به گزارش ایسنا، ژیل براسار و چارلز بنت جایزه تورینگ را «بهخاطر نقش اساسیشان در بنیانگذاری علم اطلاعات کوانتومی و تحول در ارتباطات و رایانش امن» دریافت کردهاند. انجمن ماشینهای محاسباتی در شهر نیویورک در روز ۱۸ مارس اعلام کرد که این دو نفر این جایزه یک میلیون دلاری را به طور مشترک دریافت خواهند کرد.
به نقل از نیچر، این دو برنده پیشینههای پژوهشی ظاهرا نامرتبطی دارند. براسار یک دانشمند علوم رایانه در دانشگاه مونترال در کانادا است و بنت یک فیزیکدان در شرکت پژوهشی آیبیام در یورکتاون هایتس نیویورک است.
این نخستین بار است که جایزه تورینگ، که اغلب بهعنوان معتبرترین جایزه در علوم رایانه شناخته میشود، به کارهای مرتبط با فیزیک کوانتومی اختصاص یافته است. بنت و براسار تا حدی از طریق همکاریهای مشترک از دهه ۱۹۷۰ شروع به بررسی توانایی پدیدههایی کردند که میتوانستند فراتر از آنچه با روشهای غیرکوانتومی یا «کلاسیک» فناوری اطلاعات ممکن است، عمل کنند.
بنت میگوید: مردم فکر میکردند این دیوانهوار است. به ذهن کسی نمیرسید که اثرات کوانتومی بتوانند برای انجام کارهایی استفاده شوند که بهصورت کلاسیک ممکن نیست.
براسار میگوید این افتخار او را «بسیار خوشحال» کرده است. او میگوید: اگر در هر مقطعی از حرفهام از من میپرسیدند که یک دستاورد را برای خودم انتخاب کنم، آن قطعا جایزه تورینگ بود.
استفانی ونر، پژوهشگر ارتباطات کوانتومی در دانشگاه فناوری دلفت در هلند، میگوید بنت و براسار نقش بسیار بزرگی در پایهگذاری علم اطلاعات کوانتومی داشتند. او میافزاید: اطلاعات کوانتومی فقط وسیلهای برای اطلاعات کلاسیک نیست؛ ما میتوانیم کارهایی با آن انجام دهیم که معادل کلاسیکی ندارند.
به گفته جاناتان اوپنهایم، فیزیکدان نظری در کالج دانشگاهی لندن، کار بنت و براسار نهتنها یک حوزه کامل از توسعه فناوری را آغاز کرد، بلکه به درک پژوهشگران از جهان نیز بازخورد داد. برای مثال، بنت و دیگران از اطلاعات کوانتومی بهعنوان ابزاری برای بررسی برخی از پیچیدهترین مسائل مربوط به سیاهچالهها استفاده کردهاند. اوپنهایم میگوید: این انقلاب در نظریه اطلاعات کوانتومی واقعاً در حال ارائه دادههایی درباره دنیای فیزیکی است.
رمزنگاری کوانتومی
مطالعات این دو برنده از پژوهشهای اواخر دهه ۱۹۶۰ فیزیکدان فقید، استیون ویزنر، الهام گرفته بود. ویزنر پیشگام این ایده بود که «عجیب بودن» کوانتومی ذراتی مانند فوتونها که پیشتر بهعنوان یک مانع برای کاربردهای آن دیده میشد میتواند به شکلی مفید مورد استفاده قرار گیرد. در سال ۱۹۸۴، بنت و براسار نخستین مفهوم یک کلید رمزنگاری کوانتومی را توسعه دادند. کلیدی که فرستنده پیام میتواند آن را از طریق جریانی از فوتونها با گیرنده به اشتراک بگذارد. آنها نشان دادند که هر دستگاهی که تلاش کند این جریان را رهگیری کند، اطلاعات ذخیره شده در فوتونها را از بین میبرد و در نتیجه آشکار میشود که انتقال پیام مورد شنود قرار گرفته است. بعدها در همان دهه، بنت رهبری گروهی در آیبیام را بر عهده داشت که این روش را برای نخستین بار بهصورت آزمایشی نشان داد.
دستاورد مهم دیگر در سال ۱۹۹۳ رخ داد. بر اساس یکی از ایدههای بنت، گروهی متشکل از بنت، براسار و چهار پژوهشگر دیگر مفهوم «تلهپورتاسیون کوانتومی» را توسعه دادند. این پدیده بر پایه درهمتنیدگی کوانتومی استوار است؛ حالتی که در آن دو ذره حتی در فاصلههای زیاد نیز یک وضعیت کوانتومی مشترک دارند. در تلهپورتاسیون، دو ذره درهمتنیده یکی در اختیار فرستنده و دیگری در اختیار گیرنده، میتوانند بهعنوان یک مسیر برای انتقال اطلاعات کوانتومی از فرستنده به گیرنده عمل کنند.
جایزه تورینگ که از آن به عنوان نوبل رایانه نیز یاد میشود، سالانه از سوی انجمن ماشینهای محاسباتی به اشخاصی که سهم بسزایی در زمینه پیشرفت رایانهها دارند، اعطا میشود.
بنت میگوید نام «تلهپورتاسیون» را بهدلیل تداعیهای علمیتخیلی آن پیشنهاد داده است. هرچند تأکید میکند که این مفهوم مانند سیستمهای جابهجایی در سریال «پیشتازان فضا» عمل نمیکند. او میگوید: این به آن معنا نیست که شما در یک مکان ناپدید شوید و در مکان دیگری ظاهر شوید.
تلهپورتاسیون کوانتومی به توسعه سیستمهای ارتباطی امن منجر شده و اکنون روشی رایج برای جابهجایی اطلاعات در داخل یک رایانه کوانتومی و همچنین انتقال آن بین رایانههای کوانتومی مختلف است. این پدیده همچنین در اثبات این موضوع نقش اساسی داشته که برخی پدیدهها هیچ توضیح کلاسیکی ندارند و «عجیببودن» کوانتومی واقعا بخشی از قوانین فیزیک است. برخلاف آنچه آلبرت اینشتین معتقد بود.
در سال ۲۰۲۲، سه فیزیکدان تجربی بهخاطر نمایش آزمایشی این پدیده برنده جایزه نوبل فیزیک شدند. فناوری کوانتومی بهعنوان «انقلاب دوم کوانتومی» توصیف شده است. انقلاب نخست، کشف مکانیک کوانتومی بود که بین دو جنگ جهانی رخ داد.
در دهه گذشته، این حوزه رشد چشمگیری داشته و سرمایهگذاریهای بزرگی را جذب کرده است، هرچند بسیاری از وعدههای رایانههای کوانتومی و «اینترنت کوانتومی» هنوز بهطور کامل محقق نشدهاند.
براسار میگوید: پیشرفتهای اخیر در رایانش کوانتومی قابلتوجه است و دیگر نمیتوان تردید داشت که رایانههای کوانتومی قدرتمند در آستانه ظهور هستند. او میافزاید که آزمایشها در چین نشان دادهاند که اینترنت کوانتومی نیز در مسیر تحقق قرار دارد.
براسار همچنین میگوید در سالهای ابتدایی، هرگز تصور نمیکرد که فناوری کوانتومی روزی به یک کسبوکار بزرگ تبدیل شود: من و چارلی بنت فقط داشتیم از مطرح کردن آن ایدههای عجیب لذت میبردیم.
بنت میگوید: خوب است که این حوزه به یک صنعت چندمیلیارد دلاری تبدیل شده، اما چیزی که برای من جالبتر است خود ایدهها و تاریخ شکلگیری آنهاست.
انتهای پیام
