مهدی زارع، استاد تمام پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله در گفتوگو با ایسنا، بمبارانهای اخیر مراکز دانشگاهی ایران از سوی دشمن آمریکایی – صهیونی و هدف قرار دادن دانشمندان را نشاندهنده یک تلاش راهبردی عمدی برای از بین بردن قابلیتهای علمی ایران، تضعیف حاکمیت و وارد کردن آسیب بلندمدت به توسعه ملی ایران دانست.
وی با اشاره به حملات دشمن به زیر ساختهای علمی و دانشگاهی شامل دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه صنعتی اصفهان و دانشگاه علم و صنعت ایران، اظهار کرد: مؤسسات علمی و پژوهشی مهم از جمله انستیتو پاستور تهران، پژوهشگاه فضایی ایران و پژوهشگاه هوافضا، آزمایشگاههای تولید دارو نیز در این فهرست جا دارند. ترور دانشمندان هستهای در جنگ ۱۲ روزه خرداد – تیر ۱۴۰۴ و تداوم این ترورها در جنگ ۴۰ روزه حرکتی سازمان یافته در جهت فلج کردن پیشرفتهای علمی و فناورانه ایران و ناامید کردن جمعی ملت ایران است.
زارع اظهار کرد: تخریب زیرساختهای «دو منظوره» استدلال یا بهانه کلیدی از سوی دشمن مهاجم است که اینها مکانهای صرفاً غیرنظامی نیستند. البته با این استدلال حتی رستورانهای یک شهر را هم میتوان بمباران کرد! چرا که نظامیان نیز در این محلها غذا میخورند!.
اهدافی که در حمله به زیر ساختها دنبال میشود
استاد تمام پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی با تاکید بر اینکه فرسایش قدرت ملی بلندمدت فراتر از دستاوردهای نظامی فوری است، ادامه داد: این حملات با هدف فلج کردن بنیان علمی و میراث فرهنگی کشور انجام میشود. با تخریب آزمایشگاهها، انستیتو پاستور و فضاهای فیزیکی برای آموزش پیشرفته، هدف «فرار مغزها» و جلوگیری از توانایی ملت در پرورش دانشمندان و مهندسان آینده در دستور قرار گرفته است و در نتیجه در صورت موفقیت این برنامه وابستگی بلندمدت به فناوری خارجی را به دنبال دارد. تضعیف حاکمیت دارای ابعاد سیاسی و روانی نیز هست. ترور دانشمندان، «ضربهای به مغز ایران» است که به منظور نشان دادن آسیبپذیری و تحمیل هزینه به حاکمیت برای برنامهریزیهای بنیادی است. فضایی که «دانشمندان برتر در امان نیستند»، هزینه هرنوع برنامهریزی برای آینده را به طور غیر قابل تصور بالا میبرد.
زارع تاکید کرد: از دیدگاه حقوقی بینالمللی طبق قوانین بینالمللی، دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی عموماً به عنوان محلهای غیرنظامی محافظت میشوند. بمباران مؤسساتی مانند انستیتو پاستور، یک حمله به سلامت عمومی مردم ایران و حمله به شبکه علمی بهداشت جهانی است. این حملات جبهه جدید خطرناکی به نام «دانشگاه» را به عنوان میدان نبرد معرفی میکند! با این حملات دشمن مؤسساتی را که روی فناوریهای پیشرفته مانند واکسن، هواپیماهای بدون سرنشین، سیستمهای سایبری، هستهای یا هوافضا کار میکنند، هدف گرفته است.
وی با بیان اینکه حذف سرمایه فکری با ترور دانشمندان یا مهندسان به عنوان «قطع سر» شبکههای علم و جنگ روانی - تضعیف روحیه مردم با از بین بردن نمادهای آموزش، پیشرفت و زندگی سعادتمند و نشان دادن اینکه «هیچ جایی امن نیست» از تبعات این حملات است، یادآور شد: تضعیف اقتصادی بلندمدت با فلج کردن نیروی تخصصی و حذف ظرفیت نوآوری در آینده و محروم کردن کشور از زیر ساختهای دانشگاهی که میزبان شبکههای محاسباتی، امکانات چاپ سهبعدی و مدلسازیهای پیشرفته هستند، مد نظر است.
