حجت‌الاسلام‌والمسلمین احمدحسین شریفی رئیس دانشگاه قم در یادداشتی که در اختیار ایسنا قرار گرفته است، نوشت:

یک. یکی از سنت‌های قطعی و حتمی الهی در زندگی فردی و اجتماعی بشر، سنت آزمایش و ابتلا است. این سنتی حتمی و گریزناپذیر است. هر چند ابزار، شکل و سطح آزمایش می‌تواند و می‌باید متناسب با افراد و جوامع متفاوت و متنوع باشد. اما اصل آزمایش امری قطعی و حتمی و گریزناپذیر است:

صد هزاران امتحان است ای پدر

هر که گوید من شدم سرهنگ در

دو. ابزارهای آزمایش عموماً سلب امور خوشایند آدمیان یا تبدیل خوشی‌های آنان به ناخوشی و لذات‌شان به آلام است: تنگدستی، گرسنگی، آوارگی، کمبود مایحتاج اولیه زندگی، سختی‌، واهمه و ترس، کشته شدن عزیزان و امثال آن:

وَلَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الأَمْوالِ وَالأَنْفُسِ وَالثَّمَراتِ (بقره، ۱۵۵)؛ به‌یقین، شما را به چیزی از ترس و گرسنگی و کاهش دارایی‌ها و جان‌ها و میوه می‌آزماییم».

هر چند در بعضی مواقع هم امور خوشایند و لذت‌بخش ابزار آزمایش قرار می‌گیرند. یعنی فراوانی امور خوشایند، دلخواه و لذت‌بخش به نوبه خود ابزاری برای آزمایش‌اند:

لَتُبْلَوُنَّ فِی أَمْوالِکُمْ وَأَنْفُسِکُمْ (آل‌عمران، ۱۸۶)؛ در دارایی‌هایتان و جان‌هایتان، به‌یقین، آزموده می‌شوید».

وَاعْلَمُوا أَنَّما أَمْوالُکُمْ وَأَوْلادُکُمْ فِتْنَةٌ (انفال، ۲۸؛ همچنین تغابن، ۱۵)؛ «[ای مؤمنان] بدانید که دارایی‌هایتان و فرزندانتان فقط [وسیله] آزمایش‌اند».

سه. مهم آن است که بدانیم دنیا، دنیای آزمایش است. ما همواره در ذیل این سنت بزرگ و قطعی و حتمی الهی زندگی می‌کنیم. همه داشته‌ها و ناداشته‌های ما ابزارهایی برای آزمایش ما هستند. خیر و شر این عالم و خوبی‌ها و بدی‌های آن همگی ابزارهای آزمایش الهی‌اند:

وَنَبْلُوکُمْ بِالشَّرِّ وَالْخَیْرِ فِتْنَةً (انبیا، ۳۵)؛ شما را برای آزمایش، به بدی و خوبی دچار می‌کنیم». 

چهار. هدف اصلی آزمایش هم جدا کردن صفوف مؤمنان از غیرمؤمنان، صادقان از غیرصادقان، صابران از غیرصابران و مجاهدان از غیرمجاهدان، است:

گر نبودی امتحان هر بدی

هر مخنث در وغا رستم بدی

گاهی هدف آزمایش الهی این است که خدای متعال می‌خواهد مرز میان مجاهدان راستین و مؤمنانِ اصیل و مستحکم و دلداده به خدا و پیامبر را از مدعیان دروغین جهاد و مبارزه و مؤمنانِ متمایل به غیر خدا و پیامبر را چنان آشکار کند که همگان تمایز این دو گروه را بدانند و ببینند:

أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تُتْرَکُوا وَلَمّا یَعْلَمِ اللّهُ الَّذِینَ جاهَدُوا مِنْکُمْ وَلَمْ یَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللّهِ وَلا رَسُولِهِ وَلاَ الْمُؤمِنِینَ وَلِیجَةً وَاللّهُ خَبِیرٌ بِما تَعْمَلُونَ (توبه، ۱۶)؛ مگر پنداشتید که رها می‌شوید و حال‌آنکه هنوز خدای متعالی کسانی از شما را که جهاد کرده‌اند و به‌جز خدای متعالی و فرستاده‌اش و مؤمنان همدمی نگرفته‌اند، معلوم نداشته است؟! و خدای متعالی به آنچه می‌کنید آگاه است».

پنج. این آزمون‌ها و آزمایش‌ها در مواردی آنقدر سنگین و سخت و سهمگین می‌شوند که حتی عده زیادی از مؤمنان و اصحاب جبهه حق و همراهان صادق اولیاء الهی را هم به تردید و تزلزل می‌کشاند و به همین دلیل، از سر اضطرار و با همه وجود نصرت و یاری الهی را می‌طلبند؛ و اینجاست که نصرت الهی فرامی‌رسد:

أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمّا یَأْتِکُمْ مَثَلُ الَّذِینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِکُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ وَالضَّرّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتّی یَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِینَ آمَنُوا مَعَهُ مَتی نَصْرُ اللّهِ أَلا إِنَّ نَصْرَ اللّهِ قَرِیبٌ (بقره، ۲۱۴)؛ مگر می‌پندارید که به بهشت درون می‌شوید و حال‌آنکه هنوز نمونۀ [ابتلائات] کسانی که پیش‌از شما درگذشته‌اند به شما نرسیده است. سختی و تنگ‌دستی به آنان رسیده و تا آنجا متزلزل شدند که پیامبر و کسانی که با او ایمان آورده بودند گفتند: «یاری خدای متعالی کی است؟» بدانید که یاری خدای متعالی نزدیک است».

حَتّی إِذَا اسْتَیْأَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ کُذِبُوا جاءَهُمْ نَصْرُنا فَنُجِّیَ مَنْ نَشاءُ وَلا یُرَدُّ بَأْسُنا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِینَ (یوسف، ۱۱۰)؛ [کار بر مردم به‌غایت سخت می‌شد] تازمانی‌که پیامبران نومید می‌شدند و [مردم]می‌پنداشتند که به آنان دروغ گفته شده است؛ یاری ما به آنان درمی‌رسید و هرکسی که می‌خواستیم رهایی می‌یافت؛ و عذاب ما از گروه بدکاران برداشته نمی‌شود».

انتهای پیام