رضا حسینی، داور جشنواره ملی تئاتر رضوی، در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به تعطیلی سالنها و محدودیتهای ناشی از جنگ، توضیح داد: بسیاری از گروهها فرصت تمرین منظم نداشتهاند و طبیعی است که شادابی و آمادگی همیشگی در آنها دیده نشود. با این حال، آثار حاضر در جشنواره با وجود چالشها، نشان از تلاشی چشمگیر دارد. بعضی اجراها لذت بخش و چشمگیر هستند و نشان میدهند گروهها با وجود شرایط سخت، روح تئاتر را زنده نگه داشتهاند.
وی افزود: برخی از هنرمندانی که اکنون نامشان درخشندهترین عنوانهای صحنهی ایران را دارد، زمانی در جشنواره رضوی نخستین تجربههای خود را پشت سر گذاشتند. جشنواره رضوی عرصهای برای تولد استعدادهای تازه و مکانی است که گروههای جوان در کنار حرفهایها مجال بروز مییابند و مسیر آینده خود را در هنر نمایش پیدا کنند.
وی در ادامه با تاکید بر ضرورت حضور هر دو گروه گفت: ما نهتنها از حضور هنرمندان حرفهای استقبال میکنیم، بلکه حضور گروههای جوان را فرصت مغتنمی میدانیم؛ زیرا در همین مواجهه میان تجربه و شور جوانی، هنر تئاتر رشد میکند.
در پایان گفتوگو، داور جشنواره رضوی با نگاهی امیدوارانه به آینده افزود: این جشنواره فقط یک رقابت نیست؛ یک مدرسه است برای یادگیری و آزمودن، جایی که جوانان میتوانند از آن به دنیای حرفهای تئاتر قدم بگذارند. همین ویژگی است که جشنواره رضوی را متمایز و مؤثر میکند.
باز تعریف شدن محوریت جشنوارهها
عباسعلی زارعسرشت، معاون هنری و سینمایی ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی نیز در گفتوگو با ایسنا، با بیان اینکه نقشه تئاتر کشور با محوریت جشنوارهها بازتعریف شده است، گفت: تئاتر را با این جشنوارهها دستهبندی کردهایم؛ تئاتر مقاومت، تئاتر رضوی، بخش تئاتر خیابانی و جشنوارههای عروسکی، آیینهای سنتی و ... . هر بخش، ژانر و هویت خودش را دارد و این برای نظام تولید آثار یک امتیاز جدی است. این دستهبندیها نه فقط جنبه اداری و ساختاری دارند، بلکه به هنرمندان کمک میکنند مسیر تخصصی خود را دقیقتر انتخاب کنند. همین باعث شده ژانرها مستقلتر شوند و هنرمندان در حوزه خودشان به عمق بیشتری برسند.
وی این روند را عامل رشد کیفی آثار میداند: وقتی نویسنده یا کارگردان در ژانری که میشناسد و دوست دارد کار میکند، متن بهتر نوشته میشود، ایده دقیقتر شکل میگیرد و اجراها قوت بیشتری پیدا میکنند. این تنوع جشنوارهای کمک کرده است هر بخش از تئاتر، خانه و میدان اختصاصی خودش را داشته باشد.
وی تاکید کرد: جشنواره امسال، هجدهمین دوره خودش را تجربه میکند. با وجود شرایط جنگی، ۱۶۶ متن به دبیرخانه ارسال شد. از این تعداد، ۶۴ متن به مرحله بازخوانی رسید و در نهایت ۲۸ اثر برای حضور در بخش نهایی انتخاب شد. این حجم از مشارکت در چنین شرایطی، نشاندهنده همراهی تحسینبرانگیز هنرمندان است.
زارعسرشت افزود: از نظر کیفی و از جهت حضور گروهها، افت جدی نداریم. متنهای خوبی به جشنواره رسیده و گروههای پرتلاش و دغدغهمند پای کار آمدهاند. این که در وضعیت جنگی، هنوز هنرمندان از دور ترین شهرها به تبریز بیاید و روی صحنه برود، خودش ارزش بزرگی است. البته تعداد تماشاگر نسبت به سالهای قبل کاهش داشته که کاملا طبیعی است. شرایط عمومی کشور، وضعیت جنگی، نگرانیهای روزمره مردم و فضای روانی جامعه روی حضور مخاطبان تأثیر میگذارد.
