امروزه مراکز رشد و مراکز نوآوری به عنوان یکی از مهم‌ترین بسترهای توسعه کارآفرینی و اشتغال‌زایی شناخته می‌شوند؛ مراکزی که با فراهم کردن فضای مناسب برای شکل‌گیری ایده‌های خلاق، حمایت از کسب‌وکارهای نوپا و ارائه خدمات آموزشی، مشاوره‌ای و مالی، نقش مهمی در ایجاد فرصت‌های شغلی برای افراد تحصیل‌کرده، به‌ویژه زنان، ایفا می‌کنند.

بسیاری از فارغ‌التحصیلان دانشگاهی با وجود برخورداری از دانش تخصصی، برای ورود به بازار کار با چالش‌هایی مانند کمبود فرصت‌های شغلی، نداشتن تجربه عملی و محدودیت منابع مالی مواجه‌اند. در این میان، مراکز رشد و نوآوری با ایجاد پیوند میان دانش، فناوری و بازار، زمینه تبدیل ایده‌های علمی به کسب‌وکارهای واقعی را فراهم می‌کنند.

این فرآیند نه تنها به اشتغال‌زایی منجر می‌شود، بلکه به افزایش اعتمادبه‌نفس و توانمندی حرفه‌ای افراد تحصیل‌کرده نیز کمک می‌کند. از سوی دیگر، زنان به عنوان یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های انسانی جامعه، می‌توانند با بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و امکانات این مراکز، توانایی‌های خود را در حوزه‌های مختلف علمی، فناوری، فرهنگی و اقتصادی به کار گیرند.

این مراکز با ایجاد محیطی حمایتی و تخصصی، فرصت مناسبی برای ورود زنان به عرصه کارآفرینی، راه‌اندازی استارتاپ‌ها و توسعه کسب‌وکارهای دانش‌بنیان فراهم می‌کنند. در نتیجه، حضور فعال زنان در این فضاها می‌تواند علاوه بر کاهش نرخ بیکاری، به ارتقای جایگاه اجتماعی و اقتصادی آنان نیز منجر شود.

در مجموع، مراکز رشد و نوآوری با شناسایی استعدادها، هدایت ایده‌های نو و حمایت از نیروهای خلاق، نقش مؤثری در توسعه اشتغال پایدار دارند. توجه ویژه این مراکز به ظرفیت‌های افراد تحصیل‌کرده و زنان، می‌تواند گامی مهم در مسیر رشد اقتصادی، عدالت اجتماعی و شکوفایی سرمایه انسانی کشور باشد.

پردیس فناوری دانشگاه یزد یکی از مراکزی است که در این مسیر، ضمن دستیابی به موفقیت‌های قابل توجه، توانسته زمینه اشتغال بانوان را نیز فراهم کند.

هادی صفدرخانی رئیس این پردیس فناوری در گفت‌وگو با ایسنا ضمن اشاره به آغاز به‌کار این مجموعه از سال ۱۳۹۴ و پذیرش نخستین شرکت فناوری دانشگاهی، اظهار کرد: هدف از راه‌اندازی این پردیس، همانند سایر مراکز رشد دانشگاهی، ترویج نوآوری و توسعه فناوری بوده است.

وی برگزاری رویدادهای ترویجی، برنامه‌های آموزشی، کارگاه‌های نوآوری، ایجاد مرکز شتاب‌دهی و مرکز رشد را از برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در نقشه راهبردی این مجموعه برشمرد و گفت: خروجی نهایی این فرآیند، شکل‌گیری و رشد شرکت‌های فناور است.

صفدرخانی با اشاره به انعقاد قرارداد همکاری با پارک علم و فناوری یزد و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برای افزایش اثربخشی این فرآیند و تسهیل فعالیت شرکت‌های مستقر، به تشریح زیرساخت‌های ایجادشده در پردیس پرداخت و گفت: در وسعت دو هکتاری فعلی این مجموعه، ساختمان‌های فناوری‌های ۱، ۲ و ۳ بازسازی شده و ساختمان خدمات فناوری و دو کارگاه نوآورانه نیز احداث شده است، هرچند این دو کارگاه هنوز به‌طور کامل تکمیل نشده‌اند.

