کمال عمویی از بازماندگان این خانواده که دیگر دستانش توان کار پیشین را ندارد، خاطرات پدرش یحیی عمویی و برادرانش جلیل و علیرضا را برای ایسنا چنین بازگو می‌کند: نیم‌قرن از عمرشان را صرف تولید نقل آلوچه‌ای کردند؛ شیرینی‌ای که حالا به نمادی از اصالت اردکان بدل شده است.

امروز جلیل عمویی آخرین تولیدکننده فعال این نقل سنتی است. او با لبخندی میان بخار گلاب و بوی هل می‌گوید: هر هفته حدود ۱۰۰ کیلو نقل می‌پزیم، اما ماه رمضان فرق دارد؛ آن وقت روزانه تا ۲۰۰ کیلو برای افطاری مساجد آماده می‌کنیم.

او و برادرش نگران آینده‌اند، چون دیگر خانواده‌های اندکی در اردکان به تولید این شیرینی می‌پردازند، آن هم به‌صورت خانگی و محدود. کمال عمویی بیم دارد که اگر حمایتی صورت نگیرد، نسل‌های آینده حتی نام این سوغات را هم نشنوند.

نقل آلوچه‌ای اردکان با ترکیب ساده‌ای از شکر، آب، گلاب و هل ساخته می‌شود؛ بی‌هیچ افزودنی شیمیایی. همان شکرپنیر ایرانی است اما با قیچی مخصوص بریده می‌شود تا شکل و بافتی بی‌همتا داشته باشد.

در ماه رمضان، مقصد نهایی بسیاری از این نقل‌ها مساجد اردکان است؛ جایی که نذری مردم، سفره‌های افطار را رنگین می‌کند.

طبق گفته‌ی نادر پیری، پژوهشگر تاریخ اردکان، در وقف‌نامه‌های قدیمی بسیاری از مساجد، توزیع نقل آلوچه‌ای به‌عنوان یادبود درگذشتگان آمده و این رسم سه قرن است که بی‌وقفه ادامه دارد.

جالب‌تر آن که این شیرینی عطر کویر را از مرزها فراتر برده است و به گفته‌ی عمویی، سالانه سفارش‌هایی از کانادا، آمریکا و آلمان دریافت می‌شود؛ بیشتر از سوی اردکانی‌های مهاجر که طعم نوستالژیک زادگاهشان را می‌جویند.

با این حال، کمبود نیروی جوان و نبود تسهیلات مالی سایه‌ای بر آینده‌ی تولید انداخته است و جلیل عمویی که اکنون ۱۲ جوان را در کارگاه خود به کار گرفته، می‌گوید؛ توسعه‌ی کارگاه بدون حمایت جدی میراث فرهنگی و نهادهای محلی دشوار است.

و اینک که ماه رمضان است، کوچه‌های اردکان دوباره بوی گلاب و هل گرفته و نقل آلوچه‌ای بار دیگر بر سفره‌های افطار مردم نشسته است؛ اما پشت هر تکه از آن، قصه‌ی مردمی جاری است که میان صبر و شیرینی، میراث نیاکان خود را زنده نگه داشته‌اند.

اگر مسئولان در مسیر ثبت ملی نقل آلوچه‌ای اردکان گام بردارند و تولیدکنندگان بومی را یاری دهند، این سنت سه‌قرنه می‌تواند از کارگاه‌های کوچک امروز تا بازارهای جهانی فردا تداوم یابد؛ زیرا در دل هر دانه‌ی نقل آلوچه‌ای، طعمی از تاریخ و جان کویر نهفته است.

انتهای پیام