سیدابراهیم دانشیفر در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه میتوان نکتهای را تحت عنوان «حجاب معاصرت» درباره قائد شهید مطرح کرد، اظهار کرد: ایشان همعصر ما بودند و در کنار ما زندگی میکردند، اما گاهی چنان در میان مشغلههای روزمره غرق بودهایم که متوجه جایگاه واقعی ایشان نشدهایم. ما رهبری را از دست دادهایم که دههها مشغول کار عملی بود. ایشان، چه در حوزه ریاست جمهوری و چه در جایگاه رهبری جامعه، فعالیتهای اجرایی متعددی داشتند و این روند دههها ادامه داشت.
رئیس دانشگاه امام رضا (ع) با بیان اینکه قائد شهید اهل مطالعه و پیگیر تحولات علمی بودهاند، اظهار کرد: تصور کنید سیاستمدار امروزی در میان تمام مشغلهها، اهل مطالعه مستمر و مداوم باشد. تقریباً تمام کتابهای خوب که فکر میکردیم در بازار منتشر میشوند، توسط ایشان دیده، خوانده و بررسی میشدند. درک عمیق ایشان از مباحث علمی و تواناییشان در جذب و بهکارگیری اندیشهها بسیار بود و همنشینی ایشان با علما، خود را به شدت نشان میداد زیرا چکیده کلام بزرگان را دریافت کرده و در دستورات خود بهکار میبردند.
دانشیفر با اشاره به اینکه قائد شهید یک علامه بودند، خاطرنشان کرد: رهبر ما، بهویژه پس از شهادتشان، بیش از پیش به عنوان یک «علامه» شناخته میشوند. شاید در تاریخ، پادشاهان و حاکمان زیادی نبودهاند که اهل علم عمیق باشند، اما ایشان از معدود افرادی بودند که با دانشمندان متعددی مجالست و معاشرت داشتند و از این ارتباطات در سخنرانیها، تصمیمگیریها و سیاستگذاریهای خود بهره میبردند.
نگاه مثبت و امیدبخش رهبر شهید به دانشگاه
رئیس دانشگاه امام رضا (ع) با بیان اینکه قائد شهید نگاه مثبت و امید بخشی به دانشگاه داشتند، اضافه کرد: ایشان نسبت به اثربخشی دانشگاهها نگاهی امیدبخش داشتند. عبارت «ما میتوانیم» یکی از مهمترین نکاتی بود که از ایشان میشنیدیم و همین، امید فراوانی به ما در دانشگاه میداد. کارهای علمی که برای آستان قدس رضوی و سایر صنایع انجام میدهیم و بسیاری از راهحلهای خلاق و نوآورانهای که ارائه میدهیم، ناشی از همین دلگرمی و باور «ما میتوانیم» بوده است. قائد شهید جلسات مستمری را با اساتید دانشگاهها و دانشجویان داشتند.
وی با بیان اینکه ما در دانشگاهها باید برای اساتید و دانشجویان، وقت کافی و مؤثر بگذاریم، اظهار کرد: کسانی که مسئولیت برنامهریزی و امور اجرایی را بر عهده دارند، باید این امر را سرلوحه کار خود قرار دهند. قائد شهید، در هشت نکته، این نگاه و انتظارات خود را به دانشگاهها بیان کردهاند که امیدوارم به بهبود وضعیت دانشگاهها کمک کند.
دانشیفر اولین نکته قائد شهید را، مقابله با انفعال در دانشگاهها و ترویج جنبش نرمافزاری بیان کرد و توضیح داد: ایشان در مسیر توسعه علم نافع، با مفهومی به نام «جنبش نرمافزاری»، ما را در توسعه مرزهای دانش و فعالیتهای فکری همواره تشویق میکردند. ادبیات جنبش نرمافزاری در واقع، مقابله با انفعال دانشگاهها در توسعه مرزهای دانش بود و ما همیشه از ایشان ایده گرفته و پیش میرفتیم.
ضرورت توسعه دانش بومی در حوزههای صنعت وفناوری
وی با اشاره به نکته دوم یعنی، مقابله با انحرافات در علم، بهویژه در علوم انسانی، خاطرنشان کرد: نکته دومی که ایشان همیشه در صحبتهای خود با دانشگاهیان مدنظر داشتند، مقابله با انحرافات در علم، بهویژه در علوم انسانی بود. توسعه دانش بومی، هم در حوزههای صنعتی و فناورانه و هم در حوزه علوم، برای قائد شهید دارای اهمیت فراوانی بود. جنبش پُردامنه «اسلامیسازی علوم انسانی» در کشور، مرهون تأکید قوی قائد شهید بر این کلمه کلیدی است و ما نیز به آن بسیار معتقد هستیم. «اسلامیسازی علوم انسانی» یکی از موضوعاتی بود که امروزه نیز بحثهای پردامنهای در جامعه علمی کشور دارد و این دستاوردها را وامدار مقام معظم رهبری هستیم.
