جمیله علمالهدی صبح امروز هشتم اردیبهشت در «گردهمایی زنان قهرمان مشهدی» با عنوان «رستاخیز زنان» که در تالار شهر مشهد برگزار شد، با تأکید بر اینکه نباید از مسائل جدی غافل شویم، اظهار کرد: از افتخارات جمهوری اسلامی، تأکید بر برابری زنان و مردان است. در سالهای پس از انقلاب اسلامی، در عرصههای مختلف اقدامات گستردهای به نفع زنان و برابری جنسیتی انجام شده است. اگر سهم زنان در دانشگاهها و حوزههای علمیه را بررسی کنیم، به وضوح میبینیم که ما در این مسیر موفق بودهایم. امروز در جهان میتوانیم با افتخار اعلام کنیم که به نحو احسن در زمینه برابری جنسیتی گام برمیداریم.
وی افزود: البته ممکن است در برخی زمینهها انتقاداتی وجود داشته باشد. طبیعی است که بخشی از این دیدگاهها بر اساس استانداردهای جهانی شکل گرفتهاند، در حالیکه شرایط و تجربه ما طی بیش از چهار دهه مسیر متفاوتی را پیموده است. شاید برخی از شاخصهای مدیریتی که در سطح جهانی مطرح میشوند، با آنچه در ساختار اجتماعی و فرهنگی کشور ما حاکم است، تفاوتهایی داشته باشند. گاهی در محیطهای دانشگاهی، دیدگاهها و نقدهایی مطرح میشود که ممکن است برخی آن را غربزده یا تقلیدی از اندیشههای بیگانه بدانند، یا برعکس، آن را ایدئولوژیک، سنتی یا ضدغرب تعبیر کنند. اما واقعیت این است که بحث نظری همیشه با موافقان و مخالفان همراه است و نمیتوان آن را صرفاً به برچسبها محدود کرد.
عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی ادامه داد: در میان مردم نیز این گفتوگو درباره برابری زنان و مردان به شکل گسترده جریان دارد و بسیاری از بانوان بر این باورند که هرچند در زمینه عدالت جنسیتی گامهای بزرگی برداشته شده، اما هنوز تا برابری کامل فاصله وجود دارد. در جامعه مواردی از تبعیض یا نادیدهگرفتهشدن توانمندیها به چشم میخورد و طبیعی است که این موضوع موجب دلنگرانی و انتقاد شود.
علمالهدی با بیان اینکه در مجموع، ما در شرایط ویژهای به سر میبریم، ادامه داد: شاید در روزها و ماههای پیش رو، رویدادهایی تعیینکننده پیش آید. اکنون گاه نشانههایی از پیشرفت و پیروزی دیده میشود و گاه بیم و اضطراب از آینده. با این حال، مسئولیت تصمیمگیران و نخبگان آن است که با درایت و عقلانیت، مسیر جامعه را به سوی عدالت، آرامش و برابری واقعی هدایت کنند.
وی اظهار کرد: اکنون در جامعه پرسشهایی مطرح است از جمله اینکه با فرض بازگشت احتمالی داراییهای ما در خارج، این منابع مالی چگونه باید در کشور هزینه شود؟ آیا برابری جنسیتی در تخصیص این منابع مد نظر قرار خواهد گرفت؟ اگر قرار است این پولها صرفاً به نفع آقایان هزینه شود، تکلیف خانمها چه خواهد بود؟ به علاوه با توجه به رویدادهای اخیر، باید بررسی کنیم که آیا زنان کشورهای منطقه نیز در تحولات جاری نقشآفرین خواهند بود؟ این پرسشها در شرایط فعلی اهمیت ویژهای مییابند.
این استاد دانشگاه اضافه کرد: اگرچه زنان مشهد از نخبگان شهر محسوب میشوند، اما آیا در مناطق کمتر برخوردار نیز فرصتهای برابر برای حضور و تأثیرگذاری آنان فراهم است؟ در مجلس شورای اسلامی، حتی با وجود نمایندگان زن، آیا سازوکارهایی برای شنیدن صدای واقعی بانوان و رسیدگی به دغدغههایشان وجود دارد؟ همچنین، آیا لازم است زنان دوباره بر اساس دهکهای اقتصادی طبقهبندی شوند؟ به عنوان مثال، آیا به زنان سرپرست خانوار اولویت بیشتری داده خواهد شد؟ اینها سوالاتی است که باید به آنها پاسخ داد.
علمالهدی با بیان اینکه گاهی ساختارهای قانونی، اجرایی و آموزشی ما به سمت «تبعیض مثبت» به نفع زنان پیش رفته است، گفت: این پرسش مطرح میشود که آیا قرار است این روند ادامه یابد یا متوقف شود؟ در این روزها که زنان پیشتاز در عرصههای مختلفی هستند، معرفی افراد تأثیرگذار و الگوبرداری از آنان، به ویژه در جوار بارگاه ملکوتی امام رضا (ع)، میتواند راهگشا باشد.
