همزمان با هفته اسناد ملی و میراث مکتوب، سید رحیم موسوی ساروی در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه صیانت از هویت ملی حتی در شرایط سخت جنگی نباید متوقف شود، اظهار کرد: ما حافظ ۱۱ میلیون برگ سند هستیم که کل گذشته و تاریخ مازندران در آنها نهفته است. فاجعه اصلی اینجاست که نزدیک به ۷ میلیون برگ از این اسناد هنوز فهرستنویسی و دیجیتالسازی نشدهاند؛ این یعنی در صورت بروز هرگونه حادثه غیرمترقبه یا تهدیدات پدافندی، بخشی از تاریخ این سرزمین برای همیشه محو خواهد شد و هیچ نسخه جایگزینی از آن وجود نخواهد داشت.
انتقاد از بلاتکلیفی دستور استاندار در فرآیند مولدسازی
موسوی ساروی با اشاره به بازدید سال گذشته یونسی استاندار مازندران از مخازن اسناد، تصریح کرد: استاندار پس از مشاهده وضعیت نگرانکننده مخازن و دریافت طومار پژوهشگران، دستورات صریحی مبنی بر تهیه ساختمان مجهز و ایمن از محل مولدسازی صادر کردند، اما متأسفانه با گذشت زمان، این دستور هنوز اجرایی نشده است. ما انتظار داریم با نگاه ویژه عالیترین مقام دولت در استان، این گره اداری باز شود تا امانتهای تاریخی مردم در مکانی در شأن و استاندارد نگهداری شود.
تحول در خدمات آرشیوی؛ حذف بروکراسی برای پژوهشگران
وی به تحول در فرآیندهای خدماتی نیز اشاره کرد و افزود: با رویکردی پژوهشمحور، تمامی موانع زائد اداری را حذف کردیم. امروزه محققان و دانشجویان حتی از راه دور میتوانند خدمات آرشیوی دریافت کنند و همکاران ما با ایثارگری، فرآیندهای ثبت و ارسال اسناد را برای پژوهشگران تسهیل کردهاند تا چراغ تحقیق در استان خاموش نشود.
فراخوان به ناشران و نشریات برای «واسپاری» آثار
وی با اشاره به برنامه سال ۱۴۰۵ برای ساماندهی مطبوعات مکتوب استان، گفت: در سال گذشته با برگزاری نشستهای تخصصی در ساری و قائمشهر، تعامل با ناشران بهبود یافت. ما بارِ ارسال آثار به مرکز را از دوش ناشران برداشتیم تا با واسپاری نسخ رایگان، آثار آنها برای صدها سال آینده در مخازن ملی بیمه و ماندگار شود. امسال نیز به سراغ نشریات مکتوب میرویم تا آرشیو مطبوعات استان را که منبعی غنی برای پژوهشگران است، تکمیل کنیم.
غربتِ سازمان اسناد در فضای رسانهای و اداری
مدیریت اسناد مازندران در پایان با گلایه از عدم شناخت دقیق برخی دستگاهها از وظایف این نهاد حاکمیتی، خاطرنشان کرد: ما نهاد کتابخانههای عمومی یا اداره ارشاد نیستیم؛ ما مرجع قانونی ارزشیابی بایگانیهای راکد تمامی ادارات و تنها متولی رسمی صیانت از اسناد دولتی و نسخ خطی هستیم. رسانهها باید کمک کنند تا این نقش حاکمیتی به درستی تبیین شود تا دستگاهها بدانند بدون نظارت ما، حق امحای هیچ سندی را ندارند.
این مسئول از انتشار اسناد و مکاتبات دولتی متعلق به سال ۱۲۹۲ هجری شمسی خبر داد و یادآور شد: یکی از وظایف اصلی ما، آگاهیبخشی به جامعه از طریق اسنادی است که در دسترس عموم قرار ندارند. در همین راستا، اسنادی متعلق به عصر قاجار و سال ۱۲۹۲ را بازخوانی کردهایم که نشاندهنده جریانهای مهاجرتی و زمینهسازیهای سیاسی دههها پیش از تشکیل رسمی برخی جریانها در منطقه است.
پرهیز از موازیکاری؛ تمرکز بر تخصصِ اسنادی
موسوی در پاسخ به سوالی درباره نقش این سازمان در روایتگری حوادث اخیر و جنگ جاری، بر لزوم پرهیز از موازیکاری تأکید کرد و گفت: در حوزهی روایتگری حوادث معاصر و دفاع مقدس، نهادهایی همچون سپاه پاسداران و بنیاد حفظ آثار اقدامات ارزشمندی انجام میدهند. سیاست ما در سازمان اسناد، پرهیز از هدررفت بیتالمال و دوری از موازیکاری است؛ لذا ما بر بخشهایی تمرکز میکنیم که تخصص انحصاری ماست و دیگران به آن دسترسی ندارند، یعنی «اسناد مکتوب تاریخی.»