وی درباره امیدآفرینی و ترویج جهاد علمی در کلام قائد شهید، خاطرنشان کرد: ایشان همواره با بیان مثالهایی از پیشرفتهای ایران در حوزههایی مانند سلولهای بنیادی، نانو و دفاعی، به ما امید میدادند و ما را مطمئن میکردند که دستاوردها، ثمره تلاش خستگیناپذیر محققانی است که بیش از ظرفیتهای خود کار کردهاند و در این زمینه، مفهوم «جهاد علمی» را مطرح میکردند. اگر راهی برای تسریع این موفقیتها و شتاب بخشیدن به حرکت کشور وجود داشته باشد، آن راه، مسیر جهاد علمی و یافتن راههای میانبُر است و این شاید یکی از مهمترین یادگاریهای ایشان برای ما باشد که فرمودند: «هیچ وقت خسته نشوید».
تاکید بر توسعه هوش مصنوعی بهعنوان ضرورتی برای آینده
دانشیفر با اشاره به ضرورت پیشرفت علمی ایران و زبان فارسی به عنوان زبان علم، اضافه کرد: ایشان میگفتند «ایران باید آنقدر پیشرفت کند که دیگران برای یاد گرفتن علم، زبان فارسی را بیاموزند». از منظر ایشان این یک هدف کوتاهمدت نبوده و نیازمند سالها تلاش بوده است تا در آینده برای یادگیری علم و فناوری، زبان فارسی به جهانیان آموزش داده شود. این نشان میدهد که چگونه زبان علم در طول تاریخ متناسب با اقتضائات علمی تغییر کرده است.
وی با اشاره به اینکه قائد شهید، از اوایل دهه نود موضوع مرجعیت علمی را مطرح کردند، خاطرنشان کرد: این ادبیات، سالها طول کشید تا به درستی فهم شود و مورد توجه قرار گیرد. در آن زمان، حتی در آستان مقدس رضوی و در دوران تولیت رئیس جمهور شهید، «کسب مرجعیت علمی» به عنوان یکی از اهداف کلان نهاد علمی آستان قدس در نظر گرفته میشد. این تدبیر برای دستیابی به مرجعیت علمی، یکی از نکات کلیدی در سخنان قائد شهید بود که ما بهرههای فراوانی از آن در مفهومپردازی این مرجعیت و هم در کلیات و راهبردهای دستیابی به آن بردهایم.
تاکید قائد شهید بر پرورش روح و معنویت دانشجویان
وی با اشاره به انتظارات قائد شهید از دانشگاهها، اظهار کرد: ایشان تأکید میکردند که دانشگاهها باید در کنار پرورش ابعاد علمی و فکری، از پرورش روح و معنویت دانشجویان و ارتباط آنها با خالق غافل نشوند. در مورد مسائل سیاسی، با توجه به سخنان ایشان دانشگاهها نباید وجهالمصالحه سیاستمداران در منازعات سیاسی قرار گیرند اما دانشجو لازم است که فعل سیاسی، تفکر سیاسی و کنش سیاسی مستقل خود را داشته باشد.
رئیس دانشگاه امام رضا (ع) با اشاره به اینکه برای غلبه بر تحریمها، میتوانیم به جای خرید قطعات از خارج، همان کار را با بهرهگیری از توانمندی دانشگاهها و ریسکپذیری بیشتر انجام دهیم، تصریح کرد: این زاویه دید، نکاتی را برای نظام حکمرانی جهت اهمیت دادن به دانشگاه و سرمایهگذاری در آن روشن میسازد. تاکید رهبر به بهرهمندی از ظرفیتهای درونی نخبگان در حدی بود که منجر به تأسیس بنیاد ملی نخبگان شد. این بنیاد با هدف حمایت نظاممند از نخبگان ایرانی، چه آنهایی که در داخل کشور مشغول به کار هستند و چه کسانی که تمایل به بازگشت دارند، شکل گرفت.
تاکید رهبر شهید بر جوانگرایی و نوآوری در مجموعهها
دانشیفر با بیان اینکه قائد شهید بر نوآوری و طراوت افزودهشده توسط جوانان در مجموعهها تأکید داشتند، گفت: ایشان همواره توصیه میکردند که در استخدام افراد جوان و مشاوران جوان، اهتمام ورزیده شود و این امر به شدت کمککننده بود. تمرکز بر موضوعات نخبگانی تا بدانجا پیش رفت که حتی در ستادهای نظامی، از جمله ستاد کل نیروهای مسلح، «معاونت امور نخبگان» شکل گرفت.
وی درباره همکاری دانشگاه و صنعت، بیان کرد: در دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع)، پروژههای متعددی را به صورت مشترک با صنعت به انجام رساندهایم و ادامه خواهیم داد. این پروژهها، که با هدف جایگزینی قطعات و فناوریهای وارداتی صورت میگیرند، از ظرفیتهای نخبگانی کشور بهره میبرند.
