این گردهمایی امروز سهشنبه هشتم اردیبهشت با همکاری کانون محیط زیست دانشگاه تبریز، سازمانهای مردمنهاد جوانان شمالغرب کشور، سمن شهروندان نیکاندیش و مدیریت امور فرهنگی و اجتماعی دانشگاه شکل گرفت تا فضایی پویا برای تبادل ایدهها و برنامهریزیهای آینده فراهم آورد.
در بخش کارگاه تخصصی این رویداد، موضوع «جوانان، رسانه و آگاهیبخشی زیستمحیطی» با تمرکز بر مسئولیت اجتماعی، مسیرهای حقوقی و کنشگری در توسعه پایدار مورد بررسی قرار گرفت. این کارگاه به شرکتکنندگان کمک کرد تا با ابزارهای نوین رسانهای و دانش حقوقی، بتوانند تأثیرگذارتر در قبال چالشهای محیط زیستی عمل کنند و صدای خود را به گوش مسئولین برسانند.
همچنین، پنل گفتگوی ویژه این رویداد با حضور نخبگان و مدیران ارشد حوزه محیط زیست و توسعه پایدار برگزار شد تا چالشهای موجود و راهکارهای عملیاتی مورد بحث و گفتگو قرار گیرد. این پنل فرصتی برای شنیدن نظرات کارشناسی و همافزایی بین جوانان فعال و مدیران برای ساختن آیندهای سبزتر و پایدارتر برای کشورمان برپا شد.
سرانه تولید زباله در آذربایجان شرقی بین ۷۰۰ گرم تا ۱ کیلوگرم؛ استانداردهای دفن زباله مغفول مانده است
دکتر محمدحسین حسنزاده -مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی- در این رویداد با اشاره به حوادث زیستمحیطی ناشی از جنگ در منطقه، به ویژه پس از جنگ دوم عراق و آمریکا و سقوط رژیم اظهار کرد: «بمبارانهای شدید در منطقه، به ویژه در خلیج فارس و اطراف ایران، خسارات زیستمحیطی عظیمی به بار آورد. صنایع نفتی و حوزههای نفتی عراق و کشورهای حاشیه خلیج فارس، از جمله کویت، با فجایع زیستمحیطی گستردهای روبرو شدند.
وی افزود: پس از پایان جنگ، طرفهای درگیر، از جمله آمریکا، اقدام به برآورد خسارات جنگی کردند. بخش قابل توجهی از این خسارات از محل فروش نفت عراق، که تحت نظارت سازمان ملل قرار داشت، جبران میشد. این وجوه صرف خرید کالا و خدمات میشد و مابقی به عراق بازگردانده میشد.
وی با تأکید بر عدم تجربه کافی در آن زمان، ادامه داد: متأسفانه در آن مقطع، فقدان تجربه لازم و عدم مستندسازی دقیق خسارات وارده به منابع محیط زیستی کشور، باعث شد تا نتوانیم به طور کامل از حقوق زیستمحیطی خود دفاع کنیم. این مسئله به ویژه در جنوب کشور و حوزه خلیج فارس، منجر به آسیبهای سنگین و جبرانناپذیری به محیط زیست شد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی خاطرنشان کرد: عدم مستندسازی صحیح از این خسارات، مخاطرات زیستمحیطی سنگینی را برای کشور به همراه داشت که بخشی از آن همچنان باقی است.
وی با اشاره به اقدامات مستندسازی تهدیدات زیستمحیطی در کشور، به ویژه در استان آذربایجان شرقی، گفت: پس از پایان جنگ، با وجود خسارات سنگین وارده، فرصتی برای کسب تجربه و مستندسازی تهدیدات زیستمحیطی فراهم شد. در این راستا، در سطح استان آذربایجان شرقی نیز اقداماتی صورت گرفته و تمامی نقاطی که در طول جنگ مورد اصابت موشک و بمب قرار گرفتهاند، نمونهبرداری و مستندسازی شدهاند.
