در سال ۱۹۶۹ و پس از نشت فرآوردههای نفتی در حوالی اسکله «سانتا باربارا» در جنوب غربی ایالت کالیفرنیای آمریکا بود که اولین جرقۀ تغییر رویکرد، برای افزایش آگاهی عمومی نسبت به آلودگی محیط زیست زده شد چراکه تا پیش از این، آلودگی محیط زیست نه تنها مهم تلقی نمیشد بلکه بخصوص در آمریکا امری عادی بود.
چندماه بعد و درست پیش از سال ۱۹۷۰، گیلرد نلسون، سناتور دموکرات ایالت ویسکانسین در سنای آمریکا، با الهام از جنبشهای دانشجویی ضدجنگ ویتنام، ایدۀ برگزاری برنامههای آموزشی برای حفاظت از سیاره زمین در دانشگاهها را مطرح کرد. این ابتکار به سرعت گسترش یافت و اولین رویداد روز زمین در ۲۲ آوریل سال ۱۹۷۰ با مشارکت میلیونها نفر برگزار شد.
سناتور نلسون در مصاحبه با رسانهها درباره چرایی انتخاب روز ۲۲ آوریل گفته بود که این تاریخ را به دلیل قرار گرفتن بین تعطیلات بهاری و امتحانات نهایی دانشگاهها در ایالات متحده انتخاب کرده است تا مشارکت دانشجویان را به حداکثر برساند.
آنچه که وی پایهگذاری کرد، بعدها منجر به تصویب قوانینی کلیدی مانند قانون هوای پاک (۱۹۷۰)، اصلاحیه قانون آب پاک (۱۹۷۲) و قانون گونههای در معرض خطر (۱۹۷۳) شد. روز زمین، سالیان بعد و در سال ۲۰۱۶ منجر به امضای توافق پاریس شد؛ توافقی که کشورهای جهان را متعهد به محدود کردن گرمایش جهانی به زیر ۱.۵ درجه سانتیگراد یا حداقل «بسیار کمتر» از ۲ درجه سانتیگراد کرده و همچنان چارچوبی محکم برای مقابله با تغییرات اقلیمی است.
اهمیت روز جهانی زمین
سیاره زمین، تنها خانه شناختهشده بشریت، میزبان بیش از ۸ میلیارد انسان و حدود ۱۱ میلیون گونه، جانوری، گیاهی و قارچی است. اکوسیستمهای متنوع این سیاره خدماتی حیاتی مانند تأمین آب پاک، هوای قابل تنفس، خاک حاصلخیز و منابع غذایی را برای ساکنان آن فراهم میکند.
با این حال، فعالیتهای انسانی نظیر جنگلزدایی، استفاده گسترده از سوختهای فسیلی، کاهش تنوع زیستی و تولید زبالههای پلاستیکی، این منابع و اکوسیستمهای ارزشمند را به خطر انداخته و تهدیدی با نام تغییرات اقلیمی را ایجاد کرده است؛ تغییرات اقلیمی، بهعنوان یکی از بزرگترین تهدیدات قرن حاضر، اثرات مخربی بر سیاره زمین دارد چراکه سبب گرم شدن کره زمین شده و در نتیجه، این افزایش دما میتواند منجر به بالا آمدن سطح آب دریاها، تشدید بلایای طبیعی و انقراض گونههای متعدد شود.
یک کارشناس محیط زیست با گرایش تنوع زیستی معتقد است: روز زمین فرصتی برای افزایش آگاهی عمومی و بازنگری در رفتارهای انسانی در ارتباط با محیط زیست و تعهد به حفاظت از سیاره برای نسلهای آینده است.
انسان بزرگترین تهدید سیاره
هادی منصورکیایی، کارشناس حفاظت محیط زیست در گفتوگو با ایسنا ضمن اشاره به چالشهای محیط زیستی سیاره زمین، اظهار کرد: تغییرات اقلیمی، آلودگی پلاستیک ناشی از تولید این مواد در دریاها و اقیانوسها و خاک سیاره، تخریب گسترده جنگلهای جهان عمدتا به بهانه توسعه و استخراج منابع، انتشار گازهای گلخانهای و مواد شیمیایی سمی در هوا و انقراض گونههای گیاهی و جانوری، همگی ناشی از تاثیر مخرب فعالیتهای انسانی در کره زمین است.
منصورکیایی تصریح کرد: زمین تنها سیاره شناخته شده در گیتی برای زندگی و حیات بشری بوده و نکته جالب اینکه هیچ موجود زنده در کره زمین به اندازه انسان، این سیاره را تخریب نکرده و بیشترین تهدید هم از سوی انسان بر زمین تحمیل شده است.
راهکارهای نجات سیاره
وی با بیان اینکه نمودار تهدیدها و مخاطرات زمین سال به سال در حال افزایش است، حفاظت از زمین را وظیفهای مشترک خواند و افزود: این مهم نیازمند مشارکت همه افراد، جوامع و دولتهاست و انتشار آگاهی درباره مسائل زیست محیطی میتواند سلسلهای از اقدامات مثبت ایجاد کند.
این کارشناس حفاظت محیط زیست روز زمین را فرصتی برای بازنگری در تأثیرات انسانی بر سیاره توصیف و تاکید کرد: عموم جامعه شامل اشخاص حقیقی و حقوقی باید متعهد به اقداماتی شوند که آیندهای پایدار را برای سیاره تضمین کند.
منصورکیایی، بر لزوم حمایت از انرژیهای تجدیدپذیر و پاک، تغییر سبک زندگی و پیروی از یک رژیم غذایی متناسب و پایدار تاکید کرد و گفت: حرکت در این راستا میتواند به کاهش انتشار گازهای گلخانهای و رد پای کربن و در نتیجه کاهش آلودگی هوا بینجامد.
وی در پایان همچنین بر نقش رسانه و آگاهیبخشی، آموزش، نوآوری و فناوری برای ایجاد زنجیرهای از اقدامات مثبت تاکید و خاطرنشان کرد: این عوامل میتواند به کمک حل چالشهای محیط زیستی آمده و مخاطرات در این زمینه را به حداقل برساند.
انتهای پیام
