مهدی سقایی، در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: گردشگری را باید بهعنوان یکی از اشکال گذران اوقات فراغت در نظر گرفت. تمدن سفر از یک مبدأ به مقصد، همواره بر این مبنا شکل گرفته که ابتدا نیازهای اولیه انسان تأمین شود. زمانی که فرد از نظر اقتصادی، اجتماعی و روانی در شرایط مناسبی قرار داشته باشد، میتواند به نیازهای ثانویه و تکمیلی مانند گردشگری بپردازد.
وی افزود: زمانی که جامعه با شرایط حساس اجتماعی یا اقتصادی مواجه میشود، اولین بخشی که از سبد هزینه خانوار حذف میشود، هزینههای مربوط به سفر و تجربه گردشگری است. در واقع، گردشگری در چنین شرایطی بهعنوان یک نیاز غیرضروری تلقی میشود و کنار گذاشته میشود.
عضو هیات علمی موسسه آموزش عالی حکیم جرجانی گرگان با اشاره به نقش امنیت در پایداری گردشگری اظهار کرد: نبود امنیت، چه امنیت اجتماعی، چه امنیت فردی و چه امنیت روانی، آسیب جدی به گردشگری وارد میکند. گردشگری چه در بعد داخلی و چه در بعد خارجی، وابستگی مستقیمی به احساس امنیت دارد و کوچکترین اختلال در این مؤلفه، باعث کاهش تقاضای سفر میشود.
سقایی ادامه داد: عمده بار گردشگری کشور بر دوش گردشگری داخلی است، اما در شرایط ناپایدار اجتماعی، این بخش نیز دچار افت شدید میشود. تجربه نشان داده که گردشگری معمولاً اولین قربانی در چنین بحرانهایی است و حتی پس از فروکش کردن شرایط ناپایدار، زمان قابل توجهی برای بازسازی اعتماد و بازگشت آرامش نیاز دارد.
وی تأکید کرد: در مورد گردشگر خارجی، حساسیت به امنیت بسیار بالاتر است. حتی وقوع یک اتفاق کوچک یا انتشار یک خبر منفی میتواند باعث واکنش شدید و توقف کامل جریان گردشگری شود. به همین دلیل، گردشگری ورودی در شرایط بیثبات اجتماعی با بیشترین آسیب مواجه میشود.
این پژوهشگر حوزه گردشگری در ادامه با اشاره به تغییر الگوی سفر مردم در شرایط ناپایدار خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، الگوی سفر از سفرهای بلندمدت به سمت سفرهای کوتاهمدت تغییر میکند. سفرهای طولانی نیازمند برنامهریزی زمانی، ثبات اقتصادی و امنیت پایدار هستند و در وضعیتهای بحرانی، این نوع سفرها بهشدت کاهش پیدا میکنند.
سقایی افزود: تجربههای گذشته نشان داده است که گردشگری روستایی در مقیاس کوتاهمدت، معمولاً تابآوری بیشتری نسبت به سایر انواع گردشگری دارد. همچنین گردشگری مذهبی، به دلیل پیوند عمیق با باورها و انگیزههای دینی، تداوم بیشتری نسبت به برخی دیگر از اشکال گردشگری از خود نشان میدهد.
وی اضافه کرد: سفرهای کوتاهمدت پیرامونی و مقطعی، در شرایط ناپایدار اجتماعی بیشتر مورد توجه قرار میگیرند. با این حال، اگر این شرایط بهصورت طولانیمدت ادامه پیدا کند، حتی این نوع سفرها نیز دچار افت میشوند و جریان کلی گردشگری با رکود جدی مواجه خواهد شد.
این استاد دانشگاه با اشاره به وضعیت گردشگری ایرانیان تصریح کرد: در برخی مقاطع، شاهد افزایش جریان سفر به کشورهای همجوار بودهایم که این موضوع نیز نشانهای از وضعیت نامناسب گردشگری داخلی است. بررسیها نشان میدهد که گردشگری ایران در چنین شرایطی در وضعیت مطلوبی قرار ندارد و نیازمند تحلیل و سیاستگذاری جدی است.
سقایی درباره عوامل مؤثر بر بازگشت اعتماد مسافران و رونق دوباره گردشگری گفت: نخستین و مهمترین عامل، وضعیت اقتصادی است. تا زمانی که نیازهای اولیه مردم بهدرستی تأمین نشود، نمیتوان انتظار داشت که گردشگری دوباره بهعنوان یک اولویت در سبد خانوار قرار بگیرد.
وی تصریح کرد: حتی در شرایط اقتصادی سخت، سنت سفرهای نوروزی همواره تا حدی حفظ شده و مردم تلاش کردهاند با صرفهجویی، سفر را تجربه کنند، اما اگر بحران اقتصادی و اجتماعی تداوم داشته باشد، این الگو نیز دچار فرسایش میشود و گردشگری با رکود عمیقتری مواجه خواهد شد.
انتهای پیام
نظرات