وی با اشاره به تردید جدی در مرحله تصمیمگیری برای برگزاری جشنواره بیان کرد: واقعیت این است که ما در مقطعی پنجاهپنجاه بودیم؛ نمیدانستیم جشنواره را برگزار کنیم یا خیر. شرایط کشور، وضعیت بودجه و فشارهای اقتصادی تصمیمگیری را بسیار سخت کرده بود. در این شرایط بودجه نیز کاهش مییابد. بخش قابل توجهی از نارضایتی گروههای نمایشی، به همین واقعیتهای اقتصادی برمیگردد و تا حدی طبیعی است. زیرا با بودجهای مواجهیم که نسبت به نیازهای واقعی جشنواره فاصله دارد.
وی افزود: در وضعیت فعلی که بسیاری از برنامهها در تردید است، این جشنواره نخستین رویداد ملی وزارتخانه در سال جدید محسوب میشود؛ رویدادی که تبریز و آذربایجان شرقی میزبان آن هستند. این اتفاق برای ما هم افتخار است و هم مسئولیتزا. استان ما، زیرساختهای مناسب، تجربه مدیریتی در برگزاری جشنوارهها و بدنهای فعال از هنرمندان را در اختیار دارد. همین ظرفیتها موجب شده تبریز به عنوان میزبان دائمی جشنواره تئاتر رضوی در سالهای اخیر شناخته شود.
معاون هنری و سینمایی آذربایجان شرقی خطاب به مخاطبان تئاتر و همراهان جشنواره گفت: مخاطبان، همیشه رکن اصلی جشنواره هستند. آنهایی که عاشق نمایش و مضامین رضویاند، حتی در این شرایط سخت خودشان را به سالنها میرسانند. میدانیم که امروز مردم هم در یک وضعیت پنجاهپنجاهاند؛ میان دغدغههای روزمره، نگرانیهای اقتصادی و شرایط جنگی از یکسو، و نیاز به فرهنگ، هنر و امید از سوی دیگر. اگر این چراغ روشن است، بخشی از آن به خاطر همین مخاطبانی است که هنوز برای دیدن تئاتر وقت میگذارند.
لحظهای برای تجدید قوا برای هنرمندان
مینا پناهی، ناظر جشنواره در گفتوگو با ایسنا، در توصیف فضای این روزهای تئاتر گفت: کاهش مخاطب فقط مختص این جشنواره نیست. بعد از اتفاقات جنگ، بسیاری از هنرمندان هنوز به آن آرامش و حالوهوای لازم برای خلق اثر نرسیدهاند. کار هنری، حال و حس مساعد میخواهد؛ پس به یک بازه زمانی کوتاه برای تنفس و تجدید قوا نیاز دارد. البته اینطور نیست که صحنه خالی مانده باشد. حرکت آهستهتر شده، اما متوقف نشده است.
وی ادامه داد: امروز سالن بسیار پر بود و تماشاگران با علاقه آمده بودند؛ کارها هم باکیفیت و جذاباند. یکی از امتیازهای این دوره، زمان مناسب اجراهاست؛ اغلب آثار کمتر از ۴۵ دقیقهاند و همین ارتباط با مخاطب را آسانتر میکند.
وی در پاسخ به این پرسش که؛ آیا تمرکز بر یک مضمون خاص، نقطه ضعف محسوب میشود یا نقطه قوت، بیان کرد: نمیتوانیم بگوییم موضوعمحور بودن ضعف است. در سراسر دنیا جشنوارههای تخصصی برگزار میشود. حتی نمونههایی داریم که همه گروهها یک متن مشخص، مانند “هملت”، را روی صحنه میبرند. بنابراین محدود بودن موضوع، به معنای کاهش خلاقیت نیست.
پناهی تاکید کرد: وقتی جشنوارهای با یک موضوع یا مضمون واحد برگزار میشود، اتفاقا آثار تخصصیتر میشوند. با وجود یک محور مشترک، روایتها، نگاهها و شیوههای اجرایی متنوعی شکل میگیرد. هر گروه از زاویه دید خود به آن موضوع نزدیک میشود و همین تنوع در دل وحدت، جذابیت ایجاد میکند.
وی توضیح داد: گاهی در برخی جشنوارههای موضوعمحور دیدهایم که افراد کمتجربه به سمت متنهایی میروند که کشش لازم را ندارد یا ارتباط آن با موضوع جشنواره سطحی است؛ مثلا فقط با یک جمله یا دیالوگ، اثر را به محور جشنواره پیوند میزنند. در حالی که پرداخت عمیق و منسجم، تجربه و شناخت بیشتری میطلبد. هرچه تجربه بالاتر باشد، مواجهه با موضوع نیز دقیقتر و خلاقانهتر خواهد بود. جشنوارههای تخصصی میدان ارائه اجراهای پختهتر است.