وی افزود: این مستندات که در قالب جداول و فرمتهای مشخص تهیه شدهاند، مبنای پیگیریهای ملی و بینالمللی در خصوص جبران خسارات جنگی خواهند بود. جنگ، علاوه بر تخریبهای مستقیم، مخاطرات زیستمحیطی پایداری را نیز به همراه دارد.
حسنزاده در ادامه به چالش تولید پسماند در استان پرداخت و اظهار کرد: روزانه در سطح استان آذربایجان شرقی حدود ۴۰۰۰ تن زباله و پسماند عادی تولید میشود که سرانه آن برای هر نفر به طور متوسط بین ۷۰۰ گرم تا یک کیلوگرم در روز است. متأسفانه، هیچکدام از مراکز دفن زباله استان از استانداردهای لازم برخوردار نیستند و فاصله قابل توجهی با الزامات زیستمحیطی داریم.
الزام شهرداران به ارائه برنامههای سه تا چهارساله مدیریت پسماند؛ راهکار پیشنهادی ادارهکل محیط زیست
وی با اشاره به تلاشهای انجام شده در شهرداریها، تشریح کرد: با وجود سرمایهگذاریهای انجام شده در سالهای گذشته، هنوز با استانداردهای مورد نیاز فاصله داریم. یکی از مهمترین چالشها، نبود برنامه مدون و مناسب در حوزه مدیریت پسماند در برخی شهرهاست.
وی با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی، اظهار کرد: اطلاعرسانی و آموزش، به ویژه از طریق ظرفیت جوانان فعال، دانشجویان و سازمانهای مردمنهاد، نقشی کلیدی در انتقال مفاهیم زیستمحیطی به مردم و خانوادهها دارد. امیدواریم با تدوین برنامههای مدون و همکاری تمامی دستگاهها، از جمله الزام شهرداران به ارائه برنامههای زمانبندی شده سه تا چهار ساله، شاهد بهبود وضعیت باشیم.
حس مسئولیتپذیری عمومی؛ مهمترین گام در حل بحران پسماند
مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی، با اشاره به چالشهای زیستمحیطی اخیر، بر لزوم تغییر رویکرد در مدیریت پسماند و مشارکت فعالانه مردمی تأکید کرد.
وی بر اهمیت ویژه توانمندسازی جوانان، سازمانهای مردمنهاد، کانونها و فعالین دانشجویی تأکید کرد و گفت: آگاهیبخشی به مردم و ایجاد حس مسئولیتپذیری، مهمترین گام در حل این معضل است.
وی گفت: همچنین ادارهکل حفاظت محیط زیست برای برگزاری کلاسهای آموزشی و دورههای توانمندسازی جهت ارتقای دانش و مهارتهای فعالین محیط زیستی اعلام آمادگی کرده است.
دکتر حسنزاده در پایان خاطرنشان کرد: حل این مشکلات نیازمند عزمی جدی و مشارکت همگانی است و ادارهکل حفاظت محیط زیست آماده است تا با فراهم کردن بسترهای آموزشی، در کنار مردم و نهادهای مردمی گامهای مؤثری بردارد.
جوانان، موتور محرک تحولات زیستمحیطی/ جنگها فشار مضاعفی بر محیط زیست وارد میکنند
دکتر بازگیر، مدیرکل دفتر مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست کشور، در این رویداد با اشاره به توانمندیهای بالای جوانان گفت: جوانان امروز بسیار مدرن و فعالاند و میتوانند در حل مسائل زیستمحیطی اثرگذار باشند. بسیاری از افرادی که در این جلسه حضور دارند، ظرفیتهایی هستند که قادرند با مشارکت و ایدهپردازی، به اجرای برنامههای مؤثر کمک کنند.
وی با بیان اینکه خانواده بزرگ فعالان محیط زیست و همکاران این حوزه، با نیت حمایت از ایدهها و تلاشهای جوانان گرد هم آمدهاند، افزود: مسائل و چالشهای متعددی در حوزه محیط زیست پیشرو داریم که برخی از آنها ناشی از بحرانهای مختلف از جمله پیامدهای جنگ است.