وی ادامه داد: همچنین فضای شتاب‌دهنده پیشگامان به وسعت ۵۰۰ مترمربع و فضای کار اشتراکی به مساحت ۲۵۰ مترمربع در این مجموعه فعال است و در مسیر توسعه قرار دارد.

رئیس پردیس فناوری دانشگاه یزد با تأکید بر استقرار مرکز رشد دانشگاهی این دانشگاه و حضور استادان و دانشجویان در این مجموعه با عنوان «استخر دانش»، گفت: بستر آموزش و پژوهش در این مجموعه فراهم است و تمرکز ویژه‌ای بر تجاری‌سازی محصولات و دستاوردهای پژوهشی وجود دارد.

وی افزود: شرکت انتقال فناوری (TTO) مستقر در پردیس نیز در این زمینه فعال است؛ به‌طوری‌ که در سطح خرد، برای نمونه، برای یک محصول پایان‌نامه کارشناسی ارشد مشتری پیدا کرده و در سطح کلان نیز شرکت‌ها و ایده‌ها را برای طی کردن مراحل رشد و بلوغ معرفی می‌کند.

صفدرخانی با اشاره به فعالیت ۶۸ شرکت در سه مرحله پیش‌رشد، رشد و پسا رشد در پردیس فناوری دانشگاه یزد، اظهار کرد: در حال حاضر هشت شرکت در مرحله پیش‌رشد، ۲۶ شرکت در مرحله رشد و ۳۴ شرکت در مرحله پسا رشد در این مرکز مشغول فعالیت هستند.

وی همچنین به راه‌اندازی شهرک علمی-تحقیقاتی به وسعت بیش از ۱۷۰ هکتار در نقشه توسعه آتی دانشگاه یزد اشاره کرد و گفت: این طرح به‌صورت تدریجی در حال توسعه است و پارک صنعتی به‌عنوان فاز نخست آن، با وسعت ۲۵ هکتار، مجوز هیأت امنا را دریافت کرده است. البته این طرح به دلیل شرایط جنگی پیش‌آمده با وقفه مواجه شد، اما به سرانجام خواهد رسید.

رئیس پردیس فناوری دانشگاه علت تشکیل مراکز رشد دانشگاهی را تکمیل زنجیره اکوسیستم نوآوری و فناوری در دانشگاه دانست و اظهار کرد: دانشگاه به‌صورت سنتی وظیفه تربیت نیروی متخصص را بر عهده دارد و در مراحل بعدی، پژوهش نیز به وظایف آن افزوده شده است تا استادان دانشگاهی بتوانند با استفاده از پژوهش، نیازهای موجود را به سمت راه‌حل هدایت کنند.

وی ادامه داد: فعالیت‌های پژوهشی ممکن است به محصولات و ایده‌های مختلف منتهی شوند، اما همه این محصولات قابلیت تجاری‌سازی ندارند. برخی ایده‌های تک‌محصولی با پشتوانه دانشگاه وارد بازار می‌شوند و در صورت جامع‌تر شدن، به‌عنوان یک ایده به شرکت فناور تبدیل می‌شوند.

صفدرخانی با اشاره به کارآفرینی حاصل از حضور این ایده‌ها در مرکز رشد، تصریح کرد: شرکت‌های استارتاپی پس از پذیرش، به مدت سه سال وارد مرحله پیش‌رشد می‌شوند و سپس در صورت کسب نمره لازم در ارزیابی داوران، به مدت ۶ سال در مرحله رشد قرار می‌گیرند و پس از آن نیز با ارزیابی مجدد، وارد مرحله پسا رشد می‌شوند.

وی با بیان اینکه طبق تفاهم‌نامه با پارک علم و فناوری یزد، حمایت‌های لازم از شرکت‌های مستقر در پردیس فناوری نیز صورت می‌گیرد، اظهار کرد: تنوع و گستردگی زمینه‌های فعالیت شرکت‌های حاضر در پردیس و مرکز رشد، به دلیل متنوع بودن رشته‌های موجود در دانشگاه یزد، قابل‌قبول و گسترده است.

