اگرچه ذخایر سدها نسبت به سال گذشته در وضعیت بهتری قرار گرفته یا تثبیت شدهاند، اما این مدالِ خوشرنگِ بارشها، نباید چشمان ما را روی زخمهای عمیق و کهنه سفرههای آب زیرزمینی ببندد. همدان، ایستاده بر سر دوراهیِ «سازگاری» یا «فرونشست»، اکنون با رویکردهایی نوین به دنبال مهار بحرانی است که ریشه در دههها سیاستگذاری نادرست و تغییرات اقلیمی دارد.
وقتی بارشها پاسخگوی زخمهای کهنه نیستند
مرتضی احمدیرحمت، معاون حفاظت و بهرهبرداری شرکت آب منطقهای همدان، در گفتوگو با ایسنا با تأکید بر اینکه نباید دچار خطای محاسباتی ناشی از بارشهای اخیر شد، معتقد است: هرچند امسال شاهد لطف آسمان بودهایم، اما این موضوع هرگز به معنای جبران خشکسالیهای پیدرپی از سال ۱۳۹۹ تاکنون نیست.
وی با صراحت هشدار داد: حتی با وجود این بارشها و پیشبینیهای مربوط به پدیده «النینو»، هنوز نمیتوان ادعا کرد که از چنگال خشکسالی رها شدهایم؛ چرا که تغییر اقلیم با نشانههایی چون افزایش میانگین دمای سالانه، کاهش محسوس ذخایر برف و تغییر الگوهای زمانی بارش، رژیم هیدرولوژیک استان را به شکلی بازگشتناپذیر تغییر داده است.
این مقام مسئول با نگاهی آسیبشناسانه به مدیریتِ «مصرف»، بر این باور است که تداوم سیاستهای فعلی در صادرات محصولات پرآبطلب، امنیت غذایی و زیستی منطقه را با چالشی جدی مواجه خواهد کرد. در حالی که میانگین بارندگی کشور تنها یکسوم جهانی و میزان تبخیر سه برابر متوسط دنیاست، بهرهوری آب در ایران حتی به نیمی از استانداردهای جهانی هم نمیرسد.
احمدیرحمت تأکید کرد: افزایش تهاجمی بهرهبرداریها در دشتهای استان، منجر به اثرات مخربی همچون فرونشست زمین و افت شدید کیفیت آب شده است؛ فجایعی که چون در مقابل دیدگان ما قرار ندارند، مورد غفلت واقع شدهاند، اما اثرت آنها بر حیات دشتها قطعی و ویرانگر است. تحلیل وضعیت فعلی نشان میدهد که خشکسالی دیگر یک پدیده گذرا نیست بلکه بخشی از زیستبوم جدید ماست.
به گفته این کارشناس حوزه آب، اگرچه با علم امروز نمیتوان از وقوع خشکسالی پیشگیری کرد، اما شناور کردن سیاستهای بهرهبرداری و اصلاح ساختارهای اقتصادی میتواند تبعات آن را مهار کند. سازگاری تنها راهکار است و این یعنی الگوی کشت استان باید بدون تعارف و بر اساس آب قابل برنامهریزی تدوین و اجرا شود؛ چرا که ما در حال حاضر در شعار، سازگار اما در عمل، در حال جنگ با طبیعت هستیم و زمان دیگر به نفع ما نیست.
نظارت در تراز هوش مصنوعی؛ «ساپاد» چگونه امنیت آبی را حفظ میکند؟
در همین راستا، رضا اخلاصمند، مدیرعامل شرکت آب منطقهای همدان، از تجهیز ۵۶۰۰ حلقه چاه به کنتور خبر داد و از استراتژی جدید این شرکت با عنوان «اولویتبندی هوشمند» یاد کرد.
او با بیان اینکه تمرکز اصلی اکنون بر روی چاههای عمیق و پربازده است که بیشترین سهم را در تخلیه منابع زیرزمینی دارند، محور اصلی صیانت از آب را سامانه مشترک «ساپاد» معرفی کرد و گفت: این سامانه با مدیریت توأمان آب و برق، یک پایش لحظهای و بدون خطا را ایجاد کرده است که در آن، مصرف انرژی به عنوان شاخصی دقیق برای سنجش میزان برداشت آب عمل میکند.
اخلاصمند با تبیین کارکرد این سامانه خاطرنشان کرد: از طریق ساپاد، اعتبار پروانهها و قدرت قراردادی به صورت هوشمند رصد شده و مشترکینی که فراتر از حد مجاز مصرف کنند، بلافاصله برای اعمال محدودیت به شرکت برق ارجاع داده میشوند. این شفافیت اطلاعاتی به گونهای طراحی شده که حتی چاههای برقی فاقد کنتور هوشمند نیز در دایره رصد قرار بگیرند تا راه بر هرگونه تخلف و برداشت غیرمجاز بسته شود.
باور قلبی؛ حلقه مفقوده نجات آب
گزارش ایسنا حاکی از آن است که همافزایی میان شرکتهای آب و برق و تشکیل کارگروههای تخصصی، اگرچه گامهایی بلند برای تعادلبخشی به سفرههای زیرزمینی است، اما موفقیت نهایی در گرو «آگاهی همگانی» است.
مدیران آبی استان متفقالقولند که صادرات بیرویه محصولات آببر و عدم باور قلبی به عمقِ فاجعه، بزرگترین موانع پیش رو هستند. اگر بخواهیم آب را نجات دهیم، باید سیاستهای اقتصادی را با وضعیت زیستمحیطی همگام کنیم؛ پیش از آنکه فرونشست زمین، آخرین فرصتهای حیات و توسعه را در استان همدان به کام خود ببلعد.
انتهای پیام