در حاشیه این جشنواره، گفتوگو با بازیگران و کارگردانان، از نقاط قوت و ضعف برگزاری تا ضرورت تحول در محتوا و اجرای آثار سخن میگوید.
ایمان ملکیپور، نویسنده، کارگردان و بازیگر نقش «امید» در نمایش «رنج قالی»، از انگیزههای درونیاش برای خلق این اثر به ایسنا گفت: این متن، برآمده از خاطره جمعیِ مردمی است که سفر به مشهد، برایشان نه یک سفر ساده، که یک آرزوی دیرینه و البته پرهزینه بوده است. در کودکی فاصله سفرهای ما به مشهد زیاد بود و این دغدغهای شد تا در یک اثر نمایشی بازتابش دهم. کمکم ایده با پیوندِ زیستبوم شهرمان که صنعت فرش در آن جریان دارد و نذرهایی که مردم با بافتِ قالی برای حرم امام رضا (ع) انجام میدهند، تکمیل شد.
وی درباره کیفیت برگزاری و دشواریهای حضور در جشنواره افزود: روز اول، مسیر برای گروهها پرچالش بود. دوازده ساعت راه را با خستگی پشت سر گذاشتیم و ناهماهنگیهایی وجود داشت که شیرینی حضور را کمی تلخ کرد. مدیریتِ روز اول میتوانست بهتر باشد. با این حال، ما به تعهدمان پایبند ماندیم و روی صحنه رفتیم، چرا که میدانیم دوستانمان در دبیرخانه نیز برای برگزاری این رویداد تلاش بسیاری کردهاند. خوشبختانه تئاتریها تابآوری بالایی دارند.
الهام علیمحمدی، بازیگر نقش «آهو» در همین نمایش، از پیوند ناگسستنی ایرانیان با نام امام رضا (ع) سخن گفت. وی که دومین تجربه کار درام خود را پشت سر میگذارد، با یادکردی از بازیگر پیشین این نقش که اکنون در میان ما نیست، تأکید کرد: فکر نمیکنم کسی در ایران باشد که پیوندی با امام رضا (ع) نداشته باشد. تمام تلاش ما این بود که نشان دهیم در آن دوران، کسانی که با تکیه بر تفکرات نفاقآلود زندگی میکردند، چه بلاهایی سر مردم و آرزوهایشان آوردند. دغدغه ما، به تصویر کشیدن رنج آرزوهایی است که در آن فضا دفن شدند.
غریب منوچهری، کارگردان نمایش «اگر میتوانی مرا بگیر» در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: در شرایطی که جامعه دچار تلاطم است و بسیاری از جشنوارههای منتسب به رضوی در شهرهای دیگر تعطیل شدهاند، باید به همت دوستان در تبریز آفرین گفت. من شاهد بودم که در آن شرایط سختِ تهدیدها و بمبارانها، در دبیرخانه و ستاد جشنواره، با تمام توان برای برگزاری به بهترین شکل ممکن تلاش میکردند. با این حال، حقیقتاً از وضعیت سالنها رضایت نداریم. تبریز سالنها و پلاتوهای متعددی دارد، اما ما در پلاتویی اجرا رفتیم که از نظر نور و اندازه، ما را بسیار آزار داد. ناچار شدیم بسیاری از میزانسنها و بخشهای نمایش را تغییر دهیم و این به کیفیت کار لطمه زد.
وی به یکی از آفتهای جشنوارههای اینچنینی نیز اشاره کرد و افزود: در فراخوانها محدودیت نفرات میگذارند؛ برای مثال به گروه ۲۰ نفره ما پیشنهاد میکنند ۱۲ نفر را به تبریز بیاورند. این کار، آفت جشنواره است. من نیز برای حفظ تمام عوامل و انسجام نمایش مجبور میشوم دیگر افراد را با هزینه شخصی بیاورم. البته خوشبختانه، دبیر جشنواره و تیم فنی به دلیل نگاهِ تئاتری و دلسوزیِ شخصیشان، در حال جبرانِ این کاستیها هستند که قابل تقدیر است.
