به گزارش ایسنا، دکتر علی مهدینیا امروز در نشست علمی و تخصصی روز ملی خلیج فارس، ضمن تبریک این روز، گفت: اهمیت خلیج فارس در جریان تحولات اخیر بیش از پیش برای کشور و جهان یادآوری شد. این حوزه دریایی، حوزهای بسیار مهم و راهبردی است و نامگذاری یک روز در تقویم برای گرامیداشت آن کافی نیست. شاید لازم باشد هفتهای با عنوان «هفته خلیج فارس» تعیین شود و رویدادهای علمی، فرهنگی، اقیانوسی، جغرافیایی و سایر محورهای مرتبط با این پهنه مهم برگزار شود تا اهمیت آن برای جهانیان بیش از گذشته اثبات شود.
وی افزود: در آینده نیازمند انجام پژوهشهای متعدد در زمینه خلیج فارس هستیم؛ چراکه این پژوهشها ابعاد علمی، استراتژیک و جغرافیایی این منطقه را نمایانتر میکند.
مهدینیا با بیان اینکه در سال جاری، گستره دادههای علمی مرتبط با نام خلیج فارس در دنیا افزایش یافته و مستندات علمی جدیدی در حال انتشار است، اظهار کرد: همچنین هشدارهایی درباره استفاده از عنوان جعلی خلیج عربی در برخی پایگاههای علمی و تحریف این نام وجود دارد. هدف ما جلب توجه محققان و پژوهشگران کشور به ضرورت تولیدات علمی بیشتر با نام خلیج فارس است تا بتوانیم در تحلیل تاریخی و صیانت از این نام نقشی مؤثر ایفا کنیم.
رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی با تأکید بر اینکه عنوان جعلی خلیج فارس، هویت و وجود خارجی ندارد و مستندات علمی موجود نیز این موضوع را تأیید میکند، خاطر نشان کرد: بررسی دادههای علمی از سال ۱۹۷۰ تا ۲۰۲۶ نشان میدهد که ۱۱۶۶۷ سند علمی با عنوان خلیج فارس و ۵۵۶۸ سند با عنوان جعلی در پایگاهها ثبت شده است؛ یعنی میزان تولیدات علمی مرتبط با نام واقعی تقریباً دو برابر عنوان جعلی است.
وی اضافه کرد: در حوزه مقالات، ۴۵۷ مقاله با عنوان خلیج فارس منتشر شده که ۸۳ درصد مجموع اسناد را تشکیل میدهد؛ درحالیکه بخش عربی ۸۵ درصد ثبت شده که باید اصلاح شود. همچنین تعداد استنادات به خلیج فارس ۹۴۸۷۲ مورد بوده است، درحالیکه استنادات به عنوان جعلی ۵۱۶۸ مورد است.
کتابهای مروری خلیج فارس
وی افزود: در بخش کتابهای مروری نیز برای خلیج فارس ۱۱۳ مورد و برای عنوان جعلی ۸۰ مورد ثبت شده است. این آمار نشان میدهد که در حوزه نشر کتابها با نام خلیج فارس هنوز ضعفهایی وجود دارد و لازم است انتشار کتب معتبر بینالمللی در این حوزه افزایش یابد.
مهدینیا به میزان مقالات علمی در خصوص خلیج فارس اشاره کرد و یادآور شد: در بخش مقالات کنفرانسی نیز ۶۲۳ مقاله با عنوان خلیج فارس منتشر شده که تقریباً دو برابر عنوان جعلی خلیج عربی با ۳۲۵ مقاله است. این موضوع ضرورت مشارکت بیشتر پژوهشگران کشور در کنفرانسهای معتبر بینالمللی با ارائه مقالاتی با عنوان خلیج فارس را یادآوری میکند. همچنین ۵۶۱ مقاله مروری با عنوان جعلی ثبت شده است.
رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی اضافه کرد: در زمینه کتاب نیز ۲۳۰ عنوان کتاب مربوط به خلیج فارس و ۲۸ عنوان کتاب با عنوان جعلی ثبت شده است. درمجموع، این آمارها نشان میدهد که همچنان نیازمند تقویت تولیدات علمی و استنادات مرتبط با نام خلیج فارس هستیم و توجه پژوهشگران داخلی در این مسیر بسیار مؤثر خواهد بود.
به گفته مهدینیا، نمودارهای مربوط به رشد تولیدات علمی خلیج فارس نشاندهنده روند افزایشی این حوزه است و امیدواریم این مسیر با مشارکت گستردهتر پژوهشگران ادامه یابد.
میزان تولیدات علمی با عنوان خلیج فارس
رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی با اشاره به روند تولیدات علمی خلیج فارس، گفت: بررسی دادههای علمی از سال ۱۹۷۶ تا ۲۰۲۴ نشان میدهد که میزان تولیدات علمی با عنوان خلیج فارس همچنان بیش از عنوان جعلی خلیج عربی است و اگر تعداد مقالات ما به حدود ۱۵۰۰ سند میرسید، نمودار مربوط به سال ۲۰۲۰ وضعیت مطلوبتری را نشان میداد.
نویسندگان برتر حوزه خلیج فارس
مهدینیا افزود: در بررسی نویسندگان برتر در حوزه خلیج فارس مشاهده میشود که برخی از محققان ابتدا با نام خلیج فارس مقاله چاپ کردهاند و بعدها مقالاتی با عنوان جعلی خلیج عربی منتشر کردهاند. برای نمونه، جان بارت زیستشناس کاناداییالاصل و عضو هیئت علمی دانشگاه نیویورک ابوظبی از سال ۱۹۷۲ تحقیقات متعددی درباره خلیج انجام داده است. همچنین دکتر اسماعیلی از دانشگاه شیراز تعداد زیادی مقاله با عنوان خلیج فارس چاپ کرده است. علی یمانی نیز ۴۸ مقاله با عنوان جعلی منتشر کرده و دکتر کامرانی از دانشگاه هرمزگان ۶۸ مقاله با عنوان خلیج فارس ارائه کردهاند.
