موزهها تنها مجموعهای از اشیای قدیمی نیستند؛ آنها حافظه زنده یک ملتاند، گنجینههایی که گذشته را از غبار فراموشی بیرون میکشند و پیش چشم امروز میگذارند تا بدانیم از کجا آمدهایم و چگونه به اینجا رسیدهایم.
سنندج، شهری که در دل خود فرهنگ و هنر را به زیبایی درهم آمیخته، از آن شهرهایی است که موزههایش فقط محل بازدید نیستند، بلکه مقصدی برای گردشگران و سفری بە اعماق تاریخ هستند.
در بافت قدیمی و تاریخی شهر سنندج و در خیابان امام خمینی این شهر و در همسایگی عمارت مشیر دیوان و مسجد جامع، دو موزه تاریخی شامل موزه سنندج و موزه مردمشناسی خانە کرد قرار گرفتەاند که هر یک بخشی از روایت پرشکوه این سرزمین را بر دوش میکشند.
یکی از موزەها و بناهای تاریخی شهر سنندج عمارتی است بە نام عمارت آصف وزیری که امروزە اغلب مردم آن را به نام خانه کُرد یا موزە مردمشناسی میشناسند.
این عمارت تاریخی، نه فقط بنایی کهن، بلکه دریچهای روشن به فرهنگ، زیست، پوشش، آداب و خاطرههای مردم کرد است؛ خانهای که از دل تاریخ برخاسته و امروز به زبان موزه با ما سخن میگوید.
عمارت آصف وزیری از قدیمیترین خانههای سنندج است؛ بنایی که ریشه در روزگار صفویه دارد و در لایههای معماریاش رد پای دوران قاجار و پهلوی نیز دیده میشود کە هر اتاق آن قصهای برای گفتن دارد.
مکتبخانه، تصویری از کلاسهای درس قدیم است؛ جایی که استاد و شاگردان، در فضایی نوستالژیک، دور کرسی نشستهاند.
در بخش پوشاک کُردی، رنگ و اصالت در کنار هم بە چشم میآیند، لباسهایی از مناطق مختلف کردنشین، از کرمانشاه و ایلام تا آذربایجان غربی، خراسان و حتی سرزمینهای همجوار کە تصویری چشمنواز از تنوع و تداوم فرهنگی این قوم را پیش روی تماشاگر میگذارد.
تالار مشاهیر نیز یکی از درخشانترین بخشهای این مجموعه است؛ تالاری که سردیسهای چهرههای برجسته کُرد و ایرانی را در خود جای داده است.
امانالله خان اردلان، صلاحالدین ایوبی، شیخ شهابالدین سهروردی، مولوی کُرد، ملأ حسن حزین، میرزا محمدرضا کلهر، مظهر خالقی و دیگر بزرگان، در این تالار گرد هم آمدهاند تا یادآور شوند که فرهنگ این سرزمین، بر شانههای نامهای بزرگ ایستاده است.
در غرفه کشاورزی و مشاغل سنتی نیز، زندگی مردم کردستان در هیئت ابزار و حرفههای کهن دوباره روایت میشود؛ از آهنگری و مسگری گرفته تا خراطی، نجاری، جولایی، ماهیگیری، دامداری و کشاورزی کە هر ابزار و هر وسیله و هر نشانه، یادگاری از روزگار تلاش و زیستن مردم کرد است.
و سرانجام، حمام تاریخی خانه کُرد با ستونهای سنگی حجاریشده، آهکبریهای ظریف و کاشیکاریهای دلنشین، همچون نگینی در این مجموعه میدرخشد؛ بنایی که نه فقط زیبایی معماری، که شکوه ذوق ایرانی را نیز به نمایش میگذارد.
عمارت تاریخی سالار سعید نیز یکی از بناهای ارزشمند و بهجامانده از دوره قاجاریه در شهر سنندج است که امروز بیشتر با نام موزه سنندج شناخته میشود؛ عمارتی زیبا و باشکوه در بافت تاریخی شهر کە هر ساله پذیرای شمار زیادی از گردشگران داخلی و خارجی است.
