مسعود سپه‌وندی در گفت‌وگو با ایسنا درباره نقش فردوسی در بازتولید فرهنگ ایرانی و در پاسخ به اینکه چرا فردوسی تا این اندازه در تاریخ فرهنگی ما اهمیت دارد، بیان کرد: فردوسی در روزگاری زیست که هویت ایرانی در معرض فراموشی و گسست قرار گرفته بود.

وی افزود: دگرگونی‌های سیاسی و فرهنگی سده‌های نخستین اسلامی، بسیاری از سنت‌ها و روایت‌های کهن را به حاشیه رانده بود و زبان فارسی هنوز در حال بازیافتن جایگاه رسمی و ادبی خود بود.

سپه‌وندی اظهار کرد: در چنین فضایی، نیاز به اثری که گذشته‌ی تاریخی و اسطوره‌ای ایران را به شکلی منسجم و استوار بازگو کند، بیش از هر زمان احساس می‌شد.

دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی خرم‌آباد در خصوص اینکه برخی معتقدند شاهنامه تنها مجموعه‌ای از داستان‌هاست، آیا چنین دیدگاهی درست است، یادآور شد: به هیچ روی شاهنامه فراتر از داستان است؛ آیینه‌ی خرد و اخلاق ایرانی است.

وی افزود: در هر روایت، اندیشه‌ی آزادگی، وفاداری و عدالت بازتاب یافته است. قهرمانان این اثر تنها پهلوانانی جنگاور نیستند، بلکه نمودار انسان‌هایی‌اند که در برابر آزمون‌های دشوار زندگی، به داوری خرد تکیه می‌کنند.

این استاد دانشگاه افزود: در بسیاری از بخش‌های شاهنامه، گفت‌وگوها و اندرزها جایگاهی برجسته دارند و نشان می‌دهند که قدرت، بی‌پشتوانه‌ی اخلاق، ارزشی پایدار ندارد.

سپه‌وندی در پاسخ به اینکه به نظر شما زبان فردوسی چه نقشی در حفظ زبان فارسی داشته است، گفت: او زبان فارسی را از فراموشی نجات داد. با واژه‌های ساده و ریشه‌دار سخن گفت و نشان داد زبان فارسی می‌تواند بار اندیشه‌های بزرگ را بر دوش کشد.

او تصریح کرد: بدین‌گونه، زبان شیوای فارسی نه تنها ابزار روایت، بلکه مظهر هویت و خودآگاهی ملی شد. شاهنامه معیار فصاحت و استواری زبان گشت و راه را برای بالندگی شعر و نثر در سده‌های پس از وی هموار ساخت.

سپه‌وندی در جواب اینکه فردوسی چگونه فرهنگ ایرانی را بازتولید می‌کند، اظهار کرد: حکیم ابوالقاسم فردوسی با بازگویی اسطوره‌ها و ارزش‌های کهن، فرهنگ را از دل تاریخ بیرون آورد و دوباره در جان مردم دمید. به نظر من اثر او نوعی گفت‌وگو میان گذشته و اکنون است.

دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی خرم‌آباد همچنین در خصوص اینکه آیا شاهنامه صرفاً برای ایرانیان معنا دارد، گفت: نه، پیام آن جهانی است. هر ملتی که در پی عزت و خرد باشد، در کلام فردوسی هم‌صدایی خود را می‌یابد.

این استاد دانشگاه در پاسخ به اینکه در روزگار ما چه درس‌هایی می‌توان از فردوسی فرا گرفت، گفت: درس پایداری و امید. فردوسی یادآور می‌شود که هیچ فرهنگ زنده‌ای با شکست از میان نمی‌رود، اگر زبان و حافظه‌ی جمعی آن بیدار بماند.  

وی در خصوص اینکه اگر بخواهید سهم فردوسی را در بازتولید فرهنگ ایرانی در یک جمله خلاصه کنید، چه می‌گویید، اظهار کرد: فردوسی جان فرهنگ را از موهبت شعر آگاه کرد؛ او نه‌تنها تاریخ را سرود، بلکه «ایران و ایرانی بودن» را دوباره معنا بخشید.

انتهای پیام