زمین نه تنها خانه ما بلکه خانهای برای میلیاردها انسان دیگر است که هر یک از ما مسئولیتی در قبال حفاظت از آن و محیط زیست داریم. تغییر سبک زندگی، استفاده از محصولات سازگار با محیط زیست، حفاظت از حیات وحش، کاهش ضایعات غذایی، بازیافت، آموزش و ... از جمله اقداماتی هستند که هر یک از ما میتوانیم برای حفاظت از محیط زندگی خود انجام دهیم.
به مناسبت «روز زمین پاک»، پای صحبت چند تن از فعالان محیط زیست نشستیم که در ادامه میخوانید.
یونس صانعی از فعالان این حوزه در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: یک سال و نیم است که به طور جدی در زمینه پاکسازی طبیعت از زباله فعالیت داریم، اول کار را به صورت فردی شروع کردم ولی به مرور زمان دوستان علاقهمند دیگری هم اضافه شدند و کار را گروهی دنبال کردیم.
صانعی با بیان اینکه در حال حاضر به طور متوسط بین ۸ تا ۱۰ نفر هر هفته همراه ما هستند، گفت: مناطقی که برای پاکسازی انتخاب میشوند، قسمتهایی از طبیعت مثل طرقبه، شاندیز و یا شهرستانهای اطراف است که مردم برای گشت و گذار انتخاب میکنند.
این فعال محیط زیست در رابطه با انگیزهاش از فعالیت در این حوزه اضافه کرد: همیشه در زندگی به دنبال این بودم که اثرگذاری داشته باشم، بر همین اساس یکی از اهدافم این بود که در حوزه محیط زیست به طور جدی فعالیت داشته و با پاکسازی زباله از طبیعت، یک تغییر بزرگ ایجاد کرده و مردم را آگاه کنیم.
پلاستیک و پتهای نوشابه، بیشترین زباله رها شده در طبیعت
وی افزود: از آنجا که مردم دغدغههای زیاد از جمله دغدغههای اقتصادی دارند، شاید به این مورد زیاد توجه نمیکنند، اما همین نریختن زباله در طبیعت علاوه بر تاثیر بسیار زیادی که در محیط زیست و سلامتی ما دارد در اقتصاد هم تاثیرگذار است.
صانعی پلاستیک و پتهای نوشابه را از جمله بیشترین زباله رها شده در طبیعت ذکر کرد و با اشاره به زبالههایی که جمعآوری آنها سخت و زمانبر است گفت: جمعآوری زبالههای خیس رها شده در بستر رودخانه که گل و لای روی آن نشسته و یا تکههای شیشه که خرد شدهاند بسیار سخت است.
وی در رابطه با بیشترین حجم زبالهای که تاکنون جمعآوری کردهاند، گفت: بیشترین حجم زباله جمعآوری شده تاکنون مربوط به بستر رودخانه خادر بود به طوری که یک گروه ۲۰ نفره، نزدیک ۱۴۰ تا ۱۶۰ پلاستیک پر انواع زباله رها شده در طبیعت جمعآوری کردیم که جمعآوری آن بسیار سخت بود.
این فعال محیط زیست در رابطه با سرنوشت زبالهها پس از جمعآوری گفت: زبالهها را بعد از جمعآوری تفکیک کرده و زباله تر و خشک را جدا میکنیم و در نهایت تمامی زبالهها را به شهرداری تحویل میهیم تا برای دفن یا بازیافت آن اقدام کند.
وی با بیان اینکه جمعآوری زباله از طبیعت یک کار دلی است و هر کسی حاضر به انجام آن نیست در رابطه با استقبال افراد از فعالیت در این حوزه گفت: در برنامههای پاکسازی که تاکنون اجرا کردیم، تقریبا افراد خیلی زیادی با دیدگاههای مختلف همراه ما بودند اما بیشترین قشری که ما را همراهی کردند معلمان و فرهنگیان و به خصوص معلمان بازنشسته و خانمها هستند که این دغدغهمندی را داشته و دارند.
صانعی با اشاره به خاطرات خوشایند و ناخوشایندی که در این مسیر داشته است، بازخوردهای مثبتی را که از مردم داشته از خاطرات خوش دوره فعالیت خود دانست و افزود: بدترین خاطره در طول دوره فعالیتم مربوط به زمانی است که یک مکان را پاکسازی میکردیم و هفته بعد که دوباره مراجعه میکردیم باز هم با انبوهی از زبالههای رها شده در طبیعت مواجه میشدیم.
وی افزود: متاسفانه بعضی از زبالهها نه توسط مردم بلکه توسط ساکنان همان منطقه رها شده بود و استدلال و توجیه آنها این بود که وقتی طبیعت کثیف باشد کسی آنجا نمینشیند و این باعث حفاظت از مزارع و ...میشود که شنیدن این صحبتها واقعا برایم سخت بود.
این فعال محیط زیستی با تاکید بر لزوم فرهنگسازی از سنین پایین خاطرنشان کرد: به نظر من بیشترین تاثیر در رابطه با فرهنگسازی، از دوران دبستان است و باید آموزشهای پایه در مدارس انجام شود، در کنار آن باید قوانین محکمی برای رها کردن زباله در طبیعت درنظر گرفته شود که بازدارندگی لازم را داشته باشد.