وی تأکید کرد: جنگهای ناجوانمردانه، قربانیانِ زیادی بر جای میگذارند و محیط زیست نیز از این آسیبها مصون نیست. در این میان، مشکلات محیط زیست فقط محدود به تخریبهای مستقیم و قابل مشاهده نیست، بلکه بر سلامت انسانها، حیات وحش و زیرساختهای حفاظت نیز اثر میگذارد.
مدیرکل دفتر مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست کشور در ادامه گفت: وقتی حوادث و بحرانها تشدید میشوند، تعادل اکوسیستمها به هم میریزد و این موضوع میتواند پیامدهای گستردهای داشته باشد؛ از جمله در حوزه سلامت، کیفیت زیستمحیطی و امنیت اکولوژیک مناطق.
وی خاطرنشان کرد: بنابراین لازم است با تکیه بر مشارکت مردم و بهویژه توان جوانان، مسیر تقویت حفاظت از محیط زیست و کاهش آثار بحرانها دنبال شود.
ضرورت نهادینهسازی فعالیتهای زیستمحیطی برای جوانان
دکتر صیاد شیخی، کارشناس مسئول سازمان حفاظت محیط زیست کشور، در سخنانی با تاکید بر اهمیت مشارکت جوانان در حوزه محیط زیست، گفت: جوانان باید به عنوان نیروی محرکه در این حوزه شناخته شوند و تلاش بیشتری برای کار در کنار حوزههای مختلف انجام شود.
وی با اشاره به تاریخچه فعالیتهای بینالمللی در زمینه حفاظت محیط زیست، تصریح کرد: سازمانهای جهانی از دهههای گذشته، نظیر اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت در سال ۱۹۵۶ و فدراسیون بینالمللی جوانان، پیگیرِ سازماندهی فعالیتهای زیستمحیطی برای جوانان بودهاند. این تلاشها بهویژه در سالهای اخیر به جمعآوری و هماهنگی جوانان در سرتاسر جهان کمک شایانی کرده است.
وی تاکید کرد: باید بدانیم که در این روند، زمان و تأثیرگذاری در دستیابی به نتایج ملموس بسیار حیاتی است. اقداماتی که در مرحله اول صورت میگیرند، میتوانند نقش تعیینکنندهای در حفاظت از محیط زیست و زمین ایفا کنند.
وی از جوانان کشور خواست تا با تلاش و انگیزه، به حفاظت از محیط زیست بپردازند و در این مسیر با عزم راسخ پیش بروند.
توسعه پایدار نیازمند مشارکت عمومی و حفاظت مستمر محیطزیست است
دکتر طاهری، مدیر مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیطزیست آذربایجان شرقی، با اشاره به اهمیت توسعه پایدار در ابعاد مختلف گفت: توسعه پایدار شامل سه بخش اصلی اقتصاد، اجتماع و محیطزیست است. متأسفانه در سالهای گذشته، توجه زیادی به جنبه اقتصادی این مفهوم شده و در نتیجه، آسیبهایی به محیطزیست وارد شده است.
وی ادامه داد: پروژههایی مانند احیای دریاچه ارومیه و مشاهده پیامدهای مثبت آن نمونههایی از نقش مشارکت جامعه در بهبود وضعیت زیستمحیطی است. اما هنوز زمین حال خوبی ندارد و نیازمند تلاش، مشارکت و همکاری همگانی است. سازمان حفاظت محیطزیست وظیفه اصلی خود را در حفاظت از منابع طبیعی میداند، اما این امر تنها با مشارکت فعال تمامی ارکان جامعه امکانپذیر است.
دکتر طاهری تأکید کرد: وظیفه تمامی مردم است که در تطابق با قانون، نقش فعال و مسئولانه در حفظ و ارتقاء محیطزیست ایفا کنند.
جنگها و بحرانهای زیستمحیطی؛ پیامدهایی که سالها باقی میمانند
فاطمه کاتب، دانشجوی دکتری و مدیرعامل مؤسسه «طبیعت یاور جوان آتیهسازان اردبیل»، در این رویداد با اشاره به اهمیت «مسئولیت اجتماعی» در حوزه محیط زیست گفت: مسئولیت اجتماعی یک شعار صرف نیست؛ بلکه یک ضرورت رفتاری و اجتماعی است که باید در تصمیمهای روزمره نیز نمود پیدا کند. حتی انتخابهای کوچکی مانند خرید، ریختوپاش زباله یا شیوه مصرف، پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم زیستمحیطی به دنبال دارد.
