حمید خانیپور در گفت و گو با ایسنا اظهار کرد: رویدادهای ناگوار و ضربهزننده در زندگی فردی و اجتماعی، متاسفانه، اجتناب ناپذیرند، همه ما در زندگی به شکلهای مختلفی با چنین تجاربی روبروشدهایم. یکی از ویژگیهای برجسته این رویدادهای ناگوار و پراسترس که گاهی به آنها تروما هم گفته میشود این است که به نحوی درک و برداشت ما را از معنای زندگی به چالش میکشند.
مدیر مرکز مشاوره دانشگاه خواجه نصیر تهران افزود: این رویدادهای پراسترس، در مواردی شدیدتر ممکن است باورهایی که درباره خودمان، دنیا و زندگی داشتهایم را به کلی مخدوش کنند؛ زیرا این گونه تجارب به راحتی با سایر تجارب بهنجار زندگی در کنار هم نمینشیند و هضم کردنش دشوارتر است.
خانی پور ادامه داد: جدا از اینکه جوامع باید برنامههایی برای پیشگیری از رویدادهای ضربه زننده داشته باشند؛ ما در مقام فرد نیز از عاملیت فردی برخورداریم و با به کار بردن مهارتهایی ساده میتوانیم تابآوری خود را در این شرایط بالا ببریم.
انتظارات از خود و دیگران را تعدیل کنید
مدیر مرکز مشاوره دانشگاه خواجه نصیر تهران با اشاره به برخی از این روشها که از آنها به سبکهای مقابلهای انعطافپذیر نیز گفته میشود، عنوان کرد: اگر شما به زندگی مانند فصلهای یک کتاب بنگرید. کتابی که البته گاهی برخی فصلهایش واقعا سخت و دشوار است، باز هم میتوانید انتظارات خود را تغییر دهید و داستان و قصهای برای خود درباره این که چطور میتوانید از پس این فصل دشوار برآیید، بسازید.
وی خاطر نشان کرد: هر فصلی بالاخره پایان مییابد، هر قدر هم دشوار باشد. این استعاره، بار دشواری احساس گیرافتادن و بیچارگی را کمتر میکند.
دانشیار روانشناسی دانشگاه خوارزمی با تأکید بر اینکه انتظارات از خود و دیگران را تعدیل کنید، یادآور شد: در شرایط استرسهای شدید، انسانها ممکن است در زمینه روابط، خواب، کنترل خود و آرام سازی خود به صورت موقت ضعیف شوند ولی این حالات و وضعیت ها موقتی است و در بهترین حالت میتوان آنها را فقط یک نشانه مانند تب کردن دانست نه یک اختلال یا بیماری. برای همه ما گاهی پیش آمده که از نشانههایی رنج ببریم، مهم این است که چه واکنشی به این نشانهها داریم.
وی افزود: هر قدر این واکنش توام با قضاوت منفی و خودسرزنشگری باشد، ریسک تبدیل نشانه به اختلال بیشتر خواهد شد. این نگاه کمک میکند از بار منفی و برچسب زدن نادرست اجتماعی روی حالتهایی مانند افسردگی و اضطراب نیز کم شود و ما یکدیگر را فارغ از داشتن یا نداشتن بیماری، بهتر بپذیریم.
مقابله انعطاف پذیرانه با رویدادهای استرس برانگیز
خانی پور گفت: یکی دیگر از ویژگیهای افرادی که مقابله انعطاف پذیرانه با رویدادهای استرس برانگیز دارند، یک صفت شخصیتی موسوم به سخترویی است. افرادی که سخترویی بالایی دارند به دلیل سه ویژگی برجسته، رویداد ضربه زننده را کمتر تهدیدبرانگیز ارزیابی میکنند و مقابله منعطفتری از خود نشان میدهند.
وی ادامه داد: این سه ویژگی عبارت است از تعهد به یافتن هدفی معنادار در زندگی؛ باور به اینکه بر روی محیط اطراف و پیامدهای رویدادها میتوانند اثربگذارند؛ و باور به اینکه میتوان از جنبههای مثبت و منفی زندگی چیزی آموخت.