وی افزود: ما در کنار پاکسازی طبیعت از زباله، در مدارس هم آموزشهایی داریم ولی اقدامات ما محدود است و این کار نیاز به فرهنگسازی گسترده در مدارس کشور دارد.
این فعال محیط زیست یادآور شد: با سرمایهگذاری درست و آموزش درست، میتوان فرهنگسازی کرد، اما تا زمانی که دستگاههای متولی موضوع را جدی نگیرند، تغییری حاصل نشده و یا تغییر بسیار زمانبر خواهد بود.
عدم حمایت سازمانهای دولتی از برنامههای پاکسازی طبیعت
محسن میزانی از فعالان محیط زیست که حدود پنج سال در حوزه پاکسازی طبیعت فعالیت داشته است نیز در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: اولین فعالیت محیط زیستی خود را در سال ۱۳۹۱ شروع کردم و در مدت فعالیت، حدود ۱۶۰ برنامه پاکسازی زباله به صورت داوطلبانه و مردمی در مناطق مختلف کشور از جمله تهران، کرج، مازندران، مشهد، نیشابور و اسفراین برگزار کردیم.
وی افزود: قبل از هر برنامه پاکسازی، پلاستیک زباله و دستکش تهیه کرده و در مناطقی که مردم برای گلگشت انتخاب میکردند، پاکسازی را انجام میدادیم تا مردم ما را ببینند و باعث فرهنگسازی شود.
میزانی با بیان اینکه قطعا طبیعت بدون زباله زیباتر است، خاطرنشان کرد: معمولا چون در برنامههای پاکسازی، افراد زیادی شرکت میکردند، این جمعیت بالا، دیده میشد و خانوادهها به ما توجه میکردند، همچنین برای تشویق خانوادهها به نریختن زباله در طبیعت، بین خانوادهها کیسه زباله هم توزیع میکردیم.
این فعال محیط زیست، مهمترین هدف از این اقدام را فرهنگسازی و ترویج فرهنگ نریختن زباله در طبیعت ذکر کرد و گفت: به نظر میرسد در این زمینه موفق عمل کردیم و به نوعی در بین مردم شناخته شده بودیم، حتی دهیاران بعضی روستاها از ما دعوت میکردند که برنامههای پاکسازی را در روستای آنها هم اجرا کنیم تا باعث فرهنگسازی در روستا شود.
وی در رابطه با تاثیرگذاری اقدامات انجام شده، ادامه داد: اولین بار که در روستای کنگ پاکسازی را انجام دادیم حدود ۱۲ تن زباله جمع کردیم ولی بعد از چهار سال که مجدد پاکسازی را در همان منطقه انجام دادیم تنها یک تن زباله جمعآوری کردیم که این نشانه تاثیر اقدامات پاکسازی در آن منطقه بود؛ چراکه طبیعتا مردم در جایی که تمیز است و زباله کمتری دارد، کمتر زباله میریزند.
میزانی در رابطه با مهمترین چالشهای این مسیر تصریح کرد: یکی از چالشهای ما در مسیر فعالیتهای پاکسازی، عدم حمایت و همکاری سازمانهای دولتی بود، چراکه اگر این سازمانها از ما حمایت میکردند حتی یک حمایت لفظی کوچک، میتوانستیم حمایتهایی از سازمانهای خصوصی بگیریم و بخشی از هزینهها را جبران کنیم.
وی افزود: در این مسیر، چالشی با مردم نداشتیم بلکه مردم مشوق ما بودند و وقتی میدیدند که گروهی به صورت رایگان، پاکسازی طبیعت از زباله را انجام میدهند استقبال میکردند.
میزانی همچنین از برخوردهای منفی به عنوان خاطرات ناخوشایند یاد کرد و گفت: گاهی اوقات پیش میآمد که در مسیری مشغول پاکسازی بودیم و فردی کاملا آگاهانه زباله خود را پرت میکرد و میگفت این را هم جمع کنید!، در چنین مواقعی به افراد گروه میگفتم خونسردی خود را حفظ کنند و ناراحت نشوند و به جای آن لبخند بزنند و بگویند چشم و زباله را جمع کنید.
این فعال محیط زیست با یادآوری این نکته که ریختن زباله در طبیعت فقط مختص ایران نیست و در همه جای دنیا این معضل وجود دارد، در زمینه فرهنگسازی نریختن زباله خاطرنشان کرد: برای فرهنگسازی، میتوانیم از کشورهایی که اقدامات موثری انجام داده و به نتیجه رسیدند، الگو برداری کنیم.
وی افزود: نهادهای مربوطه میتوانند در زمینه تبلیغات و نصب بیلبوردهای تاثیرگذار، موثر باشند اما نکته قابل توجه دیگری که وجود دارد، کمبود سطلهای زباله در طبیعت است.
