کارنیتین ماده‌ای است که به‌طور طبیعی در بدن ما وجود دارد و نقشی اساسی در تولید انرژی ایفا می‌کند. می‌توان آن را به یک «حامل سوخت» تشبیه کرد که وظیفه دارد اسیدهای چرب را به داخل میتوکندری، یعنی نیروگاه سلول‌ها، منتقل کند تا انرژی تولید شود. این ترکیب علاوه بر بدن، در برخی مواد غذایی مثل گوشت قرمز نیز یافت می‌شود و سال‌هاست به‌صورت مکمل‌ در بازار وجود دارد.

علاوه بر نقش شناخته‌شده آن در متابولیسم انرژی، پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که کارنیتین ممکن است اثرات دیگری هم داشته باشد؛ از جمله کمک به کاهش التهاب، بهبود عملکرد سلول‌ها و کاهش آسیب ناشی از استرس اکسیداتیو. همین ویژگی‌ها موجب شده است که دانشمندان در سال‌های اخیر توجه ویژه‌ای به این ماده داشته باشند و کاربردهای آن را در بیماری‌های مختلف بررسی کنند. با این حال، مانند بسیاری از مکمل‌ها، میزان اثربخشی آن در شرایط مختلف همچنان موضوع پژوهش و مطالعه است.

راهکار ال-کارنیتین برای بیماران دیالیزی؛ از دفع سموم تا کاهش عوارض دارویی

دکتر افشین قره‌خانی، متخصص داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: ال-کارنیتین علاوه بر درمان کمبود اولیه آن، در مواردی مانند نارسایی کلیوی (به‌ویژه در بیمارانی که دیالیز می‌شوند) برای کمک به دفع سموم و بهبود کم‌خونی تجویز می‌شود. 

وی افزود: همچنین، در برخی مطالعات، برای بهبود خستگی ناشی از بیماری‌های مزمن یا عوارض دارویی خاص (مثل داروهای ضد ویروس یا شیمی‌درمانی) مورد بررسی قرار گرفته است. با این حال، شواهد علمی برای اثربخشی در این موارد اغلب متغیر و نه چندان قوی است و بیشتر نیاز به تحقیقات بیشتری دارد.

وی به بهینه‌سازی درمان با کارنیتین اشاره و تشریح کرد: از دیدگاه بالینی، عوامل متعددی بر درمان با ال-کارنیتین تأثیر می‌گذارند. وضعیت کلیوی بیمار اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا کلیه‌ها نقش مهمی در دفع کارنیتین اضافی و متابولیت‌های آن دارند؛ در بیماران با اختلال کلیوی، نیاز به تنظیم دوز وجود دارد. 

وی ادامه داد: تداخلات دارویی با داروهایی که جذب یا متابولیسم کارنیتین را تحت تأثیر قرار می‌دهند نیز باید در نظر گرفته شود. علاوه بر این، نوع مکمل کارنیتین (مثلاً ال-کارنیتین تارتارات یا استیل ال-کارنیتین) می‌تواند بر جذب و اثربخشی آن مؤثر باشد. مدیریت این عوامل نیازمند بررسی دقیق وضعیت هر بیمار و تطابق دوز و نوع دارو با نیازهای اوست.

ال-کارنیتین نقش‌آفرینی در کاهش التهابات و استرس اکسیداتیو دارد

دکتر فرناز نعیم‌زاده، متخصص داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: ال-کارنیتین علاوه بر نقش کلیدی در انتقال اسیدهای چرب به میتوکندری برای تولید انرژی، دارای خواص آنتی‌اکسیدانی قابل توجهی است. این ماده می‌تواند با خنثی کردن رادیکال‌های آزاد، از آسیب سلولی جلوگیری کند. 