دانشیفر با بیان اینکه قائد شهید با بیان و تاکید بر «العلم سلطان»، معادلهای ساده اما عمیق را درباره پیشرفت علمی ترسیم کردند و آن پیوستگی علم، قدرت و استقلال با یکدیگر است، افزود: ایشان معتقد بودند که این رابطه، یک رابطه استنتاجی است و تاکید میکردند بدون وجود علم از قدرت دور خواهید شد و اگر قدرت نداشته باشید، وابسته خواهید شد. به عبارت دیگر عدم علم با ناتوانی و عدم علم با وابستگی هر چه بیشتر همراه خواهد شد.
تاکید بر انتخاب راههای میانبر برای جبران عقبماندگیهای علمی
وی با اشاره به اینکه قائد شهید همواره از روحیه «پیرو بودن» در علم بیزار بودند و بر یافتن «راههای میانبر» تأکید داشتند، اضافه کرد: ایشان معتقد بودند که میتوان با تلاش مجاهدانه و هوشمندانه، به دستاوردهای علمی که شاید دهها سال زمان برده است، در مدت زمان کوتاهتری دست یافت.
رئیس دانشگاه امام رضا(ع) ادامه داد: برای مثال، در صنعت موشکی، شاید کشورهای غربی ۵۰ سال از ما جلوتر بودند، اما با تلاش افراد مخلص و پرتلاشی که به جهاد علمی و یافتن راههای میانبر اعتقاد داشتند، امروزه ایران در این صنعت جایگاه خوبی پیدا کرده است. از آنجا که هیچ کتابی جزئیات دقیق طراحی موشک یا پهپاد را به طور کامل ارائه نمیدهد، این دستاوردها نتیجه تلاش مجاهدانه و خستگیناپذیر افرادی است که معتقد بودند غیرممکن وجود ندارد و توانستند به نتیجه مطلوب دست یابند.
جهاد علمی؛ تنها راه رسیدن به استقلال و خودکفایی
وی با بیان اینکه جهاد علمی از دیدگاه رهبر معظم انقلاب، تمرکز بر حوزههایی است که دشمن (بهویژه دشمنان خارجی مانند رژیم صهیونیستی) نسبت به آنها حساسیت دارد و از پیشرفت ما در آن حوزهها نگران است، ادامه داد: از آنجا که این حوزهها میتوانند قدرت و استقلال کشور را افزایش دهند، دشمن بر نابودی آنها تاکید دارد. این رویکرد، روحیه خودباوری و اعتماد به نفس علمی را در جامعه ارتقا میدهد و بر یافتن راههای میانبر و تمرکز بر مسائل اساسی که دانش ما در آنها کامل نیست، تأکید دارد چراکه هدف دشمن تضعیف توانمندیهای علمی و فناورانه بلندمدت کشور با از بین بردن زیرساختهای حیاتی آن است.
رئیس دانشگاه امام رضا (ع) با اشاره به تأکید رهبر شهید بر لایههای عمیق هوش مصنوعی، اظهار کرد: این تاکید به معنای فهمیدن و توسعه دادن مبانی، الگوریتمها، و زیرساختهای لازم برای پیشرفت در هوش مصنوعی است. طرح مسئلهای مانند لایههای عمیق هوش مصنوعی توسط رهبر انقلاب، به قدری پیچیده و چندوجهی است که باعث ایجاد حرکت و تمرکز در دانشگاهها و حوزههای علمی برای پرداختن به این مباحث عمیق میشود. هوش مصنوعی، به دلیل اهمیت استراتژیک و پیچیدگی لایههای عمیق آن، یکی از میدانهای اصلی جهاد علمی محسوب میشود.
دانشیفر با اشاره به اینکه بسیاری از کارهای مهم و تأثیرگذار نخبگان، در قالب جلسات خصوصی، مراودات داخلی و مکاتباتشان انجام میشود که کمتر در معرض دید عموم قرار میگیرد و حجم این بخش از آثار، بسیار بیشتر از سخنرانیهای عمومی یا اسناد سیاستی است، گفت: تلاش بنیاد انقلاب اسلامی در نشر آثار نخبگان، نشاندهنده اهمیت مستندسازی و معرفی این آثار به جامعه است. مستندسازی و منتشر کردن حجم عظیم کارهای داخلی و خصوصی نخبگان، سالها طول خواهد کشید و این نشاندهنده عمق فعالیتهای علمی و فرهنگی است که در حال انجام است.
وی با بیان اینکه شهادت یک فرد نباید به معنای پایان یافتن دانش و فرهنگ تلقی شود، اضافه کرد: شهادت، خود میتواند ثمره مجاهدتهای بسیار باشد و در نهایت منجر به رسیدن به مقام والای شهادت شود. این نگرش، به جای دیدن شهادت به عنوان یک نقطه پایان، آن را به عنوان اوج یک مسیر تلقی میکند. یکی از مشخصات و ویژگیهای یک قائد شهید، داشتن منشور و مکتوبات منتشر شده فراوان است و به نظر من حجم مکتوبات به قدری زیاد است که حتی اگر سالها هم اثر جدیدی منتشر نشود، میتوان با بازخوانی همانها، چیزهای بسیاری آموخت.
انتهای پیام