وی ادامه داد: از دکتر ادیب پور از دانشگاه علوم پزشکی بوشهر نیز ۶۴ مقاله با عنوان خلیج فارس چاپ شده است. دکتر سینا دوبرادران از دانشگاه بوشهر ۶۳ مقاله در این حوزه منتشر کرده است. همچنین دکتر ندرلو از دانشگاه تهران ۵۵ مقاله چاپ کرده است. وی از محققان برجسته علوم دریایی کشور محسوب میشود. دکتر سوادی از دانشگاه خرمشهر ۵۳ مقاله با عنوان خلیج فارس و دکتر رحیم پور زمینشناس از دانشگاه تهران نیز ۵۲ مقاله را به نام خلیج فارس مزین کرده است.
مهدینیا گفت: در مقابل، برخی پژوهشگران در بخش عنوان جعلی نیز فعالیت داشتهاند؛ از جمله آقای غفّان با ۴۷ مقاله، جان ورد با ۳۵ مقاله، الحسن با ۳۲ مقاله، شاهرخخان با ۲۷ مقاله.
عملکرد دانشگاهها در حوزه خلیج فارس
رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی ادامه داد: از نظر عملکرد دانشگاهها، دانشگاه تهران با ۷۶۵ مقاله و دانشگاه آزاد اسلامی با ۶۹۱ مقاله در رتبههای اول و دوم تولیدات علمی با عنوان خلیج فارس قرار دارند. سپس موسسه تحقیقات شیلات با ۲۸۶ مقاله، دانشگاه تربیت مدرس با ۲۸۴ مقاله، دانشگاه هرمزگان با ۲۷۸ مقاله، پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی با ۷۰ مقاله، دانشگاه شهید بهشتی با ۳۵ مقاله و دانشگاه شیراز با ۲۷۷ مقاله در رتبههای بعدی هستند.
وی تصریح کرد: نکتهای که باید مورد توجه قرار گیرد این است که با وجود تعداد اعضای هیئت علمی بسیار زیاد در برخی دانشگاههای دریایی کشور، میزان تولیدات علمی آنها درباره خلیج فارس متناسب با ظرفیتشان نیست. برای مثال، دانشگاه هرمزگان با حدود ۲۵۰ عضو هیئت علمی تنها ۲۷۸ مقاله منتشر کرده است؛ در حالیکه پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی با ۳۰ تا ۳۵ عضو هیئت علمی ۷۰ مقاله منتشر کرده و نسبت تولید به اعضا وضعیت بهتری دارد. باید اساتید را ترغیب کنیم که در این حوزه فعالتر عمل کنند.
وی به دانشگاههایی که عنوان جعلی برای خلیج فارس را استفاده کردند، اشاره کرد و گفت: در این زمینه دانشگاه کویت یا ۳۹۴ مقاله رتبه اول را دارد در حوزه عنوان جعلی، دانشگاه دانشگاه کینگ فهد عربستان با ۳۶۷ مقاله، دانشگاه Kuwait Institute for Scientific Research کویت با ریسرچ ۳۲۵ مقاله، دانشگاه امارات ۲۷۰ مقاله، دانشگاه قطر ۲۵۶ مقاله و دانشگاه بصره ۱۹۶ مقاله فعالیت داشتهاند.
به گفته این محقق، بررسی شبکه استنادات دانشگاهها نشان میدهد که دانشگاه آزاد اسلامی سهم قابلتوجهی در استناد به مقالات دارای عنوان خلیج فارس داشته که قابل تقدیر است.
حوزههای موضوعی مقالات با کلید واژه خلیج فارس
رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی تصریح کرد: در حوزههای موضوعی نیز تعداد ۲۷۴۳ مقاله در حوزه Earth & Planetary Sciences و بیشترین تعداد مقالات مربوط به علوم زمین بوده است.
به گفته وی، در موضوع علوم کشاورزی و بایولوژیکال ساینس ۲۴۲۰ مقاله، در موضوع Social Science تعداد ۲۱۲۶ مقاله، در حوزه پزشکی ۱۸۷۰ مقاله و در حوزه مهندسی ۱۲۱۷ مقاله با نام خلیج فارس ثبت شده است.
مهدینیا ادامه داد: این اعداد نشان میدهد که ما باید در همه حوزههای علمی از علوم اجتماعی تا مهندسی و پزشکی تولیدات بیشتری را با عنوان صحیح خلیج فارس منتشر کنیم. این موضوع نهتنها در مقالات بینالمللی، بلکه در کتابها، اطلسها و سایر مستندات علمی نیز ضروری است.
وی گفت: پرتکرارترین واژگان مرتبط با خلیج فارس که در اسناد علمی مشاهده میشود، ۲۹۸۶ مورد با نام Icdian Ocien و بعد از آن ۲۶۸۰ انتشارات با نام Arabian see وجود دارد و ۲۰۳۹ انتشاراتی با عنوان Human و با نام Iran تعداد ۱۵۰۴ مورد یافت شده است.
رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی افزود: در بررسی مشارکت کنندگان در تحقیقات خلیح فارس، از میان کشورها نیز ایران با ۴۲۶۳ انتشارات علمی همکاری دارد، آمریکا با ۲۸۳۰، انگلستان با ۱۲۹۳، آلمان با ۸۲۲، امارات با ۴۵۲، عربستان سعودی با ۴۵۰ و استرالیا با ۳۷۹ انتشار علمی در حوزه خلیج فارس فعالیت داشتهاند.
انتهای پیام
