است که ۶۴ میلیون مکعب آن در سد دوستی ذخیره شده است، سده کارده با سه میلیون ۷۳۰ هزار متر مکعب، سد طرق با چهار میلیون متر مکعب، سد ارداک در حدود ۷ میلیون متر معکب و سد شوریجه در حدود سه میلیون متر مکعب ذخیره آب دارد. اگرچه در برنامهریزیهای اولیه، سهم این منابع را برای پیک مصرف صفر در نظر گرفته بودیم، اما اکنون این ذخیره میتواند کمک بزرگی برای عبور از پیک مصرف تابستان باشد.
نعمتنژاد در تشریح آخرین وضعیت سد شوریجه، تصریح کرد: سد شوریجه با توان تنظیم ۲۹.۵ میلیون مترمکعب آب، نقش مهمی در آینده آبی منطقه دارد. طبق تخصیصها، ۱۶ میلیون مترمکعب از آن برای شرب مشهد و سه میلیون مترمکعب برای آبیاری فضای سبز در نظر گرفته شده است. در حال حاضر بدنه سد با ۹۳ درصد پیشرفت به مرحله تکمیل رسیده و عملیات آبگیری در زمان سیلابها در حال انجام است. خط انتقال این پروژه به طول ۱۵.۸ کیلومتر جهت اتصال به ایستگاه سد دوستی در حال اجراست.
وی ادامه داد: ایستگاه پمپاژ نیز ۶۷ درصد پیشرفت فیزیکی دارد که در صورت تأمین بهموقع برقرسانی، امکان بهرهبرداری در زمان مقرر فراهم خواهد بود. همچنین پروژه ۴۸ کیلومتری انتقال پساب به غرب مشهد را یکی از حیاتیترین طرحهای میانمدت است که با هدف جایگزینی پساب با آب کشاورزی است تا فشار بر سفرههای زیرزمینی کاهش یافته و آبخوانهای منطقه فرصت احیا پیدا کنند.
تامین بخشی از آب مشهد از طریق چاههای مجاز و فعال
نعمتنژاد با اشاره به مدیریت منابع آب زیرزمینی، اظهار کرد: بخشی از تامین آب مشهد از طریق چاههای مجاز و فعال انجام میشود. با توجه به افت سطح آبهای زیرزمینی در سالهای اخیر، برخی از چاهها دچار کاهش دبی یا خشکی شدند که این موضوع ضرورت اجرای طرحهای احیا و جایگزینی را دوچندان میکند. در همین راستا، برنامههای احیای آبخوان و تعادلبخشی نیز در دستور کار قرار دارد. این برنامهها شامل کنترل برداشتها، مدیریت مصرف در بخش کشاورزی و جایگزینی منابع آب نامتعارف مانند پساب تصفیهشده بهجای برداشت از سفرههای زیرزمینی است.
وی با بیان اینکه انتقال پساب تصفیهشده به غرب دشت مشهد با هدف تأمین بخشی از نیاز کشاورزی و کاهش فشار بر منابع زیرزمینی در دست انجام است، تصریح کرد: در این پروژه، بخشی از خطوط انتقال اجرا شده و بخشهای دیگر نیز در دست اقدام است. همچنین در حوزه مدیریت مصرف، اقدامات متعددی در شبکه توزیع انجام شده که از جمله آن میتوان به اصلاح فشار شبکه، کنترل نشتها و بهینهسازی توزیع آب در مناطق مختلف شهری اشاره کرد. این اقدامات نقش مهمی در کاهش مصرف واقعی نسبت به پیشبینیها داشته است.
مدیرعامل آب منطقهای خراسان رضوی با اشاره به اینکه در بخش اعتبارات، با وجود پیگیریهای متعدد بخشی از منابع مالی از طریق اوراق مرابحه، اسناد خزانه و سایر ابزارهای مالی تأمین شده است، گفت: با این حال، همچنان فاصله قابل توجهی تا تأمین کامل نیازهای مالی پروژهها وجود دارد. همچنین در سطح کلانشهر مشهد به دلیل جمعیت بالا، حضور زائران و موقعیت خاص جغرافیایی، همواره در اولویت برنامهریزیهای تأمین آب قرار دارد. به همین دلیل، پروژههای مرتبط با این شهر بهعنوان پروژههای اولویتدار ملی تعریف شده است. در کنار این موضوع، هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، شرکتهای آب منطقهای و آبفا و همچنین همراهی مردم در مدیریت مصرف، نقش تعیینکنندهای در عبور از شرایط تنش آبی دارد. تجربه سال گذشته نشان داد که با کاهش مصرف و همکاری مشترکین، امکان مدیریت شرایط بحرانی بدون بروز مشکل جدی فراهم شده است.
وی تاکید کرد: در حال حاضر، پیشبینی میشود که در صورت تداوم اقدامات مدیریت مصرف، تکمیل پروژههای اضطراری و در صورت وقوع بارندگیهای احتمالی در ماههای آینده، امکان عبور از پیک مصرف تابستان بدون ایجاد بحران جدی وجود خواهد داشت. این برنامهریزیها بهگونهای انجام شده که در صورت تأمین حداقلی منابع مالی و ادامه روند اجرایی پروژهها، بتوانیم بخش قابل توجهی از ناترازی موجود را جبران کنیم. البته این امر نیازمند استمرار حمایتهای ملی، همکاری بینبخشی و همراهی مردم است.
نعمتنژاد با بیان اینکه در حال حاضر در مجموع ۱۶ هزار و ۳۹ حلقه چاه مجاز فعال در خراسان رضوی وجود دارد، بیان کرد: از این تعداد، ۹۷۹۵ حلقه در بخش کشاورزی و ۶۲۴۴ حلقه در سایر مصارف (صنعت و خدمات) قرار دارد و از مجموع چاههای فعال استان، حدود ۲۵۰۰ حلقه بهطور مستقیم در حوزه تأمین آب شرب و نیازهای بهداشتی مردم نقش ایفا میکند.
مدیرعامل آب منطقهای خراسان رضوی با اشاره به وضعیت اختصاصی کلانشهر مشهد، تصریح کرد: در شهر مشهد حدود ۵۷۸ حلقه چاه در اختیار شرکت آب و فاضلاب است که این منابع به صورت مستمر پایش میشود. با توجه به چالش افت سطح آبهای زیرزمینی، هر ساله تعدادی از این چاهها به دلیل خشکی یا افت شدید آبدهی از مدار خارج میشوند که بلافاصله برای جبران آن، عملیات احیا، لایروبی یا اصلاح جدار انجام میشود تا این منابع مجدداً به مدار تولید بازگردد.
انتهای پیام