وی با بیان اینکه برای پاسخ به این سوالات، لازم است کمی به عقبتر بازگردیم، اظهار کرد: دو رویکرد اصلی نسبت به مفهوم «عدالت» وجود دارد که بر درک ما از «عدالت جنسیتی» نیز تأثیر گذاشته است؛ نخست، رویکرد اجتماعی است که عدالت را در چارچوب روابط و ساختارهای اجتماعی تعریف میکند و معمولاً این مفهوم را در راستای برنامهها و اصلاحات اجتماعی مورد حمایت قرار میدهد. دوم، رویکرد اخلاقی است که کمتر مورد توجه عمومی قرار میگیرد، اما اهمیت خود را دارد. در این رویکرد، عدالت بیشتر به معنای اعتدال در خلق و خو و تعادل میان قوای درونی انسان مانند قوه شهوت، غضب و عقل تعریف میشود که بیشتر در میان عارفان و اخلاقگرایان مطرح است و در سطح عمومی کمتر به آن پرداخته میشود.
عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی با بیان اینکه تمرکز فعلی ساختارهای رسمی آموزشی و اجرایی کشور، بیشتر بر یک نگاه «مدیریتی» استوار است، افزود: در این مسیر، تلاش میشود تا مسائل با دقت و در قالبهای اجرایی به پیش برده شوند تا کارآمدی برنامهها به اثبات برسد. با این حال، رویکرد دیگری نیز وجود دارد که میتوان آن را «رویکرد تمدنی» نامید؛ رویکردی که همواره مورد تأکید امام خمینی(ره)، رهبر معظم انقلاب و شهدای گرانقدر بوده و باید به عنوان یک نقشه راه اساسی دنبال شود.
علمالهدی اضافه کرد: در رویکرد تمدنی، پرسش این است که آیا در بحث برابری زن و مرد، صرفاً به مباحث مدیریتی اکتفا میکنیم یا باید به مؤلفههای کلانتری توجه داشته باشیم؟ این رویکرد، ریشه در اندیشهای دارد که پیوند میان «اخلاق و سیاست» را محور قرار میدهد. این گرهخوردگی میان دین و سیاست، پدیدهای است که در طول تاریخ معاصر ایران، به ویژه در کنشهای سیاسی شخصیتهایی نظیر شهید رئیسی به وضوح دیده شد و ایشان همواره بر آن تأکید داشتند. بر اساس این رویکرد، باید این پرسش اساسی را مطرح کرد آیا مفهوم «برابری جنسیتی» به تنهایی برای پاسخ به نیازهای تمدنی ما کافی است، یا باید تعاریف و مفاهیم دیگری را در کانون توجه قرار دهیم؟
وی با اشاره به انتقاداتی که امروز نسبت به عملکرد جمهوری اسلامی مطرح میشود، بیان کرد: اینها ریشه در همین خلأهای میان رویکرد صرفاً مدیریتی و اهداف والای تمدنی دارد. به نظر میرسد برای دستیابی به یک الگوی جامع، باید از تقلیل مسئله به شاخصهای عددی و اداری فراتر رفت و به پیوند عمیق اخلاق و حکمرانی بازگشت. این همان مسیری است که میتواند جایگاه حقیقی و نقشآفرینی زنان را در تمدن اسلامی به درستی تبیین کند و پاسخگوی نیازهای نوین جامعه باشد.
این استاد دانشگاه با اشاره به نقش بانوان در تعالی جامعه، بیان کرد: البته این مسئله صرفاً به بانوان اختصاص ندارد، بلکه مسئولیت همگانی است. من به «زوجیت» باور دارم و نه جنسیت؛ چرا که تاریخ غالباً زنان را در برابر مردان قرار داده است. این نگرش مبتنی بر زوجیت، برابری خواهر و برادری و توجه متقابل، میتواند بنای روابط اجتماعی را دگرگون سازد. هرچند تمایلی به ورود به مباحث سیاسی نیست، اما باید اذعان داشت که بسیاری از شعارهای مطرح شده پیرامون «اعتدال» در عمل نادیده گرفته شدهاند. اگر منظور از اعتدال، همان مفهومی باشد که در شعارها وعده داده شده، تردیدی نیست که بسیاری از ما با آن موافق نیستیم.
علمالهدی با بیان اینکه عدالت، غایت و انگیزه اصلی است که انقلاب و حکومت برای وصول به آن شکل گرفت، عنوان کرد: ما حکومت جهانی و ظهور منجی را به عنوان هدف تحقق عدالت پیریزی کردهایم و در این مسیر حرکت میکنیم. قطعا برای رسیدن به برابری جنسیتی و تحقق کامل عدالت راهی وجود دارد. اما یافتن این راه و حرکت در آن، نیازمند تلاش و تامل بیشتر است.
انتهای پیام
