رضا سلیماننوری در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد: انسانهای متمدن قدیم برای درگذشتگان خود، ارزش بسیار قائل بودند و سعی داشتند در مناسبتهای گوناگون با اهدای هدایایی به روح آنان سبب شادی ایشان شده و ادای احترام کنند. در آن زمان برگزاری جشنهای مختلف، مهمترین حرکت برای پاسداشت این موضوع بوده است؛ به همین دلیل ایرانیان در دوران پیش از اسلام، نخستین جشن از جشنهای ۱۲ گانهی ماهانه خود را به ادای احترام به درگذشتگان اختصاص داده بودند. این سنت نیک که روز ۱۹ فروردین برگزار میشود، علاوه بر جوامع مختلف زرتشتی ایران، در میان زرتشتیان سایر نقاط دنیا از جمله پارسیان هند، استرالیا و حتی برزیل هم اجرا میشود.
رییس هیات مدیره انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان رضوی با اشاره به اینکه جشن فرودینگان به عنوان یک یادبود متناقضنما، یعنی «جشن گرفتن برای درگذشتگان» در فرهنگهای دیگر جهان نیز برگزار میشود، بیان کرد: از نمونههای آن میتوان به عید (Toussaint) مسیحیان کاتولیک که اول ماه نوامبر برگزار شده و به عنوان عید اموات شناخته میشود، اشاره کرد. کاتولیکها در این روز از درگذشتگان یاد خود کرده و مزار آنان را با گل میآرایند.
برگزاری جشن برای درگذشتگان در نقاط مختلف جهان
وی افزود: رمیهای باستان نیز با فرا رسیدن ماه فوریه در قبرستانها برای مردگان عیدی میگرفتند. آنان به ارواح مردگان تقدیم هدیه میکردند و عقیده داشتند روح پس از به خاک سپردن بدن به یک مقام بلند میرسد؛ هر چند آرامگاه آنان در زمین است ولی قادرند که بر روی زمین نفوذ و تسلطی داشته باشد. جشن مردگان در کشور مکزیک نیز نمونهای دیگر از آیینهای مشابه جشن فروردینگان است، در اساطیر هند نیز باوری مشابه با نام پیتار (Pitara) وجود دارد که جشن مربوط به آن را موکتاد (Muktad) مینامند.
رییس هیات مدیره انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان رضوی به شباهت آیینهای «فروردینگان» و «چراغ برات» اشاره کرد و توضیح داد: خانوادههای زرتشتی برای درگذشتگان خود در سالی که به پایان رسیده، در آرامگاه سفرهای پهن میکنند و در کنار عکس او، روشنایی، سبزه، آب و خوراکیهای سنتی میگذارند و موبد بر آنها اوستا میخواند. خراسانیان نیز در آیین «چراغ برات» ضمن گذاشتن عکس درگذشتگان خود بر سر مزار، میوه و شیرینیهای سنتی گذاشته و قرآن میخوانند.
وی افزود: ایرانیان باستان نیز در جشن فروردینگان به آرامگاه درگذشتگان رفته و احسان و انفاق کرده و بوهای خوش به آتش مینهادند و هفت جور میوه خشک از قبیل خرما، انجیر، سنجد و کشمش که در اصطلاح «لرک» نام دارد را تهیه کرده بین مردم تقسیم می کردند. لرک مخلوطی از هفت میوه خشک خام مانند پسته، بادام و فندق خام همچنین برگه، انجیر خشک، خرما و توت بوده است که ترکیبات آن در مناسبتهای مختلف تغییر میکند.
سلیماننوری یادآور شد: در این روز نانی به نام «درون» که در اوستا به آن «دره ئونه» گفته میشود همچنین نان گردی به نام «سورک» که از روغن کنجد تهیه شده را به مردم، نذری میدهند و به طور کلی در این روز هر کس نذری دارد، آن را میان مردم پخش میکند. علاوه بر لرک، «میزد» نیز برای انجام مراسم آماده میشود؛ میزد عبارت از میوههای تر و خوراکیهایی است که برای تشریفات در این مراسم استفاده میشود.
بررسی پیشینه تاریخی «فروردینگان» در تقویم ایران باستان
وی افزود: نوزدهم هر ماه در تقویم ایران باستان «فروردین» نام داشته و به این منظور در ایران باستان، نوزدهم فروردینماه جشنی برای ادای احترام به درگذشتگان به نام «فروردینگان» برگزار میشده است که به آن «فرودگ» نیز میگویند.
این تاریخپژوه اظهار کرد: هر ماه در ایران باستان به نام یک «امشاسپند» یا الهههای زرتشتی اختصاص دارد، مردم هنگامی که نام یک روز با نام آن ماه یکی میشد، آن روز را به جشن و پایکوبی میپرداختند و در آن برای خویشان و نزدیکان نیایش خوانده و دعا میکردند. در واقع این جشنها مردم را کنار یکدیگر جمع میکرد تا از حال یکدیگر باخبر شوند و کسی دوران سختی را نگذراند. جشن فروردینگان یا فرودگ مختص به «فره وهر» نماد ایرانیان باستان است.
سلیمان نوری با اشاره به اینکه فروردین به معنای «فروهرها» و ماه فروردین در اصل ماه فروهرها بوده و این جشن در نکوداشت فروهرها است، تصریح کرد: صورت اوستایی فروهر «Frawahr»، فروشی «Fravashi» و صورت فارسی باستان آن، فرورتی «Fra-vrti» است. فروهر یا فروشی بخشی از وجود مینوی انسان است که روح از آن محافظت میکند. هر بدی که آدمی در زمین انجام دهد، بر خود آسمانی او تاثیر نمیگذارد و فقط وجود زمینی انسان است که به سبب گناهانش رنج میبرد. به عبارت دیگر، فروهر روح پاسبان آدمی بوده است که پیش از تولد وجود دارد و پس از مرگ نیز باقی میماند. روان، پس از مرگ به فروشی خود میپیوندد و از آنجا که فروهرها یکسره پاکند، از یاوران نیروهای اهورایی به شمارمیآیند و اهورامزدا را در نبرد با اهریمن یاری میکنند.
نقش موثر رسانه در آشنایی مخاطب با آیینهای باستانی و نیاکانی
این تاریخپژوه ادامه داد: استفاده از وسایل ارتباطی موثر چون فضای مجازی راهی مهم برای بازشناسی آیینهای نیکِ کهن است. البته باید در هنگام ارائه اطلاعات در چنین فضاهایی از بیان افسانه و اطلاعات مغشوش خودداری و واقعیت مسائل را بدون ایجاد شاخ و برگ اضافه مطرح کرد. همچنین برگزاری این آیینها به صورت نمادین در فضاهای مختلف فرهنگی و اجتماعی شهر نیز باعث آشنایی مجدد مردم با سنتهای حسنه نیاکانی میشود.
وی با اشاره به بهرهگیری از هنرهای مختلف برای بازشناسی جشنهای آیینی ایران باستان و سایر فعالیتهای نکوی گذشتگان، تصریح کرد: استفاده از ابزارهایی چون سینما، تئاتر، تلویزیون، داستان و رمان و حتی نقاشی و خطاطی میتواند مردم را بار دیگر با این جشنهای اجدادی آشنا کند. کافی است که در سکانسی از یک فیلم یا سریال به این جشن اشاره شود تا ذهن جستجوگر ایرانی برای بهتر دانستن درباره آن کوشش کند.
انتهای پیام