به گزارش ایسنا، این عمارت تاریخی به درخواست ملا لطفالله شیخالاسلام، قاضیالقضات منطقه کردستان، در دوره قاجار ساخته شد و پس از درگذشت او بنا میان وارثانش تقسیم شد و بخش بیرونی عمارت که در اواخر دوران ناصرالدینشاه قاجار و حدود ۱۵۰ سال پیش ساخته شده بود به تملک عبدالحمید خان سنندجی مشهور به سالار سعید درآمد کە این بخش بعدها در سال ۱۳۵۶ به اداره فرهنگ وقت واگذار شد.
بخش اندرونی عمارت نیز تا اوایل دهه ۷۰ در اختیار خانه حبیبی بود و سپس در خدمت میراث فرهنگی و گردشگری کردستان قرار گرفت.
عمارت سالار سعید از بناهای باشکوه دوره قاجار است که ویژگیهای شاخص معماری این دوره را در خود جای داده است، این بنا همچون بسیاری از خانههای سنتی ایرانی، دارای حیاط مرکزی و بخشهای اندرونی و بیرونی است.
از دیگر بخشهای چشمگیر این عمارت، زیرزمینی بزرگ به شکل حوضخانه با سقفی گنبدیشکل است که از نظر زیبایی و ظرافت جلوهای منحصربهفرد دارد.
تزئینات چوبی و پنجرههای بزرگ ارسی در ساختمان اصلی، با چنان ظرافتی اجرا شدهاند که عبور نور از شیشههای رنگی آنها، فضای داخلی را به صحنهای رنگارنگ و چشمنواز تبدیل میکند، همچنین گچبریها و آینهکاریهای زیرزمین عمارت از زیباترین نمونههای تزئینات قاجاری در این بنا به شمار میرود.
این عمارت تاریخی در سال ۱۳۵۴ به عنوان موزه شهر سنندج نامگذاری شد؛ در این موزه، آثار و ادوات تاریخی کشفشده در کردستان و استانهای مجاور از دورههای مختلف تاریخی از پیش از تاریخ تا دوره قاجار در بخش باستانشناسی نگهداری میشود.
آثار این موزه به چهار بخش اصلی شامل آثار ماقبل تاریخ، آثار تاریخی، آثار اسلامی و آثار موقت تقسیم شدهاند کە در بخش آثار ماقبل تاریخ، مجموعهای از ظروف سفالی ارزشمند مربوط به تمدنهای کهن منطقه نگهداری میشود.
در بخش آثار تاریخی نیز مجموعهای از اشیای بهدستآمده از تپه زیویه که از مشهورترین محوطههای باستانی منطقه به شمار میرود، به نمایش گذاشته شده است کە این بخش بیشترین تعداد آثار تاریخی موزه را دربر میگیرد.
در بخش اسلامی موزه که در طبقه بالایی عمارت قرار دارد نیز آثاری از دوره اسلامی و اشیای بهدستآمده از شهرهای مختلف ایران نگهداری میشود.
در زیرزمین عمارت، بخشی با عنوان نمایش موقت وجود دارد که اشیای آن بر اساس برنامه موزه تغییر میکند و اغلب آثار هنری خارجی در آن به نمایش درمیآید.
در فضای باز موزه نیز، افزون بر خمرههای تدفینی، انواع کتیبهها، سنگنوشتهها و سنگقبرهای مربوط به دورههای مختلف تاریخی به چشم میخورد.
در روز جهانی موزەها و هفتە میراث فرهنگی چە میگذرد؟
مدیرکل میراث فرهنگی کردستان از رونمایی دو لوح فشرده بازدید مجازی موزههای استان شامل خانه کرد و موزه باستانشناسی و همچنین افتتاح تور مجازی ۳۶۰ درجه برای آثار شاخصی همچون خانه کرد، موزه باستانشناسی، غار کرفتو و مسجد جامع سنندج خبر داد.
پویا طالبنیا در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: ویژهبرنامههای هفته میراثفرهنگی و روز جهانی موزه با رویکرد صیانت از میراث، تابآوری آثار تاریخی و مشارکت مردمی، از ۲۸ اردیبهشت تا سوم خردادماه امسال در سطح استان برگزار میشود.
