زنبور عسل در نظام خلقت، نه فقط یک حشره تولیدکننده که «معمار تنوع زیستی» و ضامن امنیت غذایی جهان است. در جغرافیای خشک و شکننده استان یزد، حضور این مهندسان کوچک طبیعت، حکم کیمیایی را دارد که حیات نباتی کویر را به تپش وا میدارد. اما امروز، این حرفهی دیرینه که آمیزهای از هنر، عشق و صبوری است، در میان «تغییرات اقلیمی» و «بیمهریهای زیرساختی» در حال خرد شدن است.
زنبورداری در یزد، اکنون به جدالی نابرابر میان اراده تولیدکننده و هجوم بیامان خشکسالی، ریزگردها و آفات وارداتی بدل شده که تداوم آن، نیازمند بازنگری جدی در الگوهای حمایتی و مدیریتی است.
بررسی وضعیت زنبورستانهای استان نشان میدهد که حالِ خوشههای عسل در دل کویر چندان مساعد نیست. افت شدید پوشش گیاهی از یک سو و مداخلات انسانی در قالب استفاده از سموم ناسازگار از سوی دیگر، کلنیهای زنبور را با بحران بقا روبرو کرده است.
سید امیر حیدری، مدیرعامل شرکت تعاونی زنبورداران مهریز و پیشکسوتی که ۲۰ سال از عمر خود را در میان ۲۰۰ کلنی زنبور سپری کرده است، در گفتوگو با ایسنا، پرده از چالشهای عمیق این صنعت برمیدارد. او معتقد است که در سالهای اخیر، تغییرات ناگهانی دما و خشکسالیهای پیاپی، تقویم طبیعت را به هم ریخته و دست زنبورداران را از منابع طبیعی شهد و گل کوتاه کرده است.
سایه سنگین سموم و بیماریها بر سر کلنیها
حیدری با اشاره به مخاطرات بیولوژیک و شیمیایی میافزاید: تنها خشکسالی نیست که زنبورستانها را تهدید میکند؛ شیوع بیماریهایی نظیر «کنه واروآ» در کنار استفاده بیرویه و غیرعلمی از سموم کشاورزی، باعث تلفات گسترده در جمعیت زنبورها و کاهش شدید عملکرد کلنیها شده است.
این فعال حوزه زنبورداری معتقد است: نبود هماهنگی در زمانبندی سمپاشی مزارع، بسیاری از زنبورداران را با خسارات جبرانناپذیر روبرو میکند؛ چرا که زنبور، حساسترین حلقه زنجیره طبیعت به آلایندههای شیمیایی است.
کوچ؛ جراحی پرهزینه برای بقا
یزد به دلیل اقلیم کویری، با فقر منابع شهدزا روبروست. این موضوع باعث شده تا زنبورداران یزدی برای زنده نگه داشتن کلنیهای خود، تن به کوچهای فصلی طولانی به استانهای همجوار و خوشآبوهواتر بدهند.
حیدری در این باره میگوید: گرما، کمبود آب و گرد و غبار شدید در یزد، چارهای جز کوچ باقی نمیگذارد. اما هزینههای سرسامآور حملونقل و اسکان، بخش بزرگی از درآمد ناخالص زنبوردار را بلعیده و سودآوری این شغل را به حداقل رسانده است.
حفظ زنبور، حفظ زندگی است
به گزارش ایسنا، کارشناسان معتقدند؛ راهکار برونرفت از این وضعیت، در گرو نگاهی جامع است. ترویج کشت گیاهان شهدزا در الگوی کشت استان، آموزشهای علمی و بهروز به تولیدکنندگان و از همه مهمتر، تخصیص حمایتهای دولتی و تسهیلات برای نوسازی تجهیزات، میتواند بخشی از بار مشکلات را از دوش زنبورداران بردارد.
باید به یاد داشت که زنبورداری صرفاً تولید یک محصول خوراکی نیست؛ زنبورها مهندسان طبیعت هستند که با گردهافشانی، حیات نباتی منطقه را تضمین میکنند. حمایت از فعالانی چون زنبورداران مهریزی، در واقع سرمایهگذاری برای حفظ محیطزیست نحیف کویر و تداوم چرخهای است که در نهایت به امنیت غذایی جامعه منتهی میشود.
انتهای پیام
