وجود رودخانه گاماسیاب و سرابهای متعدد باعث شده که از گذشته تا به امروز نام شهرستان نهاوند با آب، سرسبزی و رونق کشاورزی و باغداری عجین شود، اما خشکسالیهای اخیر و تغییرات اقلیم در چند سال اخیر نهاوند را با کمبود و بحران آب خصوصا در بخش کشاورزی مواجه کرده است.
تا سال ۱۳۷۵ به علت بارشهای بهموقع نزولات جوی باران و برف، برداشت از منابع آب زیرزمینی متناسب با میزان نفوذ آب در سفرههای زیرزمینی بود اما از سال ۷۵ تاکنون به علت کمبود بارش و ادامهدار شدن روند خشکسالیها و استفاده بیرویه از آبهای سطحی و سفرههای زیرزمینی این توازن به هم خورد به طوری که سالانه حدود ۷۵ سانتیمتر از سطح آبهای زیرزمینی این شهرستان کاهش مییابد.
۹۰ درصد آب شهرستان نهاوند در بخش کشاورزی و تنها ۱۰ درصد آب در بخش شرب، خدمات و صنعت مصرف میشود که عمده مصرف آبی که از منابع استراتژیک خارج میشود در بخش کشاورزی بوده است.
همچنین کشتهای پر آببر بزرگترین تهدید برای سفرههای آب زیرزمینی محسوب میشوند و با وجود هشدارهایی که داده میشود کشاورزان در شهرستان به این مهم اهمیتی نمیدهند.
مجهزشدن ۶۲ درصد از چاههای آب مجاز شهرستان نهاوند به کنتور هوشمند
مدیر منابع آب شهرستان نهاوند در این خصوص به ایسنا، گفت: در حال حاضر از مجموع ۱۱۰۰ حلقه چاه آب مجاز موجود در شهرستان نهاوند، ۶۹۰ حلقه چاه یعنی ۶۲ درصد به کنتور هوشمند مجهز شدهاند.
علی فلکالدین با بیان اینکه در حال حاضر ۱٠٠ حلقه چاه آب غیرمجاز در شهرستان وجود دارد، اظهار کرد: طرح تعادل بخشی با جدیت در شهرستان در حال اجراست و بر اساس برنامه عملیاتی سالجاری، ۱۲ حلقه چاه غیرمجاز در شهرستان با مجموع عمق انسداد ۱۳۹ متر مسدود شده است.
وی تصریح کرد: این اقدام از برداشت غیرمجاز حدود ۵۴ هزار مترمکعب آب در سال جلوگیری کرده که گام مهمی در صیانت از ذخایر استراتژیک منطقه است.
فلکالدین درباره هوشمندسازی چاهها، افزود: در سالجاری ۳۹ حلقه چاه دیگر به کنتورهای هوشمند تجهیز شدند تا از برداشتهای مازاد بر پروانه بهرهبرداری جلوگیری شود.
مدیر منابع آب شهرستان نهاوند با بیان اینکه تنش آبی و مصرف بیرویه آب بهویژه در بخش کشاورزی بسیار جدی بوده و مدیریت مصرف آب ضروری است، افزود: سراب گاماسیاب با متوسط دبی ۴۳٠٠ لیتر بر ثانیه براساس آمار بلندمدت است و اراضی مشروب از آن حدود پنج هزار هکتار است و نهر شعبان بزرگترین نهر آبی استان حدود دو هزار هکتار اراضی تحت شرب و۲۷۶ دریچه آبگیر و حدود چهار هزار بهرهبردار دارد.
وی تاکید کرد: با توجه به این موضوعات باید مدیریت مصرف آب را بیشاز بیش رعایت کنیم چون براساس آمار ۲۲۶ میلیون مترمکعب در سال از منابع آب زیرزمینی مصرف میشود که از کل مصرف صورت گرفت بیش از ۹۷ درصد در بخش کشاورزی و ۲.۴ درصد در بخش شرب و ۰.۴ دهم درصد در بخش صنعت مصرف میشود.
به گفته فلکالدین، از سال ۷۸ دشت نهاوند از لحاظ حفر چاه ممنوعه اعلام شده و اُفت سطح آب زیرزمینی ۱۳ متر و کسری مخزن ۳۳۴ میلیون متر مکعب را داراست.
تقسیم و توزیع آب نهر شعبان از چالشهای شهرستان نهاوند
مدیر منابع آب شهرستان نهاوند ادامه داد: تقسیم و توزیع آب نهر شعبان یکی از چالشهای شهرستان بوده که سال گذشته با وجود کاهش فاحش دبی رودخانه گاماسیاب با انتخاب پیمانکار با سابقه و مدیریت صحیح این اداره و کمکهای نماینده، فرماندار و دادستان تنشی در امر توزیع آب نداشتیم.
