مهدی قمشی در گفتوگو با ایسنا در خصوص وضعیت سدهای خوزستان پس از بارندگیها اظهار کرد: بارندگیهای کشورمان تا این مقطع زمانی، خوشبختانه از نرمال مقداری بالاتر است و به طور کلی بارندگیها خوب بوده است. با این وجود، هنوز چندین استان داریم که مشکل تامین آب و ذخیره مخازن دارند. علت آن این است که سال گذشته خشکی بیش از حد باعث ایجاد تنش زیاد در مخازن سطحی و زیرزمینی شده است.
وی افزود: حتی با اینکه امسال نیز بارندگیها مقداری نرمال بود، پر شدن مخازن و رسیدن آنها به وضعیت مثبت، طول کشید. در هر صورت مخازن زیرزمینی ما با تاخیر در حال رسیدن به وضعیت نرمال خود هستند. برخی حوضهها وضعشان خوب است، مثلاً در استان خوزستان حوضه کارون وضعیت مطلوبی دارد اما حوضه کرخه مشکل دارد چون خیلی منفی بوده و بارندگی هم در این حوزه مثبت نبوده است.
عضو هیات علمی دانشکده مهندسی آب و محیط زیست دانشگاه شهید چمران اهواز بیان کرد: منابع آب تهران همچنان رضایتبخش نیست، سال پیش فشار بیش از حد به ذخایر استراتژیک وارد شده و امسال استان تهران، البرز و قم بارندگی نرمال نداشتهاند. به همین دلیل متاسفانه وضعیتشان نرمال نیست. چنین ناهماهنگی از نظر منابع آب در کشور وجود دارد که امیدواریم در باقیمانده فصل، مقداری جبران شود.
وی ادامه داد: در وضعیت فعلی، بعضی حوضهها نرمال یا فرانرمال هستند، اما بعضی دیگر مانند حوضه هامون، کرخه یا استان تهران، البرز، قزوین و قم متاسفانه مشکل دارند و از نظر منابع آب زیر نرمال هستند و وضعیت مطلوبی ندارد. امیدی نیست که در باقیمانده سال آبی این مخازن به وضعیت مطلوب برسد. با وجود بارندگی خوب و تقریباً نرمال، به دلیل تنش بیش از حد سال گذشته، این مناطق نتوانستند به ذخیره مطلوب خود نزدیک شوند.
قمشی در خصوص استفاده موثر از بارندگیها اظهار کرد: روشهایی هستند که مستلزم زمان و کارهای زیرساختی زیادی است و بیشتر تخریبهای گذشته ما را جبران میکند. این مساله همان آبخیزداری، نگهداشت جنگلها و جلوگیری از تخریب آنها است و با این کار میتوان چرخه آبهای زیرزمینی را بهتر کرد. میتوان از سیلابها و بارشهای شدید به نفع ذخیره منابع آب، خصوصاً آبهای زیرزمینی استفاده کرد. این راهکارها میتوانند در جهت کاهش تنشها موثر باشند، اما طوری نیست که ما ایرانیها بتوانیم ظرف یکی دو سال مسائل منابع آب را حل کنیم، بلکه مستلزم زمان طولانی و برنامهریزی و مدیریت دقیق است تا بتوان از بارشهای آسمانی بیشتر استفاده کرد.
وی ادامه داد: از نظر سدسازی و نگهداشت آبها در سد، تقریباً میشود گفت که مقداری از حالت نرمال فراتر رفتهایم. سدسازی در کشور ما به حد اشباع رسیده و جایی برای افزایش بیشتر وجود ندارد و سدسازی را به اندازه کافی انجام دادهایم.
مشکل اصلی؛ بار مصرف بیش از حد بر منابع آب
عضو هیات علمی دانشکده مهندسی آب و محیط زیست دانشگاه شهید چمران اهواز با بیان اینکه مشکل ما بار زیاد مصرف بر منابع آب است، گفت: از نظر هیدرولوژی، وضعیتی که کشور ما در آن قرار دارد شناخته شده است. از نظر علمی کاملاً به این وضعیت واقف هستیم که چه میزان بار مصرف باید بر منابع آب تحمیل کرد. ما در این قضیه بیش از حد بر منابع آب فشار آوردهایم و به همین دلیل در سالهای نرمال نیز متاسفانه بسیاری از مناطق کشورمان دچار خشکسالی انسانساخت میشوند.
قمشی ادامه داد: مشکل اصلی در این قسمت است که باید اصلاح شود. این موضوع بیشتر متکی به مصرف آب در بخش کشاورزی است که از نظر راندمان و توسعه، هیچ تناسبی با کشورمان نداشته و تا الان برنامههای مدیریتی مناسبی نداشتهایم.
وی افزود: بنابراین باید منابع آب را مدیریت کنیم تا در خشکسالیها و سالهای تنش، کشاورزان احساس استرس نکنند و بتوانند مسائل معیشتی و زندگی خود را دنبال کنند. این بار مصرف باید کم شود. البته همه آن به معنای کاهش سطح کشاورزی نیست؛ بخشی از آن به افزایش راندمان مصرف، توسعه سیستمهای آبیاری پیشرفته، استفاده از روشهایی با راندمان بالا و بالا بردن بهرهوری کشاورزی برمیگردد. این روشها میتواند فشار بخش کشاورزی بر منابع آب را کم کند و باید اجازه دهیم محیط زیست که وابسته به این منابع آب است بتواند نفسی بکشد و از بحران نجات پیدا کند.
تأثیر فشارها بر اکوسیستم و تالابها
قمشی در خصوص تاثیر فشارها بر منابع آب بیان کرد: همه این فشارهایی که وارد میکنیم، اول به بخشهای اکوسیستمی یعنی تالابهای پاییندست سدها و بسترهای آبی منتقل میشود و سپس به انسان سرایت میکند. اگر بتوانیم این بخشها را اصلاح کنیم، محیط زیست و اکوسیستم کشورمان خصوصا بخش تالابها از وضعیت ناهنجار خارج شده و بهبود مییابد.
وی در ادامه گفت: در استان خوزستان، همه سدهای حوضه کارون و دز وضعشان مطلوب است و ورودیها بهتر از خروجیهاست اما در حوضه کرخه و مارون وضعیت اصلاً مطلوب نیست ورودی و خروجیشان تناسب مثبتی با هم ندارد. بنابراین مدیران باید در مصرف منابع آب این حوضهها احتیاط کنند تا در تابستان کمتر دچار چالش و فشار مصرف شوند.
قمشی اظهار کرد: از آنجایی که الان بحث کشت تابستان در استان مطرح است، مسئولین امر مانند استانداری، ادارات کشاورزی، محیط زیست و آب و برق خوزستان باید توجه کنند که برای حوضه مارون و کرخه به صورت دقیق برنامهریزی شود تا حداقل فشاری به هورالعظیم وارد نشود، زیرا سال گذشته تنش بیش از حدی را تجربه کرده و بیش از ۸۰ درصد هورالعظیم خشک بود.
وی اضافه کرد: در حوضه کرخه باید شرایطی قائل شویم تا مخزن شماره یک و دو آبرسانی شوند و حقآبه خود را دریافت کنند تا در تابستان هورالعظیم دچار مشکل نشود. همچنین در زمینه تالاب شادگان که وابسته به حوضه مارون است، باید با احتیاط رفتار شود و در این حوضه باید خیلی دستبهعصا حرکت کرد تا پاییندست دچار تنش نشود.
انتهای پیام