وی با تاکید بر سه اصل اساسی مسئولیت اجتماعی، افزود: «آگاهی، تعهد و استمرار باید همواره در ذهن باشد؛ یعنی ابتدا باید مسئولیت را بپذیریم، سپس نسبت به کاهش آسیبها و جلوگیری از تخریب منابع طبیعی اقدام کنیم و در نهایت این روند را به شکل پایدار ادامه دهیم.
وی سپس به نقش فردی و نهادی در حفاظت از منابع طبیعی اشاره و اظهار کرد: زمانی که هر فرد یا سازمانی به جای صرفِ نگاه بهرهبرداری، رویکرد مسئولانه و مبتنی بر حفاظت را در پیش بگیرد، میتوان به کاهش بحرانهای زیستمحیطی امیدوار بود.
آگاهی و تعهد، پایههای مسئولیت اجتماعی در حوزه محیط زیست
این فعال حوزه محیط زیست، با بیان اینکه توسعه و بحرانهای امروز تنها به یک عامل محدود نمیشود، ادامه داد: جهان امروز با چند بحران بزرگ از جمله تغییرات اقلیمی، کاهش کیفیت آبهای شیرین، بیابانزایی، افزایش تقاضای انرژی، امنیت غذایی و همچنین کاهش تنوع زیستی دستوپنجه نرم میکند. در این میان، در کشور ما نیز عواملی مانند پایین بودن سطح آگاهی عمومی و مدیریتی نسبت به اهمیت منابع طبیعی و خدمات اکوسیستمی، نقش تعیینکنندهای در تشدید روند تخریب سرزمین دارد.
وی، «نابسامانی در قوانین و سیاستها» و «ناسازگاری در رویکردهای اجرایی» را از دیگر چالشها برشمرد و اظهار کرد: وقتی یک تالاب خشک میشود، فقط یک اکوسیستم از بین نرفته است؛ بلکه خدماتی که به حیات انسان و معیشت جوامع محلی ارائه میداد نیز از دست میرود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، به آثار جنگها و پیامدهای آن بر محیط زیست اشاره و تصریح کرد: نمونههایی وجود دارد که نشان میدهد پیامدهای جنگ میتواند سالها و دههها بعد نیز بر هوا، خاک و آب و در نهایت بر سلامت انسانها اثر بگذارد.
کاتب در پایان با اشاره به افزایش بیاعتمادی و کاهش مسئولیتپذیری در برخی عرصههای اجتماعی، تاکید کرد: اگر این روند ادامه پیدا کند، به افزایش تخلفات زیستمحیطی و تعمیق بحرانها منجر خواهد شد. بنابراین مسئولیت حفاظت از محیط زیست تنها بر عهده یک بخش نیست و همه سطوح جامعه، از مردم تا مدیران و بالاترین مقامهای تصمیمگیر، مسئول اجرای این تعهد هستند.
همکاری و همافزایی، رمز موفقیت در تحقق اهداف محیطزیستی است
رضا نصیری، مدیر امور اجتماعی دانشگاه تبریز در این رویداد با اشاره به اهمیت همراهی مردم در پیشبرد اهداف حفظ محیط زیست، بیان کرد: یک طرح زمانی موفق خواهد شد که مردم آن را مسئله خود بدانند. اگر چنین واقعیتی به وجود بیاید و نهادینه شود، قطعاً شاهد نتایج مثبتی در حوزه محیط زیست خواهیم بود.
وی افزود: « از تمامی کانونها و تشکلهای فعال، بهویژه کانونهای زیستمحیطی، که بیش از ۲۰ سازمان مردمنهاد در این حوزه فعالیت میکنند، صمیمانه تشکر میکنم.»
وی خاطرنشان کرد: هر فردی که مسئولیتی بر عهده دارد، باید آن بخش را به بهترین نحو انجام دهد. اما محیطزیست دغدغه همگانی است و همکاری همه دوستان، اعم از مسئولان و فعالان، در این زمینه ضروری است.