نمایشگاههای دورهای؛ از روز ملی خلیجفارس تا میدان شهرداری ساری
مدیر اسناد و کتابخانه ملی مازندران با اشاره به فعالیتهای میدانی این سازمان افزود: ما منتظر مراجعه مردم به مخازن نمیمانیم. در روز ملی خلیجفارس، نقشهها و اسناد حاکمیتی ایران بر این پهنه آبی را در فضای مجازی و نمایشگاهی منتشر کردیم. همچنین به مناسبت هفته اسناد، مکاتبات دولتی مرتبط با مداخلات بیگانگان در منطقه را آماده کردهایم که بخشی از این اسناد در قالب تجمعات مردمی در میدان شهرداری ساری برای بازدید عموم و تبیین تاریخی ریشههای بحرانهای فعلی به نمایش گذاشته میشود.
روایتِ «میزبانی» مازندران در دوران حساس
وی با مقایسه ماموریتهای استانی در شرایط جنگی خاطرنشان کرد: در حالی که استانهایی نظیر اصفهان و بوشهر به دلیل مواجهه مستقیم با حملات، بر روایت عملیاتی تمرکز دارند، ماموریت ما در مازندران و گیلان، روایتِ "میزبانی" و پشتیبانی است. ما بر روی اسناد و خاطراتی کار میکنیم که نشاندهنده نقش مردم شمال کشور در حمایت و میزبانی از هموطنان در دورانهای بحرانی است.
موسوی اظهار کرد: هدف ما این است که پژوهشگران و مردم بدانند آنچه امروز در جهان رخ میدهد، ریشه در توافقات و مکاتبات مخفیانه بیش از یک قرن پیش دارد. آگاهی از این اسناد، بصیرت تاریخی جامعه را ارتقا میدهد. این سازمان به عنوان متولی اصلی صیانت از حافظه مکتوب کشور، برنامههای ویژهای را برای جمعآوری و استانداردسازی نگهداری اسناد تاریخی که در اختیار عموم مردم است، در دستور کار دارد.
اسناد خانگی؛ تکههای پازل هویت ملی
مدیر اسناد و کتابخانه ملی مازندران با اشاره به وجود گنجینههای ارزشمند در پستوی خانهها اظهار کرد: بسیاری از نسخ خطی، قبالهها، مکاتبات دیوانی و نامههای تاریخی که امروز در شرایط غیراستاندارد در منازل نگهداری میشوند، در معرض جدی آسیبهای محیطی همچون رطوبت، نور و آفات قرار دارند. این اسناد صرفاً یک دارایی شخصی نیستند، بلکه میراثی متعلق به تمام ملت ایران و هویت تاریخی مازندراناند.
وی افزود: ما از شهروندان دعوت میکنیم با اهدای این اسناد به سازمان، ضمن ثبت سند به نام خود یا خاندانشان، از خدمات مرمت تخصصی و نگهداری در مخازن استاندارد (با شرایط دمایی و خلاء معین) بهرهمند شوند تا این میراث برای نسلهای آینده جاویدان بماند.
نهضت ثبت تاریخ شفاهی؛ روایتهایی که نباید دفن شوند
این مسئول در ادامه به اهمیت «تاریخ شفاهی» اشاره کرد و گفت: بخش بزرگی از تاریخ معاصر مازندران، از وقایع اجتماعی و فرهنگی گرفته تا خاطرات میزبانی از هموطنان در دوران بحران، در سینه بزرگان و معتمدان استان نهفته است. سازمان اسناد مصمم است با اعزام کارشناسان و انجام مصاحبههای تخصصی، این گنجینههای شفاهی را پیش از آنکه به دست فراموشی سپرده شوند، ضبط و تدوین کند.
امانتداری و دسترسی پژوهشی
سید رحیم موسوی ساروی تاکید کرد: اسناد اهدایی پس از طی مراحل ضدعفونی و فهرستنویسی، در تالارهای پژوهشی سازمان در دسترس محققان قرار میگیرد تا ریشههای تاریخی این مرز و بوم بیش از پیش تبیین شود. سازمان اسناد متعهد است که با بالاترین سطح امانتداری، این برگهای زرین را از گزند زمان مصون بدارد.
انتهای پیام
