سعید الیاسی در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد: سطح اراضی ملی استان همدان افزونبر ۷۰۰ هزار هکتار بوده که از این میزان سطح حدود ۶۶۵ هزار هکتار آن به اراضی مرتعی اختصاص دارد و در این میزان از سطح مراتع استان همدان در حال حاضر بیش از ۱۶۵۰ گونه گیاهی پراکنده بوده که با مطالعات انجام شده تاکنون بیش از ۳۰۰ گونه به عنوان گیاهان دارویی صنعتی و خوراکی شناخته شده است.
وی با اشاره به فصل بهار و رویش گیاهان دارویی خودرو بهاره و آغاز برداشت گیاهان دارویی توسط مردم از سطح مراتع استان همدان، تصریح کرد: هر ساله در اوایل فصل بهار داستان برداشت بیرویه از گیاهان دارویی و خوراکی خودرو از مراتع را داریم که این در صورت برداشت غیر اصولی، میتواند موجب انقراض و از بین رفتن برخی از گونههای گیاهی مراتع شود.
الیاسی با بیان اینکه از مردم درخواست داریم که در زمان بوتهکنی گیاهان دارویی اندام ریشه گیاهان را از بین نبرند و گونه را ریشهکن نکنند بلکه اجازه دهند گونه مورد نظر برای سال بعد هم بتواند بذر افشانی داشته باشد، افزود: متاسفانه قیمت بالای گیاهان دارویی و خوراکی خودرو موجب آن شده تا برخی از بهرهبرداران، سعی بر بهرهبرداری حداکثری از پوشش گیاهی مراتع را برای سود حداکثری خود داشته باشند این در حالی است که ضمن بهره برداری اصولی باید در حفظ این موهبت الهی برای نسل آینده کوشا باشیم.
وی با بیان اینکه با توجه به سیاستهای ابلاغی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری اقلام گیاهان دارویی و خوراکی و صنعتی به سه دسته اقلام غیرمجاز یا ممنوعه، اقلام مجاز مشروط و اقلام مشترک (بین منابع طبیعی، زراعی و گلخانهای) تقسیم میشود، اظهار کرد: اقلام غیرمجاز در واقع گونههایی هستند که در حال انقراض بوده و جزو ذخایر ژنتیکی تمدید شونده بوده و بهرهبرداری از آنها در عرصههای منابع طبیعی مطلقا ممنوع است و اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان موظف هستند ضمن اطلاعرسانی عمومی از صدور مجوز بهرهبرداری و گواهی حمل این محصولات خودداری کنند.
رئیس اداره مراتع و بیابان منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان گفت: گونههایی نظیر شقاقل، پر سیاوشان، زیره سیاه، کرفس وحشی ،گل بنفشه، سنبلالطیب، قرهقات، شمشاد، شقایق ایرانی ، انواع لالهها، سوسن چلچراغ، انواع قارچ خوراکی، سیر کوهی و گز علفی، ریزوم ثعلب، ریشه کوکب، ریشه ختمی، ریشه کاسنی، ریشه ریواس وحشی، ریشه چوبک، ریشه روناس،خاس، ریشه زنبق وحشی، ریشه کوکب وحشی، ریشه شیرینبیان، ریشه سریش، برگ مورد، بن سرخ، پیاز وگل لاله سرنگون، گل اروانه، پیاز گل نرگس، بذر جاشیر، برداشت درختچههای گز، مان شوکه، گز روغنی، مرزه خوزستانی، سورنجان، بیلهر، سرخدار و شمشاد از جمله اقلام غیرمجاز و گونههای درحال انقراض به شمار میرود.
الیاسی با بیان اینکه دسته دوم اقلامی هستند که بهرهبرداری از آنها الزاماً در قالب کتابچه طرح مصوب در کمیته فنی منابع طبیعی و از طریق انعقاد با بهرهبرداران و مجریان طرحهای منابع طبیعی امکانپذیر است، خاطرنشان کرد: گونههایی نظیر گلپر، اسفند، خارشتر، شیرخشت، مریم نخودی، علف گاوزبان، گل گاوزبان، گل نرگس، آویشن، کاکوتی، بارهنگ، بابونه، موسیر، شاتره، ریواس، زرشک وحشی، نسترن وحشی، بنه، بلوط، سماق، زالزالک، اسفناج وحشی، بذر باریجه، بذر آنغوزه، گل بومادران، گل کاسنی، گل گندم، قدومهشیرازی، بارهنگ، بابونه، شاتره، برگ کنار، برگ اکالیپتوس، میوه محلب، میوه روناس، میوه ناخنک، سماق، گردو و فندق جنگلی، گلابی وحشی و سیب وحشی را میتوان از جمله اقلام و گونههای مجاز برشمرد.
وی افزود: بهرهبرداری از این گیاهان دارویی و خوراکی مجاز مشروط، در حد عرف مصارف خانواده روستایی ساکن محل بلامانع بوده اما حمل و خارج کردن این محصولات از محل بدون صدور مجوز و گواهی مشخصات و حمل ادارات کل منابع طبیعی ممنوع است.