رئیس پردیس فناوری دانشگاه، به تشریح حوزه‌های فعالیت این شرکت‌ها در زمینه‌های علوم انسانی، علوم پایه، فنی و مهندسی، منابع طبیعی، مدیریت، هنر و معماری پرداخت و گفت: در حوزه علوم انسانی می‌توان به زمینه‌هایی مانند پیاده‌سازی اصول مشتری‌مداری و وفادارسازی مشتری، توان‌افزایی سازمان‌های مردم‌نهاد، برنامه‌ریزی استراتژیک، تولید محتوای جریان‌ساز و طراحی بازی‌های بوردی و رایانه‌ای اشاره کرد.

وی در ادامه تولید فرآورده‌های بیوتکنولوژی، ترکیب ضدجلبک، اپتیک و لیزر و نانو را از زمینه‌های فعالیت شرکت‌ها در رشته علوم پایه برشمرد و افزود: در حوزه‌های مرتبط با رشته‌های فنی و مهندسی نیز می‌توان به فناوری نانو الیاف، تکنولوژی ساخت ماژول‌های خورشیدی انعطاف‌پذیر، ارتعاش‌سنجی و نگهداری و تعمیر ماشین‌آلات، صنعت اکتشاف، حفاری و استخراج مواد معدنی، تولید مواد پلیمری، طراحی و پیاده‌سازی سامانه‌های مخابراتی نسل پنجم و طراحی پلتفرم‌های نرم‌افزاری اشاره کرد.

وی به تولید کود آلی و شیمیایی در حوزه منابع طبیعی اشاره کرد و گفت: در رشته هنر و معماری نیز شرکت‌ها در زمینه‌هایی مانند طراحی ساختمان با هدف ارتقای بهره‌وری فضای کسب‌وکار، مستندسازی معماری و نقوش ابنیه تاریخی فعالیت می‌کنند.

صفدرخانی با اشاره به یکی از چالش‌های استان یزد در زمینه توسعه پایدار، افزود: شرکت‌های فناوری با تکیه بر تکنولوژی، ارزش افزوده بالایی ایجاد می‌کنند و توسعه این شرکت‌ها در استان یزد می‌تواند به اشتغال‌زایی و به‌کارگیری نیروی متخصص منجر شده و پدیده مهاجرت معکوس نخبگان را رقم بزند.

این مسئول با تأکید بر نقش به‌سزای پردیس فناوری در اشتغال‌زایی افراد تحصیل‌کرده و با اشاره به این که در این عرصه جنسیت در برابر تخصص مطرح نیست، تصریح کرد: سال گذشته بیش از ۴۵۰ نفر در شرکت‌های پردیس فناوری مشغول به‌کار بوده‌اند که حدود نیمی از این افراد را بانوان تشکیل می‌دهند.

صفدرخانی در ادامه با اشاره به این که از ۶۸ شرکت فناور حاضر در پردیس فناوری، ۱۴ شرکت دانش‌بنیان هستند، به معرفی برخی محصولات تولیدی این شرکت‌ها پرداخت و گفت: یکی از چالش‌های معادن، تأمین مواد منفجره برای عملیات انفجار است که یکی از شرکت‌های حاضر در پردیس، تکنیکی را معرفی کرده که بدون استفاده از مواد منفجره، امکان انجام انفجار را فراهم می‌کند.

وی نانوکامپوزیت‌های سیلیکونی و کربنی مورد استفاده در پوشش‌دهی کاشی، سرامیک و نمای ساختمان‌ها را از دیگر محصولات این پردیس عنوان کرد و افزود: در زمینه هوشمندسازی معادن نیز توسعه سیستم هوشمند برای دستگاه حفاری در دستور کار قرار دارد.

رئیس پردیس فناوری دانشگاه یزد، یکی از دستاوردهای مهم این مجموعه را بومی‌سازی زیرساخت نسل پنجم مخابرات توسط یکی از شرکت‌ها دانست و گفت: هرچند این شرکت نمی‌تواند تمام کشور را پوشش دهد، اما این دستاورد توانسته وابستگی کامل به خارج از کشور را کاهش دهد.

