به گزارش ایسنا، افزایش بیماریهای مزمن، بالا رفتن تعداد سالمندان و رشد تقاضا برای خدمات درمانی و توانبخشی، نظام سلامت را در سالهای اخیر با فشار زیادی روبهرو کرده است. این شرایط موجب شده است که بسیاری از کشورها بهدنبال روشهای جایگزین برای کاهش فشار بر بیمارستانها باشند. یکی از مهمترین این روشها، ارائه خدمات درمانی و مراقبتی در منزل است. مراقبت در منزل علاوهبر کاهش هزینههای بستری، امکان درمان در کنار خانواده را برای بیمار فراهم میکند و مانع از بروز مشکلاتی همچون ابتلا به عفونتهای بیمارستانی یا دوری طولانیمدت از محیط زندگی میشود. از سوی دیگر، بسیاری از بیماران و سالمندان ترجیح میدهند دوران نقاهت یا توانبخشی خود را در خانه و در کنار نزدیکان خود سپری کنند؛ زیرا این شیوه، احساس امنیت و آرامش بیشتری در آنها ایجاد میکند.
اما با وجود مزایای فراوان مراقبت در منزل، شواهد نشان میدهند که این خدمات هنوز در بسیاری از مناطق کشور بهصورت محدود ارائه شده و دسترسی همه بیماران به آن ممکن نیست. برخی مشکلات موجود، به کمبود نیروهای متخصص یا نبود استانداردهای یکپارچه برای ارائه خدمات برمیگردد. علاوهبر این، تفاوت فرهنگی، مشکلات مربوط به بیمه، نبود راهنماهای عملیاتی مشخص و ضعف در اطلاعرسانی موجب شده است بسیاری از خانوادهها بهطور کامل با ماهیت و فواید این خدمات آشنا نباشند. از سوی دیگر، برخی سالمندان در وضعیت فعلی مجبورند دوره مراقبت خود را در خانه سالمندان سپری کنند که این موضوع میتواند به افزایش اضطراب و افسردگی منجر شود. لذا بررسی دقیق چالشهای موجود و طراحی برنامههای مبتنی بر شواهد برای رفع آنها، اهمیت زیادی دارد و میتواند به بهبود کیفیت زندگی بیماران و خانوادهها کمک کند.
در پژوهشی که در همین زمینه توسط بهمن احمدی و دو همکار دیگر او از دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری انجام شده است، محققان تلاش کردهاند با نگاهی جامع، موضوع مراقبت در منزل را بررسی کنند. در این مطالعه، پژوهشگران با انجام مصاحبههای هدفمند با سیاستگذاران، مدیران پرستاری، مسئولان مراکز مراقبت در منزل، اساتید و خانوادهها و بیماران دریافتکننده خدمت، به تحلیل تجربه افراد درگیر در این حوزه پرداختهاند. آنها در قالب این پژوهش کیفی، به موضوع چالشها و راهکارهای بهبود خدمات مراقبت در منزل پرداخته و روند ارائه خدمات را از نگاه هر دو گروه ارائهدهندگان و دریافتکنندگان بررسی کردهاند.
یافتهها نشان دادند چالشهای موجود در مراقبت در منزل در چهار دسته اصلی قرار میگیرند. نخست، چالش خانواده با مرکز شامل مواردی مانند مهارت و تخصص نیروهای اعزامی، مسائل رفتاری، دسترسی به پزشک و مشکلات هزینهای بود. دسته دوم، چالش مرکز با خانواده شامل بیاعتمادی، پرخاشگری، عدم همکاری یا مشکلات امنیتی برای نیروها بود. دسته سوم، چالش مرکز با بیمارستان به مسائلی مانند نحوه ارجاع و سابقه درمانی بیماران مربوط میشد و در نهایت، چالشهای سیاستگذاری شامل نبود قوانین شفاف، مشکلات بیمه، فقدان نظارت کافی و کمبود فرهنگسازی مناسب مطرح شدند.
نتیجهگیری پژوهش نشان داد برای ارتقای کیفیت خدمات مراقبت در منزل باید این چالشها بهصورت همزمان و هماهنگ برطرف شوند. محققان تأکید کردند که توجه جدی به این موضوع میتواند موجب بهبود عملکرد مراکز ارائهدهنده خدمت و همچنین افزایش رضایت بیماران و خانوادهها شود. بهویژه، لزوم تدوین قوانین مشخص، تقویت آموزش نیروها، گسترش خدمات بیمهای و حمایت از مراکز رسمی از مهمترین اقدامات ضروری معرفی شد.
از سوی دیگر، بر اساس این تحقیق، مشکلات مطرحشده در حوزه فوق بسیار متنوع و چندلایه هستند. برای مثال، در حوزه نیروی انسانی، نبود تفکیک دقیق میان نقش مراقب، پرستار و توانبخش میتواند خطر اشتباهات درمانی را افزایش دهد. در بخش هزینهها نیز عدم حمایت بیمهای و گرانی تجهیزات موجب میشود برخی بیماران از ادامه دریافت خدمات منصرف شوند و دوباره به بیمارستان مراجعه کنند.
مشکلات فرهنگی، اجتماعی و امنیتی نیز بر روند درمان اثرگذار هستند و گاهی موجب ایجاد تعارض بین نیرو و خانواده میشوند. در بخش سیاستگذاری هم نبود اساسنامه ثابت و مشکلات مربوط به مجوزدهی، روند ارائه خدمات را پیچیده کرده است.
پژوهشگران معتقدند که اجرای راهکارهای پیشنهادشده در این مطالعه، مانند آموزش مداوم نیروها، ارتقای تجهیزات مراکز، افزایش تبلیغات آگاهیبخش، تسهیل در ارائه مجوز و تحت پوشش بیمه قرار گرفتن خدمات، میتواند نقش مهمی در بهبود وضعیت فعلی داشته باشد.
گفتنی است این یافتههای پژوهشی در «نشریه پرستاری ایران» وابسته به مرکز تحقیقات مراقبتهای پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران منتشر شدهاند. این مجله علمی به انتشار مطالعات تحقیقاتی در حوزه مراقبت و سلامت میپردازد.
انتهای پیام