نسرین هوشی، بازیگر نقش «دختر شاه» در نمایش «اگر میتوانی مرا بگیر» در گفتوگو با ایسنا، بیان کرد: معتقدم که جشنواره تئاتر رضوی، با توجه به نام و موضوعیتش، ناگزیر از پیمودنِ مسیری مشخص است، مگر آنکه محتوا دستخوشِ تحولی بنیادین شود. متأسفانه، در بخش میزبانی، با کاستیهای متعددی روبرو بودیم. همچنین آن حضور پررنگ تماشاگر و آن فضای جشنوارهای دلنشین، دیگر احساس نمیشود. امیدوارم این مشکلات نیز برطرف شوند.
امیرحسین درویش، بازیگر نقش «رئیس نظمیه» در نمایش «اگر میتوانی مرا بگیر»، با اولین حضورش در این جشنواره، بر ضرورتِ بازنگریِ اساسی در مسیرِ هنری آن تأکید کرد: تمرکز صرف بر موضوعیت مشهد و امام رضا (ع)، موجب محدودیت هنرمندان در ایده پردازی و انتخابِ متن شده است. شاید بتوان با افزودنِ چند محورِ دیگر، پیرامون مشهد و سیره رضوی، دست هنرمندان را در ارائه محتوا بازتر گذاشت. این امر میتواند به خلاقیت بیشتر و ارائه آثاری نو و تأثیرگذار منجر شود. البته با وجود تمام سختیها، همه گروهها با تمام جان و دل حاضر شدهاند و زحمات بسیاری کشیدهاند. نمیتوان هیچ گروهی را قضاوت کرد. اما به نظر میرسد که باید در کیفیت کلی آثار، بازنگری صورت گیرد.
محمدرضا شاهمردی، نویسنده و کارگردان نمایش «سلسله»، که سابقه طولانی در پرداختن به نمایشهای آیینی دارد، نگاهی نقادانه به رویکردِ رایج در جشنوارههای آیینی داشته و در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: پرداختنِ مستقیم و سرراست به موضوعاتِ آشنایی چون شفا، زیارت و تقدس، ممکن است مخاطب را در دامِ کلیشهها گرفتار کند. آنچه ما به دنبالش هستیم، صرفاً روایتِ معجزاتِ امام رضا (ع) نیست، بلکه درکِ عمیقترِ سیره، سبکِ زندگی و تأثیرِ این شیوه زیست در تحولِ جامعه است.
وی در معرفی ایده نمایش «سلسله» به شخصیتِ شهید طیب حاج رضایی اشاره و تاکید کرد: شهید حاج رضایی، نمونهای جذاب از مسیری است که فرد از انحراف به سویِ هدایت و بازگشت به دامنِ اهل بیت (ع) مییابد. این زیستِ عجیب و در عین حال الهامبخش، نتیجهی دریافتها و توجهِ او به سیره ائمه اطهار (ع) بود و ما تلاش کردیم تا این بعد درونی و تحول معنوی را در نمایش خود به تصویر بکشیم.
رحمان اسلامی، بازیگر نمایش «سلسله»، با بیان اینکه بازیگری در نقش شهدا و شخصیتهای برجسته، فراتر از تکنیک و نیازمندِ توفیق است، به ایسنا افزود: ما در این مسیر، عملاً عروسکی هستیم که تنها دستوپا میزنیم. اگر مخاطب این نقش را میپذیرد و تأثیری بر دلش میگذارد، همه از جانب صاحبان این آثار است. مطالعه شرایط سیاسی، اجتماعی، تاریخی و روانشناسیِ کاراکتر، بخشی از مسیر است. اما در کارهایی که رنگ و بوی معرفت دارند، اصل ماجرا اتصال با نقش و حقیقت آن است.
وی ادامه داد: باید از تمرکز بر معجزات صرف و داستانهای شفا گرفتن فاصله بگیریم و به سمت اندیشه امام رضا (ع) حرکت کنیم. این رویکرد فعلی که تنها بر گرهگشاییهای مقطعی تأکید دارد، در صورت عدم تحقق برای مخاطب، ممکن است او را به شک و تردید بکشاند. امام رضا (ع) استادِ مسیر است؛ چرا باید به درخت کنار جاده بچسبیم، در حالی که او خود جاده و طریق حقیقت را به ما نشان میدهد؟ معتقدیم وقتی «صد» بیاید، «نود» هم همراه آن میآید. پس باید به اصل اندیشهی توحیدی بپردازیم تا کرامتها نیز در جایگاهِ واقعی خود معنا یابند.