وی افزود: همچنین، تحقیقاتی نشان داده‌اند که ال-کارنیتین ممکن است با تعدیل مسیرهای سیگنالینگ سلولی، اثرات ضدالتهابی داشته باشد. شواهد مربوط به این مکانیسم‌ها، به‌ویژه اثرات آنتی‌اکسیدانی، تا حدودی معتبر هستند، اما اثبات قطعی اثرات ضدالتهابی و سایر نقش‌های مولکولی آن همچنان نیازمند تحقیقات بیشتری است.

وی به پتانسیل کارنیتین در بیماری‌های نوظهور پرداخت و گفت: با توجه به نقش ال-کارنیتین در متابولیسم سلولی و توانایی آن در تعدیل پاسخ‌های التهابی و استرس اکسیداتیو، پتانسیل اثربخشی آن در بیماری‌های التهابی مزمن یا حاد (مانند برخی بیماری‌های خودایمنی، یا عفونت‌های ویروسی) قابل بررسی است. 

دکتر نعیم‌زاده عنوان کرد: تحقیقات پیش‌بالینی (مانند مطالعات in vitro بر روی سلول‌ها یا مدل‌های حیوانی) برای ارزیابی دقیق‌تر این اثرات و تحقیقات بالینی فازهای اولیه (Phase I/II) با دوزهای مختلف و در جمعیت‌های بیماران خاص، می‌تواند به روشن شدن پتانسیل واقعی کارنیتین در این بیماری‌ها کمک کند.

پژوهشی درباره کارنیتین و کووید-۱۹

براساس نتایج مطالعه دکتر قره‌خانی و دکتر نعیم‌زاده در دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تصور کنید بدن ما مثل یک کارخانه پرکار است که برای تولید انرژی به قطعات مختلفی نیاز دارد. یکی از این قطعات مهم، ماده‌ای به نام "ال-کارنیتین" است که به انتقال سوخت (چربی‌ها) به بخش تولید انرژی سلول‌ها کمک می‌کند. همچنین، ال-کارنیتین مثل یک محافظ عمل می‌کند که جلوی آسیب‌های ناخواسته به سلول‌ها را می‌گیرد و می‌تواند التهاب را هم تا حدی کنترل کند.

با شروع همه‌گیری کرونا، دانشمندان به دنبال هر راهی برای کمک به بیماران بودند. آن‌ها فکر کردند شاید ال-کارنیتین بتواند با تقویت سیستم ایمنی، کاهش التهاب شدید ناشی از ویروس، و حتی جلوگیری از ورود ویروس به سلول‌ها، به بهبود بیماران مبتلا به کووید-۱۹ کمک کند.

بنابراین، یک تحقیق جالب انجام شد: به گروهی از بیماران کرونایی که حالشان متوسط تا شدید بود، ال-کارنیتین تزریقی دادند و به گروه دیگر دارونما (ماده‌ای که هیچ اثری ندارد اما شبیه دارو است).

نتیجه تحقیق اما آن چیزی نبود که انتظار می‌رفت! با وجود تمام اثرات خوبی که از ال-کارنیتین سراغ داریم، مشخص شد که این ماده در مقایسه با دارونما، هیچ برتری خاصی در بهبود وضعیت تنفسی بیماران، کاهش مرگ‌ومیر، یا کوتاه‌تر کردن دوره بستری در بیمارستان نداشت. انگار که در این شرایط خاص و برای این بیماری، ال-کارنیتین نتوانست آن معجزه مورد انتظار را انجام دهد. 

به گزارش ایسنا، این تحقیق که جزئیات کامل آن در مقاله با شناسهdoi: 10.34172/bi.2024.30261 منتشر شده است، نشان داد که هرچند ال-کارنیتین در دنیای زیست‌شناسی ما نقش مهمی دارد، اما همیشه پاسخ همه مشکلات، به‌خصوص در بیماری‌های پیچیده‌ای مثل کرونا، نیست و باید تحقیقات بیشتری برای درک بهتر اثرات آن در شرایط مختلف انجام شود.

انتهای پیام