گامهای اولیه برای مقاومسازی زیرساختهای علمی
این استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی به تجربههای جهانی در این زمینه اشاره کرد و گفت: در جنگ بوسنی (دهه ۱۹۹۰) و اخیراً در سوریه، اوکراین و غزه نیز حمله به دانشگاهها اغلب برای درهم شکستن مقاومت یا پاک کردن هویت فرهنگی و فکری انجام شده است. محافظت از دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی در برابر حملات نیازمند یک راهبرد جامع مشتمل بر امنیت فیزیکی، دفاع دیجیتال، برنامهریزی تداوم آموزشی و مشارکتهای قوی بینالمللی است. با توجه به تجربیات اخیر در اوکراین، فلسطین، سوریه، عراق و ایران میتوان برای حفاظت دانشگاهها درسهایی را آموخت.
وی اضافه کرد: اولین خط دفاعی شامل مقاومسازی زیرساختهای فیزیکی و آمادگی برای حملات مستقیم است. مقاومسازی ساختاری و ارزیابی ریسک با شناخت سیستماتیک آسیبپذیریها در زیر ساختهای فیزیکی شروع میشود. تقویت ساختمانها، ایمنسازی مواد خطرناک و اطمینان از اینکه آزمایشگاهها در صورت امکان میتوانند در برابر آسیبهای انفجار مقاومت کنند، بخشهایی از این برنامه است. یکی از درسهای بمبارانهای اخیر این است که هیچ تاسیسات علمی حساسی را دیگر بدون دفاع و روی زمین نباید بنا کرد و هر تاسیسات مهمی باید با لحاظ نکات پدافندی در زیرزمین یا در محدودههای قابل حفاظت فیزیکی در برابر حملات هوایی و تروریستی احداث شوند.
به گفته این محقق، احداث پناهگاه برای کارکنان و دانشجویان و آموزش منظم آنها در مدیریت تهدید حملات دشمن لازم است. تهدیدات دیجیتال به طور فزایندهای با حملات فیزیکی در هم تنیده شدهاند و امنیت سایبری را برای تابآوری سازمانی ضروری میکنند.
ادامه تحصیل، مقاومت در برابر دشمن
استاد پژوهشگاه زلزلهشناسی با اشاره به تخریب دانشگاهها ناشی از حملات دشمن، یادآور شد: در مورد حمله به دانشگاه شریف علیرغم حمله هوایی مستقیم که به ساختمان مرکز فناوری اطلاعات آسیب جدی وارد کرد، ولی بلافاصله اعضای هیئت علمی دانشگاه شریف به تدریس آنلاین ادامه دادند. رئیس مرکز فناوری اطلاعات، کلاسهای ویژه الگوریتمهای آنلاین را برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی از همان کلاسی که به ویرانه تبدیل شده بود، آغاز کرد. رئیس دانشگاه، دکتر تجریشی نیز تداوم تحصیلی را نوعی مقاومت دانست و اعلام کرد که محققان ایرانی «در عرصه علم و دانش» پاسخ دشمن را خواهند داد.
وی افزود: در جریان جنگ داخلی سوریه ۲۰۱۱-۲۰۲۴ در شمال سوریه، مهارتها، دانش و روابط مدیران آموزش عالی آنها را قادر ساخت تا چالشهای امنیتی را مدیریت کنند، مشارکت جامعه را تقویت کنند و کیفیت آموزشی را طی درگیریهای مداوم حفظ کنند. در اوکراین همکاری دانشگاه ریگا استرادینش با مؤسسه هوانوردی خارکیف (اوکراین) برای تهیه یک کتابچه راهنما در مورد امنیت و تابآوری موجب شد تا دانشگاههای خارجی هم از تجربه اوکراین در «حفظ پتانسیل علمی و دانشگاهی حتی در شرایط جنگی» بیاموزند.
زارع با تأکید بر ضرورت آمادگی دانشگاهها در برابر بحرانها، اظهار کرد: پیش از ارزیابی ریسک، آموزش کارکنان در حوزههای مدیریت شرایط اضطراری، پروتکلهای امنیتی، اقدامات امنیت سایبری و واکنش سریع هنگام حملات از اولویتهاست. اجرای عملیات نجات، فعالسازی آموزش آنلاین، هماهنگی در مدیریت بحران و پس از پایان درگیری نیز ارزیابی خسارت، جابجایی موقت تأسیسات، ارائه حمایتهای روانی ـ اجتماعی به دانشجویان و کارکنان و بازسازی مبتنی بر درسآموختهها، مجموعه اقداماتی است که میتواند چارچوب مدیریت بحران در حملات علیه دانشگاهها و مراکز علمی را شکل دهد.
وی گفت: خسارتها و حملات برای پشتیبانی از درخواستهای حمایت حقوقی و بودجه بازسازی، باید بلافاصله مستندسازی شود. برای حمایت از سلامت روان دانشجویان، استادان و کارکنان آسیبدیده، واحدهای حمایت روان در دانشگاهها باید فعال شود.
انتهای پیام