وی با بیان این که بخش قابل توجهی از نیازها با کودهای شیمیایی تولیدی در پردیس فناوری برطرف شده است، به تولید دستگاهی برای پیشگیری از خرابی تجهیزات صنعتی اشاره و تصریح کرد: با «مونیتور تجهیزات» که توسط یکی از شرکت‌های این مجموعه تولید شده، امکان تشخیص سریع نوع و محل خرابی دستگاه‌های گران‌قیمت صنعتی فراهم شده و از توقف خط تولید و تحمیل هزینه‌های سنگین تعمیرات جلوگیری می‌شود.

صفدرخانی با اشاره به وجود حلقه مفقوده میان دانشگاه و صنعت، ایجاد مراکز نوآوری را راه‌حلی کلیدی برای اتصال این دو بخش و رفع چالش‌های مشترک دانست و افزود: این مراکز با احصای نیازهای صنایع و دریافت ایده‌ها و محصولات از شرکت‌های دانش‌بنیان، به‌عنوان پلی میان اکوسیستم آموزشی و مراکز صنعتی عمل می‌کنند.

وی با بیان این که مراکز نوآوری می‌توانند رویدادهایی مانند «ریورس‌پیچ» یا مهندسی معکوس را برگزار کنند، اظهار کرد: راه‌اندازی جدی مراکز نوآوری تخصصی در کنار مراکز رشد و با به‌کارگیری نیروهای متخصص واقعی، از ضرورت‌های مهم است و می‌تواند به هر دو بخش دانشگاه و صنعت کمک کند.

این مسئول با تأکید بر این که مراکز نوآوری ضمن تسهیل و تقویت ارتباط بین صنعت و دانشگاه، به رفع چالش‌های صنایع نیز کمک می‌کنند، تصریح کرد: از دیگر مزایای این مراکز، نقش مهم آن‌ها در توسعه اقتصادی استان از طریق خلق ارزش افزوده و اشتغال‌زایی است.

رئیس پردیس فناوری دانشگاه یزد با اشاره به تقاضای بالای شرکت‌ها برای استقرار در این پردیس، کمبود فضای فیزیکی را از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی شرکت‌های دانش‌بنیان عنوان کرد و افزود: امسال نیز با وجود شرایط موجود، درخواست برای فضای استقرار همچنان بالاست؛ چرا که برخی شرکت‌های مستقر خواستار فضای بیشتر برای توسعه فعالیت و جذب نیرو هستند و برخی تیم‌های نوآور نیز از بیرون مجموعه برای استقرار و آغاز فعالیت درخواست داده‌اند.

صفدرخانی با تأکید بر ضرورت تعامل نزدیک‌تر با صنعت و استقبال از ایجاد مراکز نوآوری تخصصی صنایع و برگزاری جلسات ریورس‌پیچ، اظهار کرد: در کنار این موارد، حمایت مالی جامع‌تر از شرکت‌ها نیز باید در دستور کار قرار گیرد.

وی همچنین استقرار نیروی کار را از دیگر چالش‌های جدی شرکت‌ها دانست و تصریح کرد: در فصل تابستان، مجازی شدن دانشگاه و نیز در شرایطی مانند جنگ، بسیاری از نیروها ناچار به ترک محل خدمت می‌شوند؛ در حالی که بخش قابل توجهی از کارکنان شرکت‌ها را دانشجویانی تشکیل می‌دهند که هم‌زمان با تحصیل مشغول کار هستند.

صفدرخانی در پایان با اشاره به توان مالی ضعیف بسیاری از شرکت‌ها برای اجاره مکان اختصاصی به‌منظور استقرار نیروهای خود، افزود: این شرکت‌ها بخشی از فعالیت‌های خود را به‌صورت دورکاری انجام می‌دهند و در برخی موارد نیز نیروی انسانی ماهر از دست می‌رود. وی با تأکید بر ضرورت توجه به این مسئله، پیشنهاد کرد برای این افراد محل اقامتی در نظر گرفته شود تا روند فعالیت شرکت‌ها با اختلال کمتری مواجه شود.

انتهای پیام