وی افزود: برنامه عملیاتی هفته میراثفرهنگی استان منطبق با محورهای ابلاغی معاونت میراثفرهنگی کشور تدوین شده و در سه محور پدافند غیرعامل و حفاظت اضطراری، تبیین پیوند هویت و پایداری و فضای مجازی و اطلاعرسانی اجرا خواهد شد.
وی با اشاره به محور نخست برنامهها با عنوان تابآوری میراث افزود: در راستای صیانت از آثار تاریخی در برابر تهدیدات و بحرانها، نشست تخصصی تابآوری بناهای تاریخی در برابر حملات نظامی و بحرانها، برگزار میشود.
مدیرکل میراثفرهنگی کردستان عنوان کرد: افتتاح نمایشگاه عکس جنگ رمضان با نمایش تصاویر مستند از وضعیت بناهای تاریخی استان در دوران جنگ و روند مرمت و بازسازی آنها، آغاز عملیات مرمت و احیای قلعه استراتژیک حسنآباد سنندج و همچنین آغاز عملیات ساماندهی بازار تاریخی سنندج با تمرکز بر حفاظت مشارکتی و تشکیل کارگروه احیا از جمله برنامههای این بخش است.
طالبنیا یادآور شد: اجرای برنامه میدانی برای پایش وضعیت حفاظتی و کالبدی بافتهای تاریخی سنندج، بیجار و سقز و نیز برگزاری نشست هماندیشی معتمدین محلات تاریخی با میراثفرهنگی، با هدف جلب مشارکت اجتماعی در حفاظت از بافتهای واجد ارزش و تبیین نقش مردم در پدافند غیرعامل شهری نیز در این ایام انجام میشود.
وی محور دوم برنامهها را تبیین پیوند هویت و پایداری عنوان کرد و گفت: آیین تجلیل از پیشکسوتان و خادمان میراثفرهنگی استان در دوران جنگ تحمیلی، رونمایی از لوح ثبت ملی تجمعات مردمی دفاع مقدس در حوزه میراث ناملموس مقاومت و افتتاح موزه مردمشناسی روستای تاریخی پالنگان در شهرستان کامیاران از مهمترین برنامههای این بخش است.
مدیرکل میراثفرهنگی کردستان بیان کرد: بهرهبرداری از کاخموزه خسروآباد سنندج و افتتاح فضای جدید موزهای و نمایشگاهی، افتتاح نمایشگاه تخصصی فرش و گلیم در خانه کرد با هدف بازخوانی هویت و هنرهای اصیل منطقه و برگزاری نشست علمی موزهشناسی و باستانشناسی با حضور اساتید و نخبگان استان نیز در هفته میراثفرهنگی برگزار خواهد شد.
وی اظهار کرد: برگزاری مراسم شاهنامهخوانی و شبهای شعر و خاطره با موضوع پیوند خاک، وطن و بناهای ماندگار در محوطه پایگاههای ملی و بناهای تاریخی از دیگر برنامههای پیشبینی شده در این هفته است.
طالبنیا با اشاره به محور سوم برنامهها با عنوان "میراث فراتر از مرزها" گفت: رونمایی از دو لوح فشرده بازدید مجازی موزههای استان شامل خانه کرد و موزه باستانشناسی و همچنین افتتاح تور مجازی ۳۶۰ درجه برای آثار شاخصی همچون خانه کرد، موزه باستانشناسی، غار کرفتو و مسجد جامع در این ایام انجام میشود.
وی تولید محتوای فرهنگی در فضای مجازی شامل انتشار پادکستهای «صدای خاک» و ویدئوهای روایتگری اساتید درباره تاریخچه استقامت آثار تاریخی، برگزاری نشست خبری با اصحاب رسانه و برپایی میز خدمت در میعادگاههای نماز جمعه شهرستانها را از دیگر برنامههای این هفته عنوان کرد.
مدیرکل میراثفرهنگی کردستان با بیان اینکه میراثفرهنگی سند هویت ملتها و پشتوانه فرهنگی جامعه است، گفت: امیدواریم با برگزاری این برنامهها و حضور مردم، صاحبنظران و فعالان این حوزه بتوان زمینه حفظ، احیا و معرفی هرچه بیشتر آثار تاریخی و فرهنگی استان را فراهم کرد.
انتهای پیام