میزانی تاکید کرد: در تفرجگاهها که هزینه ورودی هم میگیرند، باید کیسه زباله توزیع و زبالهها جمعآوری شود، چراکه با اقدامات کوچک هم میتوان گامهای مهمی برداشت.
لزوم آموزش به کودکان از طریق انیمیشنهای تاثیرگذار
فریبا عبدالهی نیز در رابطه با تجربه حضورش در برنامههای پاکسازی طبیعت اظهار کرد: حدود یک سال است در این حوزه فعالیت دارم و هدفم کمک به طبیعت و فرهنگسازی در این زمینه است، معمولا پاکسازی در جاهایی مثل طبیعت حاشیه شهر مشهد که مظلوم واقع شده و پاکسازی نمیشود، انجام میگیرد.
وی جبهه گرفتن برخی از افراد ناآگاه در مقابل پاکسازی، نداشتن ابزار کامل و نداشتن تریبونی برای فرهنگسازی را از مشکلات این حوزه برشمرد و گفت: اگر ابزار پاکسازی کاملی داشته باشیم، پاکسازی راحتتر انجام میشود.
عبدالهی در رابطه با خاطرات مشارکتش در این برنامهها گفت: تمام خاطرات ما معمولا خوشایند است، چون با پاکسازی طبیعت حال دلمان همیشه خوب است.
وی تاکید کرد: اگر فرهنگسازی از دبستان و مدارس شروع شود، بسیار تاثیرگذار خواهد بود، بچهها باید آگاه شوند که طبیعت ریه زمین است و هر زبالهای که در طبیعت رها میشود باعث اخلال در چرخه اکوسیستم شده و ضرر آن به جانداران و در نهایت به انسان برمیگردد.
این دوستدار طبیعت افزود: این چرخه باید به صورت انیمیشن به بچهها نمایش داده شود، بچهها که آموزش ببینند، هر کدام یک معلم برای خانواده خود میشوند و چه بسا که بزرگترها را نیز آگاه کنند.
وی تصریح کرد: تلاش زیادی تا آگاهی لازم است، چون رسانههای ما در این زمینه کوتاهی زیادی کردند، به امید روزی که طبیعت از زبالههای تحمیل شده رهایی یابد و نفس بکشد.
کمبود سطل زباله در مناطق تفرجگاهی
نرگس اقبالی از دیگر دوستداران طبیعت است که به گفته خودش مشارکت در این فعالیتها را از اردیبهشت ۱۴۰۴ و با هدف کمک به طبیعت، زیباسازی محیط زیست و بهتر شدن کیفیت زندگی آغاز کرده است.
وی با اشاره به برخی مشکلات، عدم همکاری بعضی از مردم منطقه را مانعی در این مسیر دانسته و در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: بسیاری از مردم با ما همکاری خوبی دارند اما متاسفانه در بعضی مناطق مردم همکاری لازم را ندارند، به طوری که بعضی از کشاورزان از پاکسازی ابراز نارضایتی میکنند؛ یکبار یکی ازباغدارها گفت شما تمیز کنید ما باز میریزیم چون اگر تمیز باشد، گردشگران آنجا مینشینند و به باغات و مزارع ما آسیب میزنند.
این دوستدار طبیعت ادامه داد: مسئله بعدی رستورانداران منطقه بودند که زبالههای رستوران را در کانال پشت رستورانشان تخلیه میکردند؛ چند نوبت ما آن قسمت را تمیز کردیم باز هم دوباره که مراجعه میکردیم دوباره زباله بود البته نه به شدت اول که نشانه تاثیرگذاری اقدامات پاکسازی است.
اقبالی با اشاره به کمبود سطل زباله در مناطق تفریحی گفت: وجود سطل زباله در مناطق تفریحی بسیار مهم است، اما بسیاری از مناطق تفریحی سطل زباله ندارند؛ در حال حاضر بیشتر تفرجگاهها از مردم ورودی میگیرند و چقدر خوب است که در ورودی، کیسه زباله بین مردم توزیع شود و برای تشویق و فرهنگسازی نریختن زباله، به ازای تحویل زبالههایشان هنگام خروج از منطقه، مقداری از هزینه ورودی را به آنها برگردانیم.
بنابر صحبتهای فعالان محیطزیست، یکی از ملزومات فرهنگسازی در زمینه نریختن زباله در طبیعت، فرهنگسازی از سنین پایین و شروع آموزش از مهدکودکها و مدارس است، همچنین در کنار ایجاد زیرساختها و تبلیغات موثر، جای قوانین و جریمههای بازدارنده و سنگین در این حوزه خالی است که باید پیش از آنکه دیر شود مورد توجه متولیان امر قرار گیرد.
انسان ناگزیر از تعامل سازنده با طبیعت است و هر گونه تاخیر در پرداختن به مسائل محیطزیستی، قطعا پیامدهای ناگوار جبرانناپذیری در آینده به همراه خواهد داشت. اقدامات گروههای پاکسازی بسیار ارزشمند است اما تا زمانی که متولیان و سازمانهای مربوطه موضوع را جدی نگیرند، این معضل حل نخواهد شد.
انتهای پیام
