به گزارش ایسنا، «دیه‌گو گارسیا» بزرگ‌ترین جزیره در مجمع‌الجزایر چاگوس در اقیانوس هند است و نقشی حیاتی در استراتژی نظامی آمریکا ایفا می‌کند. این جزیره محل استقرار یک پایگاه نظامی مشترک آمریکا و بریتانیا است. این پایگاه به دلیل موقعیت راهبردی خود در اقیانوس هند، برای عملیات‌های نظامی در خاورمیانه و آسیا حیاتی تلقی می‌شود و می‌تواند میزبان بمب‌افکن‌های سنگین مانند B-۵۲ باشد.

هر چند این پایگاه به طور مشترک متعلق به آمریکا و بریتانیاست اما از نظر حاکمیتی تحت کنترل لندن قرار دارد، بنابراین استفاده از آن در یک جنگ تهاجمی گسترده، به ویژه علیه ایران، نیازمند هماهنگی و رضایت سیاسی دولت بریتانیاست.

در سال ۱۹۶۵، انگلیس مجمع‌الجزایر چاگوس را از مستعمره خود، موریس، جدا کرد و قلمروی جدیدی به نام «قلمروی اقیانوس هند بریتانیا» ایجاد کرد. اندکی بعد، انگلیس، دیه‌گو گارسیا را به ایالات متحده اجاره داد. اجاره دیه‌گو گارسیا به آمریکا به اخراج اجباری هزاران ساکن بومی چاگوسی از خانه‌هایشان در اواخر دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ منجر شد. موریس همواره این جداسازی را غیرقانونی دانسته و خواستار بازپس‌گیری مجمع‌الجزایر بوده است.

پس از سال‌ها فشار بین‌المللی و رأی دیوان بین‌المللی دادگستری، در مه ۲۰۲۵، دولت بریتانیا به رهبری «کر استارمر» توافقی تاریخی با موریس امضا کرد که بر اساس این توافق؛

- انگلیس حاکمیت مجمع‌الجزایر چاگوس را به طور رسمی به موریس واگذار می‌کند.

- با این حال، بریتانیا و آمریکا اجاره‌نامه‌ای ۹۹ ساله برای ادامه بهره‌برداری از پایگاه نظامی در دیه‌گو گارسیا دریافت می‌کنند.

- انگلیس در ازای این اجاره، سالانه مبلغی معادل ۱۳۶ میلیون دلار به موریس پرداخت خواهد کرد.

دولت انگلیس این توافق را برای تضمین امنیت بلندمدت پایگاه نظامی و عادی‌سازی روابط با موریس ضروری می‌داند، اما این مساله محل اختلاف نظر شدید بین آمریکا و انگلیس است. 

در ۱۸ فوریه ۲۰۲۶، دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود (تروث سوشال) به شدت به این توافق حمله کرد. نکته جالب و متناقض اینجا بود که این انتقادات تنها چند ساعت پس از آن صورت گرفت که وزارت خارجه آمریکا به طور رسمی حمایت خود را از همین توافق اعلام کرده بود.

ترامپ در یادداشت خود در سوشال تروث این توافق را «اشتباه بزرگ» خواند و به استارمر هشدار داد که کنترل دیه‌گو گارسیا را از دست ندهد. او گفت «قراردادهای اجاره برای کشورها خوب نیست» و مدعی شد که ادعاهای موریس در مورد جزیره «ماهیت ساختگی» دارند.

دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا روز پنجشنبه در پیامی، ضمن اینکه به طور رسمی و علنی جمهوری اسلامی ایران را تهدید به توسل به زور کرد و در عین حال بر استفاده از پایگاه دیه‌گو گارسیا علیه ایران تاکید کرد.

ترامپ گفت: چنانچه ایران تصمیم بگیرد در مذاکرات به توافق نرسد، ممکن است ایالات متحده مجبور شود برای ریشه‌کن‌سازی حمله احتمالی (توسط ایران)، از پایگاه دیه‌گو گارسیا و میدان هوایی واقع در فرفورد استفاده کند. 

به نظر می‌رسد دلیل اصلی این لحن و فشار ترامپ به انگلیس برای استفاده از این پایگاه راهبردی، افزایش تنش‌ها با ایران باشد.

در مقابل تمایل جدی ترامپ برای استفاده از پایگاه دیه‌گو گارسیا، موضع دولت انگلیس مخالفت با این درخواست بود که این مساله به تنش میان دو کشور منجر شده و واکنش‌های تندی در بریتانیا ایجاد کرده است.

با وجود انتقاد جدی ترامپ در رابطه با واگذاری مالکیت مجمع‌الجزایر چاگوس به موریس، انگلیس بر ضرورت ادامه توافق برای امنیت بلندمدت پایگاه تأکید کرده و آن را «تنها راه» می‌داند، هر چند که احزاب مخالف دولت انگلیس، نخست‌وزیر استارمر را متهم به «تحقیر شدگی کامل» می‌کنند. 

از سویی موافقان این تصمیم از جمله اِد دیوی، رهبر لیبرال دموکرات‌ها، معتقد است «چرخش‌های بی‌پایان» ترامپ در قبال موضوعاتی از جمله مالکیت جزیره موریس نشان می‌دهد که بریتانیا نمی‌تواند به آمریکا تکیه کند و باید روابط خود را مستقل و با اروپا نیز تقویت کند.

هر چند بریتانیا از متحدان همیشگی و دائمی آمریکا محسوب می‌شود و در دولت دوم ترامپ نسبت به کشورهای اروپایی دیگر، آمریکا با این کشور همسو و همراه است اما دلایل احتیاط یا مخالفت آنها با اجازه استفاده از پایگاه دیه‌گو گارسیا مجموعه‌ای از دلایل حقوقی، سیاسی و نگرانی از کشیده شدن مستقیم به جنگ است. 

با توجه به حساسیت‌های مربوط به واگذاری حاکمیت مجمع‌الجزایر چاگوس به موریس و مشروعیت بین‌المللی این پایگاه، لندن مایل نیست تصویر این پایگاه دفاعی مشروع خدشه دار شود و سکوی آغاز جنگی بحث‌برانگیز در منطقه و خاورمیانه نباشد. 

اختلاف نظر اخیر میان بریتانیا و آمریکا نه لزوماً بر سر اصل مالکیت این جزیره توسط موریس بلکه بر سر «شکل حاکمیت» آن با توجه به تمایل آمریکا به درگیری با ایران است.

از طرفی یک جنگ پیش‌دستانه و بدون اجماع جهانی برای لندن تبعات حقوقی و سیاسی دارد. اگر پایگاه تحت حاکمیت بریتانیا در حمله به ایران استفاده شود عملا لندن به عنوان طرف درگیر شناخته می‌شود و تمامی اهداف و پایگاه‌های این کشور در منطقه در تیررس اقدام تلافی‌جویانه ایران خواهد بود، از این رو طبیعی است که دولت کر استارمر تمایلی به مشارکت مستقیم در این درگیری نداشته باشد. 

انتهای پیام