رئیس اداره مراتع و بیابان منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان تصریح کرد: دسته سوم اقلام مشترک بین منابع طبیعی زراعت و گلخانهای بوده که در مورد این نوع از گیاهان دارویی خوراکی و صنعتی نظیر گلرنگ، پنیرک، موسیر، کنگر، گاوزبان و شیرینبیان لازم است اشخاص حقیقی و حقوقی قبل از برداشت و یا خرید محصول از اداره منابع طبیعی یا جهادکشاورزی شهرستان مربوطه استعلام و پس از بازدید کارشناسان ناظر شهرستان و تایید زراعی یا گلخانهای و باغی بودن محصول، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان میتواند بدون اخذ بهره مالکانه نسبت به صدور گواهی حمل محصول اقدام کند.
الیاسی با اشاره به اینکه در صورت تایید اینکه محصول از عرصههای ملی و منابع طبیعی برداشت شده باشد مراتب برای انجام اقدامات قانونی توسط ادارات کل منابع طبیعی و آبخیزداری استانها در سامانه «سمطا» انجام میگیرد، گفت: در صورت عدم اخذ مجوز محصول برداشت شده قاچاق محسوب شده و طبق ماده ۲۵ مکرر قانون اصلاح قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز به نفع دولت ضبط خواهد شد.
رئیس اداره امور مراتع و بیابان منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان اضافه کرد: با توجه به مصوبات سازمان جنگلها مراتع و آبخیزداری کشور مبنی بر اصلاح و بهبود مراتع از طریق کشت و توسعه گیاهان دارویی این اداره کل با مشارکت جوامع محلی اقدام به کاشت بذور گیاهان دارویی و خوراکی نظیر جاشیر، ریواس، کنگر و موسیر میکند و بذور گیاه توسط اداره منابع طبیعی در اختیار مرتعداران قرار میگیرد.
الیاسی همچنین با بیان اینکه شاخصترین گونههای گیاهی استان همدان گون سفید بوده که از آن کتیرا به دست میآید و موسیر و شیرین بیان نیز از جمله سایر گونههای شاخص همدان هستند، اضافه کرد: در برخی از مناطق استان مانند شهرستان بهار و اسدآباد موسیر به صورت زراعی در اراضی کشاورزی توسط اهالی کاشته میشود که این امر از یک طرف موجب اشتغالزایی، تولید و درآمدزایی بیشتر در واحد سطح شده و از طرفی فشار برداشت بیرویه از سطح مراتع را کاهش میدهد.
وی خاطرنشان کرد: از سایر گونههای دارویی که در سطح وسیع و انبوه در بخش کشاورزی استان تولید میشود گیاهانی مانند سیر رازیانه کلزا و گشنیز سیاهدانه را میتوان نام برد.
الیاسی با بیان اینکه گیاهان دارویی این استان با توجه به طریقه مصرف آنها بین اهالی منطقه به دو گروه دستهبندی شدند، اظهار کرد: در گروه اول گیاهانی که به عنوان سبزیجات و میوهها کاربردهای غذایی دارند، به صورت خام، غذاهای مجزا یا به همراه غذاهای دیگر مصرف میشود و به عنوان مواد اصلی در تهیه برخی از غذاها چاشنیها و ادویهها مورد استفاده قرار میگیرد.
رئیس اداره مراتع و بیابان منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان ادامه داد: گیاهانی مانند موسیر، ریواس، سماق، کنگر، تره وحشی، شنگ، کرفس کوهی، والک، پیازک و پنیرک نیز در گروه اول قرار دارند ضمن اینکه گروه دوم گیاهانی هستند که تنها با هدف کاربرد دارویی برداشت شده و شمار آنها بسیار بیشتر از گونههای گروه نخست است.
الیاسی افزود: این گروه از گیاهان شامل آویشن، بومادران، بابونه، گلختمی، پونه کوهی، خاکشیر، گون، باریجه، چایکوهی، کاسنی، گزنه، زنیان، شقایقنعمانی، علف مار، شیرینبیان، بادرنجبویه، خارخسک، روناس، سنبل طیب، شاهتره، مرزنجوش و پرسیاوش میشود.
رئیس اداره امور مراتع و بیابان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان با اشاره به چالشهای اساسی در رشد و توسعه گیاهان دارویی، گفت: نبود صنایع تبدیلی، بستهبندی و فرآوری گیاهان دارویی، فقدان نظارت بر افراد شاغل در بخش گیاهان دارویی به ویژه در بحث کیفیت، عدم ساماندهی مناسب عطاریها و تولیدکنندگان عرقیجات از چالشهای اساسی در رشد و توسعه گیاهان دارویی است.
الیاسی اظهار کرد: عدم آشنایی کشاورزان با نحوه کاشت داشت و برداشت برخی از گونههای با ارزش اقتصادی بالا، عدم آشنایی سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی با گیاهان دارویی، وجود خشکسالی و مشکلات توسعه کشت گیاهان دارویی به صورت دیم، فقدان مکانیزاسیون پیشرفته، بومی و سنتی بودن تجهیزات از دیگر موانع و چالشهای اساسی در بحث رشد و توسعه گیاهان دارویی به شمار میرود.
انتهای پیام