فرناز فتحرازی، کارگردان نمایش «روزنه»، اظهار کرد: نگاهِ من به جشنواره تئاتر رضوی بر پایه دغدغههایِ جهانشمولِ زنان در جوامعِ در حالِ توسعه استوار است. نگاه به زن نباید در قالبهای سنتی و تقلیلگرایانه محصور بماند. مسئله زنان، بحثی گسترده است و نمیتوان زن را صرفاً در جایگاهِ ماشینِ تولید یا نقشی محدود دید. حسِ مادر شدن، عمیقترین و غیرقابللمسترین حسی است که برای بسیاری از زنان، حتی آنان که فرصتِ مادری نیافتهاند، همچنان یک آرمانِ بزرگ محسوب میشود.
وی ادامه داد: زنان، ستونِ تربیتِ فرزندان و قشرِ بنیادینِ جامعه هستند. مشکلاتِ موجود در جوامعِ جهانسوم، بهویژه در حوزه زنان، انگیزه اصلیِ من برایِ پرداختن به این سبک از نمایش بوده است. در کنارِ این دغدغه، ارادت به امام رئوف برای ما، به عنوانِ فرزندانِ این آب و خاک، یک پیوند قلبی ناگسستنی است. ما به وطنی که در آن ریشه داریم، عشق میورزیم و در این میان، سیره رضوی چراغی برای یافتنِ پاسخِ این دغدغههاست.
علیاصغر سعادتپور، کارگردان نمایش «هفت هشتم» گفت: پیوند میانِ ایرانیان و امام رضا (ع) ریشهدار و ناگسستنی است. ما نیز در این مسیر، آگاهانه به سراغِ نمایشنامههایی رفتیم که با داستان و سیره زندگی این امام پیوند خوردهاند؛ چرا که پیش از هر چیز، خودِ ما نیازمندِ درسآموزی و پالایشِ روح از طریق این آموزهها هستیم. هر کاری، ناگزیر ضعفهایی در دل خود دارد، اما اکنون زمان واکاوی این کاستیها نیست. قدردان همهی کسانی هستم که در این فضایِ پرچالش، برای اعتلایِ هنرِ نمایش گام برمیدارند. همچنین در این جهان آدم بودن بسیار والاتر و اصیلتر از هنرمند بودن است؛ چرا که هنر، تنها در آینهی انسانیت است که معنا مییابد.
این روایتها، بازتابِ دغدغههای هنرمندانی است که با وجود تمامی سختیها، ایستادهاند تا چراغ صحنه خاموش نماند. جشنواره تئاتر رضوی، بیش از هر چیز، به گوشسپردنِ صبورانه به این گلهها و تلاشی مضاعف برای رفعِ گرههای اجرایی نیاز دارد تا «ارادت» در قابی از «کیفیت» به مخاطب عرضه شود. این جشنواره، اکنون در گذر از میانِ این آرا و نظرات، تلاش میکند تا سهمی از «معرفت» و «اندیشه» را در حافظه تئاترِ کشور به یادگار بگذارد؛ رویدادی که هنرمندانش، مشتاقانه به دنبالِ پیوندی عمیقتر میانِ تکنیکِ هنری و حقیقتِ معنایی هستند.
بازتاب دیدگاه مخاطبان از جشنواره تئاتر رضوی
همزمان با برگزاری جشنواره تئاتر رضوی، شماری از مخاطبان و هنرمندان حاضر در سالنها، دیدگاههای خود را درباره کیفیت اجراها، روند برگزاری و جایگاه این رویداد ملی بیان کردند؛ نظراتی که از رضایت هنری تا دغدغههای اجرایی و مطالبهگری فرهنگی را در بر میگیرد.
یکی از هنرمندان حاضر در جشنواره که از شهرستان برای تماشای آثار به تبریز آمده بود، ضمن قدردانی از عوامل اجرایی گفت: واقعا باید به تیم اجرایی تبریک گفت؛ زحمت زیادی کشیدهاند. فضای جشنواره برای ما تئاتریها بسیار ارزشمند است. جشنواره فقط محل اجرا نیست؛ محل یادگیری است. هنرمندان کنار هم جمع میشوند، کارهای هم را میبینند و از یکدیگر میآموزند. به نوعی یک کلاس درس زنده است. من دو ساعت مسیر را طی کردم تا بتوانم اجراها را ببینم و لذت ببرم.
