در این میان، کویرهای استان خراسان رضوی به دلیل تنوع اقلیمی بالا، نزدیکی به جاذبههای تاریخی غنی و قرارگیری در مسیر جاده ابریشم، جایگاه ویژهای در نقشه گردشگری و طبیعتگردی ایران دارند. یکی از شگفتانگیزترین، بکرترین و در عین حال کمتر شناخته شدهترین مقاصد در این منطقه وسیع، «کویر نمک فخرآباد» در شهرستان بجستان است. این مکان که از دیدگاه علمی به عنوان پلایا طبقهبندی میشود، نه تنها یک پدیده طبیعی خیره کننده، بلکه گنجینهای از نمک خالص و منظرهای هندسی است که هر گردشگری و دانشمندی را به حیرت وا میدارد.
یک فعال حوزه گردشگری و استاد دانشگاه در استان خراسان رضوی، با بیان اینکه بجستان؛ گنجینهای پنهان در خراسان با جاذبههای بینظیر پلیگونی و نمک خالص است، گفت: شهرستان بجستان، یکی از شهرستانهای شرقی استان خراسان رضوی، سالهاست که به دلیل وجود کویرهای وسیع و پتانسیلهای عظیم گردشگری، پتانسیلهای بیبدیلی در صنعت گردشگری دارد.
احمد خلیلی در گفت و گو با ایسنا با بیان اینکه کویر نمک فخرآباد یکی از شگفتانگیزترین جاذبههای طبیعی منطقه است؛ خواستار توجه ویژهتر به توسعه زیرساختهای گردشگری در این منطقه شد تا این گنجینه طبیعی از مخفی ماندن خارج شود و مردم بهرهمند گردند.
وی با اشاره به اینکه کویر نمک فخرآباد که در فاصله تنها ۴ کیلومتری روستای فخرآباد از توابع شهرستان بجستان واقع شده است، خاطرنشان کرد: کویر نمک فخرآباد یکی از منحصر به فردترین مقاصد طبیعی در استان خراسان رضوی محسوب میشود. این کویر که به دلیل شکل هندسی خاص و الگوهای تکرار شوندهاش بر سر زبانها افتاده، در واقع دومین پلایای (دریاچه خشک) بزرگ ایران است و وسعتی بیش از ۸ هزار هکتار دارد. این ابعاد گسترده، امکان برنامهریزی برای تورهای روزگرد و اقامتی در دل کویر را فراهم میآورد.
خلیلی با تشریح ویژگیهای ژئومورفولوژیک این منطقه افزود: مهمترین و چشمنوازترین ویژگی کویر نمک فخرآباد، وجود پلیگونهای نمکی است. پلیگونها اشکال هندسی منظم و شبکهای هستند که بر اثر فرآیندهای طبیعی تبخیر آب و رسوب نمک در سطح کویرها و دریاچههای نمک ایجاد میشوند.
وی اظهار کرد: این چندضلعیهای منظم که روی سطح زمین پدید میآیند، نتیجه مستقیم انقباض و انبساط لایههای رسوبی در اثر تغییرات دما و رطوبت هستند. این الگوها که گاهی شبیه شبکههای موزاییکی یا کندوهای عسل به نظر میرسند، یکی از جاذبههای اصلی و تماشایی کویری هستند که هر بینندهای را به حیرت وا میدارند و فرصتی بینظیر برای عکاسی هنری و علمی فراهم میکنند.
اهمیت هیدرولوژیک و چرخه آبی
خلیلی با اشاره به اهمیت هیدرولوژیک این پلایا خاطرنشان کرد: کویر بجستان در محدوده شهرستان بجستان و بخشهای یونسی و مرکزی قرار دارد و به عنوان کانون تجمع آبهای زیرزمینی و سطحی منطقه عمل میکند. همه رودخانههای این منطقه از جمله کال شور تربت حیدریه، کال نمک بشرویه، کال ششطراز و کال سنگ نسو سرانجام به این کویر منتهی میشوند.
وی بیان کرد: این ویژگی باعث میشود که کویر فخرآباد در واقع یک سیستم اکولوژیک زنده باشد. این دریاچه فصلی در سالهای پرباران بسیار پرآب شده و منظرهای آینهای و رؤیایی خلق میکند که آسمان را در خود منعکس میسازد؛ منظرهای که آن را به یکی از زیباترین نقاط ایران تبدیل کرده است. از سوی دیگر، در سالهای خشک نیز با تبخیر کامل آب و پدید آمدن پلیگونهای نمکی، چهرهای متفاوت، هندسی و زمینشناسی از خود نشان میدهد.