خانی پور مطرح کرد: ویژگی دیگر توانایی استفاده سازگارانه از ابراز و تعدیل هیجانها است. ابراز هیجان یعنی بیان آنچه احساس میکنیم، و شاخص مهمی در کنار آمدن با حوادث ناگوار زندگی است اما حالت متضاد آن یعنی تعدیل هیجان و نگهداشتن احساسات مان برای خودمان، مثلاً در زمانی که خشمگین هستیم به سازگاری کمک میکند.
دانشیار روان شناسی دانشگاه خوارزمی گفت: افرادی که در زمان رویدادهای تهدیدبرانگیز زندگی به صورت متعادل هم به اخبار مرتبط با تهدید حساسیت دارند و هم به قدر توان امورات معمول زندگی را دنبال می کنند، مقابله بهتری با رویداد تهدیدبرانگیز زندگی دارند.
وی ادامه داد: به صورت کلی افرادی که تاب آوری بالایی نسبت به ضربه روانی دارند از لحاظ هیجانی، ظرفیت بیشتری برای تجربه هیجانها و فکر کردن به هیجان هایشان مثل خشم پیش از انجام رفتارهای هیجانی مانند پرخاشگری رفتاری و کلامی دارند.
گرفتار چاله نشخوارفکری نشوید
وی توصیه کرد: سعی کنید گرفتار فکر کردن و قضاوت تکرارشونده به افکار و رویدادهای منفی زندگی نشوید که اگر شوید گویی در چاله نشخوارفکری فرو رفتهاید. برای غلبه بر نشخوار فکری، سعی کنید خود را با فعالیت های فیزیکی و چالشی که به شما حس کارآمدی میدهند، مشغول کنید یا میتوانید کارهای مورد علاقه تان را که منجر به بازخوردهای موفقیت می شود مجدد شروع کنید.
مدیر مرکز مشاوره دانشگاه خواجه نصیر تهران گفت: انجام رفتارهای همدلانه و مهربانانه در حق دوستان و نزدیکانتان هم میتواند این چرخه نشخوار فکری را تضعیف کند. به یاد داشته باشید نشخوار فکری عمری کوتاه دارد ولی هر قدر برای حل و فصل نشخوار فکری دست به تحلیل شخصیت خود یا تحلیل شخصیت افرادی که منجر به نشخوار فکری در شما شدهاند، بزنید این امر موجب تداوم نشخوار فکری، از دست دادن تمرکز و ایجاد مشکل در حل مسائل زندگی واقعیتان خواهد شد.
خانی پور بیان کرد: تمرین دنبال کردن ارزشها را انجام دهید. به جای اجتناب از زندگی به خاطر غم و خشم و اضطراب رویدادهای ناگوار در حوزههای مختلف زندگی ببینید چه ارزشهایی برایتان مهم است و برای تحقق آن ارزشها، رفتارهایی را انتخاب کنید. برخی از ارزشهای مشترک انسانی شامل پذیرش، کسب تجربه، قاطعیت ، اصالتمندی، زیبایی، مراقبت گری، چالش ، مهربانی، همکاری، شجاعت، خلاقیت، عدالت و.... است.
وی تاکید کرد: یکی از حوزههای زندگی را انتخاب کنید، ارزشهای دارای اهمیت بالا، ارزش های مهم و علی السویه را مشخص کنید و برای هر حوزه سه مورد از ارزشهای دارای اهمیت را مشخص کنید. تلاش کنید تا فارغ از نتیجه یا پیامد، آن ارزشهای مهم را در آن حوزه دنبال کنید. اهداف رفتاری مانند تغییر نگرش به خود برای عملی کردن آن ارزش برگزینید و فارغ از نتیجه، در انجام آن رفتار و اعمال مانند مطالعه، آشنایی با مهارتهای زندگی و ایجاد خلاقیت در زندگی روزمره مداومت کنید.
انتهای پیام
