جمشید میرزایی در گفتوگو با ایسنا درباره نقش رسانهها در افزایش اعتماد عمومی اظهار کرد: برای یک رسانه، اعتماد بزرگترین سرمایه است، چه در زمان جذب اولیه مخاطب، چه در زمان نگهداشت مخاطب و چه در زمان افزایش تعداد مخاطبان و اعضا. در تمام این مراحل، اعتماد نقش برجستهای دارد و این چرخه همچنان ادامه پیدا میکند.
استاد دانشگاه فرهنگیان تهران افزود: مخاطب بخشی از زمان شبانهروز خود را به رسانه اختصاص میدهد تا اخبار، اطلاعات، تحلیلها و تفسیرهای آن رسانه را دنبال کند. از سوی دیگر، در بلندمدت رسانه میتواند در شکلگیری طرز فکر، تلقی، بینش و باورهای افراد تأثیر بگذارد و از این جهت نیز موضوع اعتماد اهمیت زیادی پیدا میکند.
اعتماد؛ شاکله فعالیت رسانهها
وی با بیان اینکه اعتماد قوامبخش فعالیت همه رسانههاست، گفت: فرقی نمیکند رسانه رادیو و تلویزیون باشد، خبرگزاری و روزنامه باشد یا رسانههایی که در بستر فضای مجازی و شبکههای اجتماعی فعالیت میکنند؛ در همه اینها اعتماد شاکله و قوامبخش فعالیت رسانه است.
میرزایی تأکید کرد: در شرایط عمومی و بهویژه در شرایط خاص کنونی، برای افزایش اعتماد مخاطب و جلوگیری از فاصله گرفتن مخاطبان از رسانه چند نکته اهمیت دارد که نخستین نکته، سرعت در انتشار خبر است.
این استاد دانشگاه ادامه داد: رسانه باید در کوتاهترین زمان ممکن خبر را منتشر کند؛ یعنی به محض وقوع یک رویداد، خبر آن در رسانه منتشر شود. اگر انتشار خبر با تأخیر همراه باشد و مردم آن را از مجاری دیگر دریافت کنند، به تدریج احساس بینیازی نسبت به آن رسانه پیدا میکنند؛ بنابراین سرعت عمل در انتشار خبر نقش مهمی در حفظ اعتماد مخاطبان دارد.
میرزایی کیفیت محتوا را از دیگر عوامل موثر در کسب اعتماد مخاطب دانست و گفت: رسانه باید واقعیتها را بازنمایی کند. رویدادهایی مانند جنگ، ترور یا جنایت جنگی وقتی رخ میدهند، رسانه باید بتواند آنها را به بهترین شکل منعکس کند. گاهی یک خبر بارها به شکل تکراری منتشر میشود و در نتیجه اثرگذاری خود را از دست میدهد.
به گفته وی، مخاطب زمانی که وقت خود را برای دریافت خبر صرف میکند، انتظار کیفیت مناسب دارد، زیرا خبر نیز به نوعی کالایی است که مخاطب در قبال آن زمان خود را هزینه میکند.
این استاد جامعه شناسی ادامه داد: رسانه باید تمام واقعیتها را پوشش دهد و از کتمان یا تحریف بخشی از واقعیت خودداری کند. در شرایط جنگی یا امنیتی ممکن است محدودیتهایی وجود داشته باشد و لازم باشد شرایط روحی و روانی مخاطبان در نظر گرفته شود، اما مخدوش کردن حقیقت میتواند باعث کاهش اعتماد به رسانه شود.
وی افزود: در چنین شرایطی رسانه در معرض یک آزمون جدی اعتماد قرار دارد؛ آزمونی میان اعتمادزایی و اعتمادزدایی. لذا سیاستگذاران رسانه باید تلاش کنند عوامل اعتمادزا را تقویت و عوامل اعتمادزدا را کاهش دهند.
رسانهها و مسئولیت سنگین در برابر شایعات
میرزایی در ادامه درباره شایعه نیز گفت: شایعه پیامی است که در مقیاس وسیع در میان شهروندان مبادله میشود و معمولاً به صورت شفاهی یا در پیامرسانها گسترش پیدا میکند. شایعه لزوماً کاملاً دروغ نیست، اما از واقعیت فاصله دارد.
وی افزود: در شرایط جنگی و امنیتی که مردم به شدت مشتاق دریافت خبر هستند اما به اطلاعات مورد وثوق دسترسی ندارند، جامعه مستعد پذیرش و تکثیر شایعات میشود و در چنین وضعیتی شایعه عملاً به یک رسانه تبدیل میشود؛ رسانهای تحریفشده و مخدوش.
این استاد دانشگاه ادامه داد: در شرایط کنونی، رسانهها مسئولیت دشواری دارند؛ از یک سو باید اعتماد مخاطبان را افزایش دهند و از سوی دیگر از گسترش شایعات در جامعه جلوگیری کنند. زیرا هنگامی که مردم به رسانه مورد وثوق دسترسی نداشته باشند، به شایعات پناه میبرند.
نقش چهرههای مورد اعتماد در تقویت همبستگی اجتماعی
وی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت تقویت همبستگی اجتماعی گفت: جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به عوامل همبستهساز نیاز دارد. شخصیتهایی که در میان مردم محبوبیت و مرجعیت دارند میتوانند نقش مهمی در افزایش امید اجتماعی ایفا کنند.
میرزایی افزود: رسانهها میتوانند از ظرفیت چهرههای مورد اعتماد جامعه مانند ورزشکاران، هنرمندان، نویسندگان و شخصیتهای فرهنگی بهره بگیرند تا پیامهای امیدبخش و تقویتکننده همبستگی اجتماعی به جامعه منتقل شود.
وی در پایان با اشاره به سخنی از دکتر سید فخرالدین شادمان، تاریخنگار و استاد دانشگاه تهران که در سال ۱۳۲۶ نوشته شده است، گفت: «ما را ایرانی میخوانند و آن نام قومی است بزرگ و نشان ملتی است بزرگ که بیست و پنج قرن در مقابل تندباد حوادث ایستادگی کرده است. امروز به مشکلات سخت گرفتاریم، ولی امروز همان روزی است که باید بکوشیم خویشتن، ایران و نام ایرانی را ارجمند سازیم.»
انتهای پیام