این استاد دانشگاه در ادامه بر اهمیت اقتصادی و بهداشتی نمک استخراجی از این منطقه تأکید کرد و توضیح داد: کویر نمک بجستان که شامل محدودههای کال نمک قاسمآباد، کال شور یونسی و پلیگونهای فخرآباد میشود، سالانه مقدار زیادی نمک خوراکی با خلوص بسیار بالا برداشت میشود. نمک کویر بجستان، نمکی کاملاً طبیعی است که هیچگونه دستکاری انسانی در آن صورت نگرفته است و تحت تأثیر آلودگیهای صنعتی یا شهری قرار نداشته است.
پتانسیلهای گردشگری متنوع
این فعال گردشگری در خصوص نقش این کویر در جذب گردشگر گفت: کویر نمک بجستان به دلیل تنوع چهره (هم به صورت دریاچه فصلی و هم دشت نمکی خشک) مقصدی جذاب برای گردشگران از اقصی نقاط ایران و جهان است. پستترین نقطه این دریاچه در ارتفاع ۷۶۹ متری از سطح آبهای آزاد قرار دارد که این ویژگی منحصربهفرد، آن را به یک قطب مطالعاتی و گردشگری تبدیل کرده است. ارتفاع پایین این منطقه نسبت به سطح دریا، یکی از شاخصهای جالب توجه ژئومورفولوژیک است.
وی ادامه داد: اهمیت این کویر در جذب گردشگر فراتر از زیباییهای بصری است. این منطقه پتانسیل بالایی در زمینه گردشگری علمی دارد، چرا که دانشجویان زمینشناسی، ژئومورفولوژی و اقلیمشناسی میتوانند فرآیندهای تشکیل پلیگونها و رسوبگذاری نمک را به صورت مستند مشاهده کنند. همچنین عکاسی هنری و گردشگری سلامت از دیگر ابعاد گردشگری این منطقه است. پلیگونهای نمکی به دلیل نظم هندسی خود، زمینهای بینظیر برای عکاسان حرفهای و آماتور فراهم میکنند و فرآیند تشکیل آنها موضوعی جذاب برای پژوهشگران است. همچنین هوای پاک و خلوص نمک میتواند برای گردشگران سلامتمدار جذاب باشد.
خلیلی خاطرنشان کرد: توسعه زیرساختهای مناسب، راهسازی استاندارد به سمت فخرآباد و یونسی و ایجاد اقامتگاههای بومگردی میتواند موجبات اشتغالزایی برای مردم محلی و رونق اقتصادی شهرستان بجستان را فراهم آورد. وجود جادههای آسفالته مناسب، سرویسهای بهداشتی استاندارد، پارکینگ و فضاهای تفریحی ایمن، اولین گامها برای جذب گردشگر انبوه است.
وی تأکید کرد: کویر نمک فخرآباد تنها یک پدیده طبیعی نیست، بلکه فرصتی طلایی برای توسعه گردشگری پایدار در خراسان رضوی است که باید از آن به درستی بهرهبرداری شود. گردشگری پایدار به این معناست که توسعه فعالیتهای اقتصادی و گردشگری نباید به محیط زیست آسیب برساند. حفظ نظم هندسی پلیگونها، جلوگیری از آلودگی نمک و حفاظت از تنوع زیستی حاشیهای کویر، از الزامات اساسی در این مسیر است.
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه ترکیب زیباییشناسی هندسی پلیگونها، ارزش اقتصادی نمک خالص و اهمیت هیدرولوژیک آن، این منطقه را به یکی از مهمترین قطبهای طبیعی خراسان رضوی تبدیل کرده است، افزود: اگرچه این گنجینه هنوز نیازمند توجه بیشتر در زمینه زیرساختها و برندسازی است، اما پتانسیل آن برای تبدیل شدن به یک مقصد توریستی معتبر بینالمللی کاملاً مشهود است.
وی افزود: انتظار میرود در سالهای آینده، شاهد توسعه کیفی و کمی گردشگری در این منطقه باشیم و این شاهکار هندسی طبیعت، جایگاه شایسته خود را در سفرنامههای گردشگران ایرانی و خارجی پیدا کند.
انتهای پیام
