به گزارش ایسنا، در شرایطی که امروز مسئله اقتصاد و معیشت به یکی از دغدغه‌های اصلی جامعه بدل شده، رجوع به تجربه‌های تاریخیِ مواجهه با بحران، اهمیتی دوچندان دارد؛ در همین راستا محور اصلی شماره پنجم «گواه» پرونده‌ای با عنوان «اتاق اقتصاد جنگی» است؛ پرونده‌ای که با استفاده از اسناد منتشرنشده ستاد بسیج اقتصادی در دوران ۸ ساله جنگ تحمیلی، به بازخوانی یکی از کمتر دیده‌شده‌ترین تجربه‌های مدیریتی جمهوری اسلامی می‌پردازد و توصیف می‌کند که «اقتصاد جنگی» از یک واکنش اضطراری چگونه به سازوکار و الگوهایی مشخص برای اداره منابع محدود در شرایط فشار حداکثری جنگ و تحریم‌های اقتصادی تبدیل شد.

در این پرونده، علاوه بر انتشار اسنادی که برای نخستین‌بار در دسترس مخاطبان قرار گرفته، گفت‌وگویی اختصاصی با بهزاد نبوی نخستین سرپرست ستاد بسیج اقتصادی، انجام شده است؛ در گفت‌وگو، از زبان یکی از نقش‌آفرینان اصلی آن دوران، درباره اهداف، چالش‌ها و کارکردهای این نهاد کلیدی مطالبی به زبان جاری شده است. در بخش‌های دیگر این پرونده متن سخنرانی مرحوم سید عبد الکریم موسوی اردبیلی و میرحسین موسوی درباره ستاد بسیج اقتصادی به عنوان مدافعان این سیستم و نامه مرحوم ربانی شیرازی به بهزاد نبوی به عنوان مخالف این سیستم منتشر شده است.

«گواه» در پرونده‌ای دیگر با عنوان «در ساحت فرهنگ» به سراغ جلال آل‌احمد، نویسنده و روشنفکر اثرگذار معاصر رفته و تلاش کرده است از لا به لای اسناد موجود به تصویری نزدیک‌تر به واقعیت از او دست پیدا کند. در این فصل در مطلبی با عنوان «داستان خلیل و جلال» به اسناد مرتبط با جدایی خلیل ملکی و جلال آل احمد از حزب توده و مسیر آتی آنان پرداخته شده است. از دیگر مطالب این فصل از «گواه» می توان به ترجمه مطلبی با عنوان از «ذهن اسیر» تا «غرب زدگی» به قلم علی میرسپاسی اشاره کرد. این مطلب اندیشه های آل احمد و سید حسین العطاس را مورد بررسی و مقایسه قرار داده است. در بخشی از این نوشتار تاکید شده است آل احمد از «مسئله‌ی هستی اصیل» فراموش شده و بعدها در مسیر ادبی و کاری خود استقبال کرد. از آن سو العطاس کمتر در قید گونه‌ای اتوپیایی از تفکر و حافظه بود. دغدغه‌ی او این بود که چگونه قربانیان سرکوب طولانی مدت نیازمند یک کاتالیزور هستند تا اعتماد به نفس خود را بازیابند و از شر الگوهای درونی شده‌ی سوء استفاده رها شوند. ماجرای سفر جنجالی جلال به اسرائیل نیز موضوع یکی دیگر از مطالب این فصل از «گواه» است. در مطلب «ولایت اسرائیل» به حواشی مختلف این سفر و در بخش‌های دیگر این فصل به زندگی و زمانه این چهره فرهنگی و سیاسی پرداخته شده است.

در بخش «پاسخ به تاریخ» این شماره گواه نیز در آئینه اسناد و مدارک موجود به دو پرسش از دوران حکمرانی محمدرضا شاه پرداخته است؛ جشن‌ها و مراسم متعدد مرتبط با سلطنت و خاندان سلطنتی از جمله «جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی» و «پرویز ثابتی» آن هم به بهانه پذیرفته شدن شکایت چند چهره مبارز قدیمی علیه او در آمریکا که یکی از نمادهای اصلی ساواک در دهه پنجاه است ... همچنین در پرونده «به روایت نقش‌آفرینان»، خاطرات منتشرنشده حسین مهدیان با عنوان «از بازار آهن و کیهان تا مسجد قبا» منتشر شده که روایتی شخصی و در عین حال تاریخی از تحولات سیاسی ـ اجتماعی دهه‌های منتهی به انقلاب ارائه می‌دهد.

بخش «یادنامه» شماره پنجم گواه به بهانه‌ی سالگرد درگذشت دکتر داود فیرحی در پرونده‌ای به بررسی آرا و اندیشه‌های او اختصاص یافته است. فیرحی از جمله متفکرانی بود که تاریخ را نه صرفاً به مثابه‌ی بازسازی گذشته، بلکه به عنوان میدان پرسش گری انتقادی از اکنون و افق‌های آینده می‌فهمید؛ از همین رو رویکرد تاریخ نگارانه‌ی او همواره با دغدغه‌ی مسئولیت اجتماعی، سیاست و نسبت قدرت و دانش گره خورده بود. این پرونده شامل چهار مقاله است که هر یک از زاویه‌ای مشخص به خوانش و ارزیابی این رویکرد می‌پردازد.

در این شماره‌ی گواه، در بخشی با عنوان «به روایت نقش‌آفرینان»، خاطرات حسین مهدیان از مبارزان پیش از تنقلاب اسلامی و از چهره‌های شاخص پس از انقلاب با عنوان «از بازار آهن و کیهان تا مسجد قبا» منتشر شده است. مهدیان مهرماه امسال دار فانی را وداع گفت. در بخش «کتاب‌نامه» نیز گواه به نقد و بررسی چند اثر مهم از جمله کتاب «ساخت هویت ملی ایران: فرهنگ، قدرت و حکومت ۱۲۵۰–۱۳۲۰»، «افیون‌زدگان؛ مردم‌نگاری جنوب تهران» و «آیا پهلوی سکولار بود؟» پرداخته است.

انتهای پیام