وی اضافه کرد: اصلاح الگوی کشت در بخش کشاورزی، راهکار موثر در کاهش مصرف آب و افزایش تولید محصولات کشاورزی با افزایش بهرهوری در مدیریت مصرف آب است.
فلکالدین با بیان اینکه کمآبی، خشکسالیهای اخیر و تغییرات اقلیم ضرورت تغییر الگوی کشت را اجتنابناپذیر کرده است، یادآور شد: این موضوع در حیطه وزارت جهاد کشاورزی است که ضرورت همکاری این وزارتخانه را نشان میدهد.
وی فرهنگسازی و اطلاعرسانی را از جمله اقدامات مؤثر در موضوع اصلاح الگوی کشت یاد کرد و افزود: باید از طریق تبلیغات این مهم به مردم شناسانده شود تا همکاری آنها را در این بخش جاری شود.
مدیر منابع آب شهرستان نهاوند خواستار پیگیری تخصیص اعتبار برای ساماندهی بندهای خاکی منشعب از گاماسیاب و مدرن کردن کانالهای آب شهرستان شد و تأکید کرد: در صورت تحقق و تامین منابع مالی این پروژه افزایش راندمان آبیاری، جلوگیری از هدر رفت آب، کاهش تنشهای اجتماعی در فصول کم آبی و رونق کشاورزی شهرستان از مزایای این اقدام مهم خواهد بود.
فلکالدین خاطرنشان کرد: با تجهیز حدود ۶۲ درصد از چاههای شهرستان به ابزارهای اندازهگیری دقیق، اشراف ما بر میزان مصارف واقعی افزایش یافته است و تلاش میکنیم تا پایان برنامه تمامی منابع آبی منطقه تحت نظارت هوشمند قرار گیرند.
تعیینتکلیف چاههای آب غیرمجاز نهاوند تا پایان سالجاری
فرماندار نهاوند نیز وضعیت منابع آبی شهرستان را همچنان نگرانکننده ارزیابی کرد و گفت: چاههای آب غیرمجاز در شهرستان نهاوند باید تا پایان سال جاری تعیینتکلیف شوند.
مجتبی بیرانوند در گفتوگو با ایسنا، اظهارکرد: با وجود بارشهای اخیر به دلیل نوع بارندگیها شاهد تغذیه موثر مخازن نبودهایم؛ بنابراین مدیریت مصرف و نظارت میدانی بر برداشتها فراتر از یک توصیه، یک ضرورت حیاتی است.
وی ادامه داد: شرکت آب منطقهای موظف است با همکاری دستگاههای قضایی و انتظامی، نسبت به انسداد چاههای فاقد مجوز و همچنین نصب کنتورهای هوشمند بر روی چاههای مجاز اقدام کند و هرگونه برداشت مازاد بر پروانه خط قرمز ماست و در صورت تخلف علاوه بر قطع برق، پرونده متخلفان به مراجع قضایی ارجاع خواهد شد.
فرماندار نهاوند تصریح کرد: هرگونه برداشت خارج از پروانه علاوه بر وارد کردن آسیب جدی به منابع آب زیرزمینی، زمینه سوءاستفاده برخی افراد و تحمیل هزینههای سنگین به مردم و دولت را فراهم میکند؛ از اینرو دستگاههای اجرایی موظف هستند در مواجهه با تخلفات با هماهنگی اداره برق، نیروی انتظامی و دستگاه قضایی بدون تعلل اقدامات قانونی لازم را انجام دهند.
بیرانوند همچنین به موضوع اصلاح الگوی کشت اشاره کرد و افزود: حمایت از کشتهای کمآببر مانند مارچوبه و محدودیت جدی در کشت محصولات پرآببری نظیر سیبزمینی و پیاز در مناطق دارای تنش باید در اولویت برنامههای جهاد کشاورزی و آب منطقهای قرار گیرد و از توزیع نهادهها برای کشتهای پرمصرف در مناطق دارای تنش آبی جلوگیری به عمل آید.
فرماندار نهاوند تاکید کرد: حفظ و صیانت از منابع آب نیازمند هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، اجرای دقیق قوانین، کار کارشناسی مستمر و پرهیز از هرگونه اغماض در برخورد با تخلفات است و تمامی دستگاهها باید در این مسیر همکاری کامل و مؤثر داشته باشند.
