آیت الله محمد سروش محلاتی شامگاه شنبه ۲۶ اردیبهشت همزمان با شب شهادت امام جواد(ع) در مراسمی که به همین مناسبت در مسجد جوادالائمه(ع) یزد برگزار شد، ضمن دسته‌بندی انسان‌های دین‌دار به دو دسته با اخلاق و اخلاق‌ستیز، گفت: سئوال این است که چگونه شخصی در حالی که دین‌دار است می‌تواند اخلاق را کنار بگذارد و آیا اصولاً دین‌داری بدون اخلاق امکان پذیر است یا خیر؟

وی در ادامه با بیان این معمولاً دین را به سه قسمت عقاید، اخلاق و احکام دینی تقسیم می‌کنند، به ارتباط بین اخلاق و احکام دینی پرداخت و اظهار کرد: مرحوم علامه نراقی، اخلاق را علمی می‌خواند که نجات و هلاکت انسان را به آنها می‌آموزد.

محلاتی با اشاره به این که در فقه از علم احکام به عنوان نحوه رفتار انسانها یاد می‌شود، اضافه کرد: در واقع این دو تعریف نشان می‌دهد که اخلاق روح انسان‌ها و احکام دینی ظاهر انسان‌ها را در مسیر الهی هدایت می‌کند.

وی افزود: در واقع احکام دینی برای آراستن صورت‌های اسنانها دین دار است و برای رسیدن انسان‌ها برای نفس کمال باید در بخش دیگری که متکبر آن اخلاق است، به جستجو پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه رابطه بین احکام دینی و اخلاق دینی را به مثابه ظاهر و حقیقت دانست و با اشاره به آیاتی از قران کریم، گفت: حفظ ظواهر و صورت‌های دینی برای رسیدن به برخی حقایق الهی است.

وی شباهت دین‌داران فاقد اخلاق با دین‌داران با اخلاق را تنها در ظاهر دینی‌داری آنها خواند و گفت: اما تفاوت این دو فرد دین‌دار در این است که فرد اخلاق ستیز تنها دین را به صورت شکل و فرم حفظ کرده و حقیقت دین را در اختیار ندارد.

آیت الله محلاتی با بیان این که هرچند اسم گاهاً منجر به احکام دینی می‌شود ولی هیچگاه حقیقت را تغییر نخواهد داد، گفت: بر همین اساس نیز باید ضمن رعایت احکام دینی، حقایق را با اخلاق مداری جستجو کرد.

وی خاطرنشان کرد: حقایق انسانها با هر ظاهری که در عالم دنیا داشته‌اند، در دنیای آخرت برملا می‌شود و حتی ممکن است کسانی در عالم دیگر به عنوان دین‌دار معرفی شوند که از نگاه ما دین‌دار نبوده‌اند.

آیت الله محلاتی با اشاره به تفاوت نگاه افراد به مسئله دین‌داری، گفت: بزرگان دین معتقدند که تمام احکام دینی زمانی ارزشمند هستند که بتواند به پاکی و صفای دل منجر شود و در واقع روح دین‌داری را نمی‌بایست تنها به رکوع و سجود طولانی افراد نسبت داد بلکه باید به ویژگی‌هایی مانند امانت‌داری افراد نگاه کرد و آنگاه به دین‌داری آنها نمره داد.

وی در مورد عواملی که باعث بی‌اعتنایی به امور اخلاقی می‌شود، گفت: یکی از علل آن اختصاص دادن اخلاق تنها نسبت به هم‌کیشان خود است به عبارتی برخی دین‌داران تنها احکام اخلاقی را در قبال کسانی که هم‌کیش و هم مسلک خود هستند لحاظ می‌کنند در حالی که اخالاق جزو قواعد زندگی همه افراد اعم از دین‌دار و بی‌دین است.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: رعایت احکام اخلاقی مانند وقای به عهد، عمل به پیمان و نیکی کردن در حق والدین جزو مسائلی است که بنا به روایت امام صادق(ع) باید نسبت به همه افراد اعم از خوب یا بد، دین‌دار یا بی‌دین، به آن متعهد باشیم.

وی با بیان این که در دین مبین اسلام زندگی کردن تنها با فرد بی‌اخلاق را نهی کرده است، گفت: اسلام بر روابط محترمانه و ومودت‌آمیز با تمام انسان‌ها مگر آنان که ظلم کرده و به مسلمانان متجاوز می‌شوند، سفارش کرده است که نمونه بارز آن را در هم‌زیستی و زندگی مسالمت‌آمیز ادیان در یزد شاهدیم.

آیت الله محلاتی در پایان خاطرنشان کرد: این که ارتباط اخلاقی را به هم کیشان منحصر کنیم و از دیگر انسانها دریغ کنیم، مغایر با آیات قرآن کریم است لذت باید مطابق با منطق قرآن، با دنیا در مورد اصول مشترک اخلاقی سخن گفت و بر تقویت این اصول تاکید کنیم تا دچار آسیب‌های ناشی از انحراف در مراوداتمان با دنیا نشویم.

انتهای پیام