جوانان علاقهمند مشارکت در محیط زیست هستند، باید فضا را برایشان مهیا کرد
بهزاد صادقی، پژوهشگر، مدرس دانشگاه و فعال حقوق محیط زیست، در این رویداد با اشاره به لزوم حضور و مشارکت فعال جوانان در مسائل زیستمحیطی، اظهار کرد: جوانان ما علاقهمند حضور در فضاهایی مانند شورای محیط زیست استان هستند، اما گاهی این فضا به اندازه کافی برایشان مهیا نیست.
وی افزود: ما این مطالبه را از حوزه جوانان مطرح کردیم و خوشبختانه ادارهکل محیط زیست استان نیز همراهی خوبی نشان داد. با مساعدت نمایندگان محترم محیط زیست استان، از جمله جناب آقای دکتر حسنزاده، و همکاری دیگر عوامل، توانستیم در شورای محیط زیست استان که محل حضور تشکلهای کل استان است، جایگاهی برای نقشآفرینی مؤثر جوانان فراهم کنیم.
لزوم نهادینهسازی مشارکت جوانان در شورای محیط زیست استان آذربایجان شرقی
وی از دوستان و فعالان دعوت کرد تا با حضور در این شورا و در جایگاه خود، به حفظ محیط زیست کمک کنند و تأکید کرد: مهم نیست که ما مسئولیت خاصی داشته باشیم یا نه؛ مهم این است که این فضا را با هم ایجاد کنیم و با همدلی پیش ببریم.
این فعال حقوق محیط زیست با بیان اینکه چالشهای موجود، ما را برای مسئولیتهای مهمتر آماده میکنند، ادامه داد: امروز در حوزه محیط زیست، بحث احیای دریاچه ارومیه یک مطالبه عمومی، مطالبه جوانان و مطالبه مردم است. نمیتوان صرفاً نشست و انتظار داشت که مشکلات خودبهخود حل شوند؛ بلکه این وظیفه ماست که در دانشگاه و در جامعه، فعالانه در این مسیر گام برداریم.
تلاش کانون محیط زیست دانشگاه تبریز برای پیوند اجتماع با طبیعت
هادی میرزایی، دبیر کانون محیط زیست دانشگاه تبریز و فعال حوزه جوانان، با اشاره به برنامههای این کانون در زمینه نهادسازی و پاکسازی محیط، گفت: فعالیتهایی را در حوزه نهادسازی و پاکسازی محیط در دست اجرا داریم و تاکنون با مشارکتهای قابل توجهی از داخل و خارج دانشگاه مواجه بودهایم. این حمایتها موجب تداوم جدی مسیر ما و امکان برگزاری برنامههای متعدد در این حوزه شده است.
وی افزود: تقریباً دو تا سه روز پیش نیز برنامهای دیگر از سلسله فعالیتهای ما برگزار شد. از ابتدای فعالیتهایمان تا امروز، تلاش کردهایم پیوند میان اجتماع و محیطزیست را تقویت کنیم.
هر فعال زیستمحیطی باید یک مروج باشد
میرزایی ادامه داد: به باور من، اگر هر فردی که در حوزه محیطزیست فعالیت میکند بتواند حتی یک نفر را در زمینه فرهنگسازی و آموزش در این عرصه آگاه کند، به وظیفه خود عمل کرده است.
وی همچنین از اجرای پویشی با عنوان «نه به پلاستیک» خبر داد و گفت هدف از این پویش، ترویج فرهنگ استفاده پایدار از منابع و کاهش تولید زبالههای پلاستیکی است.
به گزارش ایسنا، در پایان این رویداد ارزشمند، پویش ملی «نهال امید» با حضور اساتید و مدیران ارشد دانشگاه تبریز برگزار شد. این اقدام نمادین، به پاسداشت ایثارگریها و جاودانگی نام شهیدان جنگ رمضان انجام گرفت و نمادی از پیوند نسل جوان با آرمانهای انقلاب و محیط زیست پایدار بود.
انتهای پیام