نهاوند؛ پایلوت کشاورزی در استان همدان
رئیس جهاد کشاورزی شهرستان نهاوند هم به خبرنگار ایسنا، گفت: در شهرستان نهاوند ۱۲ هزار هکتار انواع زمین زیرکشت محصولات باغی است که از این میزان سالانه ۱۲۰ هزار تُن انواع میوه بدست میآید و همچنین در شهرستان نهاوند ۷۶هزار هکتار اراضی کشاورزی وجود دارد که ۳۶هزار هکتار آن به صورت دیم و ۴۰ هزار هکتار آن آبی است.
توکل آبشناس اظهار کرد: ۱۵ درصد تولیدات زراعی و بیش از ۱۸ درصد تولیدات باغات استان همدان در شهرستان نهاوند انجام میشود که این آمار ظرفیت بالای کشاورزی نهاوند را به عنوان پایلوت و محور توسعه کشاورزی استان نشان میدهد ولی در چند سال اخیر خشکسالی ضرر و زیان زیادی به باغهای نهاوند وارد کرده است.
وی افزود: در نهاوند بیش از ۱۷ هزار و ۵۰۰ نفر در عرصههای مختلف کشاورزی اشتغال دارند و این شهرستان در تولید سه محصول حائز رتبه برتر کشور و در تولید ۱۴ محصول حائز رتبه برتر استان همدان است و تولید سالانه ۵۵۲ هزار تُن انواع محصولات زراعی نشان از ظرفیت بالای بخش کشاورزی نهاوند است.
رئیس جهاد کشاورزی شهرستان نهاوند علت مشکلات حوزه کشاورزی نهاوند را عدم استفاده کشاورزان و باغداران نهاوند از آبیاری قطرهای و سیستم آبیاری تحت فشار دانست و ادامه داد: هر چند که شهر نهاوند به شهر سرابها و رودخانهها معروف است ولی استفادههای بیرویه از آب کشاورزی و شرب ممکن است نهاوند را در آینده به بیابانی خشک تبدیل کند.
وی بیان کرد: پس باید به سمت و سوی استفاده از تجهیزات کم مصرف در بحث آب رفت و باید روش آبیاری سنتی را به آبیاری بارانی و قطره ای تغییر داد تا بتوان مانع هدر رفت مقدار آبی که در این روش از بین میرود باشیم.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان نهاوند اضافه کرد: در همین راستا با هدف مدیریت مصرف آب طرح اصلاح الگوی کشت در استان همدان تهیه و به شهرستانها ابلاغ شده است که در شهرستان نهاوند وظیفهداریم این الگو را اجرا کنیم تا از اتلاف منابع آبی جلوگیری شود و مصمم به انجام این کار هستیم.
آبشناس تاکید کرد: جایگزینی کشتهای کمآببر یکی از راهکارهای مهم برای مقابله با بحران کمآبی و حفظ تعادل در بخش کشاورزی است که از جمله این کشتها میتوان به گیاهان دارویی، مارچوبه، چغندرقند، کلزا، پسته و... اشاره کرد که توسعه این کشتها در دستور کار ما قرار دارد.
وی یادآور شد: شهرستان نهاوند دارای ۲۵ هزار هکتار زمین با قابلیت آبیاری تحت فشار است که تاکنون ۱۹ هزار هکتار آن اجرایی و زیر کشت رفته و ۶ هزار هکتار دیگر نیز آماده اجرای آبیاری مکانیزه است.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان نهاوند گفت: اصلاح الگوی کشت لزوما به معنای کاهش وسعت کشت نیست و در حقیقت راهکار موثر در کاهش مصرف آب و افزایش تولید محصولات کشاورزی است که برای تحقق این مهم در شهرستان به همکاری کشاورزان و بهرهبرداران نیاز داریم.
به گزارش ایسنا، منابع آبی و خاکی رو به کاهش بوده و استفاده بیرویه از آب و خاک موجود، تهدیدی برای آینده و امنیت غذایی به شمار میرود و در حال حاضر تنش آبی و مصرف بیرویه آب به ویژه در بخش کشاورزی شهرستان نهاوند بسیار جدی بوده و باید کشاورزان را از کاشت محصولات پُرآببر بر حذر و آنها را به کشت محصولات کمآببر، راهبردی و دارای زنجیره ارزش غذایی تشویق کرد.
همچنین انسداد چاههای غیرمجاز آب یک اقدام ضروری برای حفاظت از منابع آبی و تضمین تأمین آب برای نسلهای آینده است که در این راستا اقدام مؤثر و همه جانبه و همکاری میان نهادهای دولتی، محلی و سازمانهای غیردولتی ضروری است.
انتهای پیام