این مخاطب در ادامه به یکی از آثار تکبازی این دوره اشاره کرد و گفت: بهویژه نمایشی که به مسائل زنان میپرداخت برایم بسیار تاثیرگذار بود. چون خودم یک زن هستم، با موضوع همدردی عمیقتری داشتم. نمایش توانسته بود مشکلات زنانه را بهخوبی به تصویر بکشد و نقد اجتماعی قابل تأملی ارائه دهد. با این حال، حضور مخاطب عمومی کم بود و اگر بتوانیم همه مردم را بیشتر جذب کنیم، جشنواره تاثیرگذاری گستردهتری خواهد داشت.
یکی از مخاطبان که چند اجرا از این دوره را تماشا کرده بود، گفت: به نظرم کیفیت تئاترها بسیار خوب بود. کارگردانی دقیق و منسجم بود و بازیگران نقشهایشان را بسیار باورپذیر ایفا کردند. کارهایی که دیدم واقعا خوب بودند و باعث شدند نسبت به کل جشنواره حس خوبی پیدا کنم. فکر میکنم جشنواره موفقی است و قطعا باز هم برای دیدن اجراها خواهم آمد.
یکی دیگر از حاضران، با تأکید بر جایگاه ملی جشنواره تئاتر رضوی، بیان کرد: وقتی عنوان جشنواره، ملی است، انتظار میرود مدیران کشوری ـ چه بنیاد رضوی و چه ادارهکل هنرهای نمایشی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ـ دست به دست هم بدهند تا رویداد در شأن نامش برگزار شود. امیدوارم مدیران و هنرمندان مطالبهگری بیشتری داشته باشند تا جشنوارههایی در شأن هنرمندان و متناسب با جایگاه موضوعمحور و مذهبی آن برگزار شود.
برخی مخاطبان نیز با مقایسه این دوره با دورههای پیشین، از رشد کیفی جشنواره سخن گفتند. یکی از آنان اظهار کرد: به نظرم این دوره نسبت به قبل بهتر شده و ایدههای قشنگی در اجراها مطرح شد. کیفیت آثار افزایش یافته و این موضوع کاملا محسوس است. هرچند زمانبندی اجراها چندان مناسب نبود، اما در مجموع باقی بخشها را دوست داشتم و نگاه مثبتی به این دوره دارم.
یکی دیگر از تماشاگران نیز با اشاره به تأثیر عاطفی اجراها تاکید کرد: تئاترهایی که دیدم را واقعا دوست داشتم. بازیگران در انتقال حس بسیار موفق بودند و انگار لحظهبهلحظه اجرا را با آنها زندگی کردم. به نظرم آثار ارزش دیدن دارند و من بسیار لذت بردم. نسبت به سالهای قبل وضعیت بهتر شده، کیفیت سالن و اجراها مناسب بود و در مجموع رضایت کامل دارم.
یکی دیگر از حاضران با اشاره به نقش دبیر جشنواره گفت: در جشنوارههای مناسبتی که با محوریت شخصیتهای مذهبی برگزار میشود، معمولا هنرمندان با خلوص نیت بیشتری وارد میدان میشوند. در این فضا رقابت صرف کمتر است و جنبههای معنوی بیشتر به چشم میآید. البته که خاستگاه نمایش، فرهنگسازی و اطلاعرسانی است. وقتی فرهنگ مذهبی و ملی دستمایه آثار قرار میگیرد، میتواند تاثیرگذاری عمیقتری داشته باشد.
جشنواره تئاتر رضوی در این دوره، از نظر بسیاری با رشد کیفی همراه بوده و توانسته رضایت بخشی از تماشاگران را جلب کند. در عین حال، مطالباتی چون ارتقای سطح حمایتهای ملی، بهبود زمانبندی اجراها و جذب مخاطب عام، از جمله نکاتی است که حاضران بر آن تأکید دارند؛ مسائلی که میتواند در مسیر تکامل این رویداد موضوعمحور، راهگشا باشد.
فراز و فرودهای قابل بررسی جشنواره تئاتر رضوی
هجدهمین جشنواره تئاتر رضوی در تبریز، در کلیت خود تصویری دوگانه از تلاشهای هنری برای بازتاب سیره رضوی ارائه داد. در یک سو، شاهد آثاری بودیم که با اتکا به کارگردانیهای منسجم و بهرهگیری از مونولوگ و دیالوگهای قدرتمند، توانستند پیوندی عمیق میان فرم و محتوا برقرار کنند و با تکیه بر بازیهای درخشان و طراحیهای صحنهی چشمنواز، تجربهای تأثیرگذار برای مخاطب بسازند. این آثار نشان دادند که چگونه میتوان با دوری از کلیشهها، از دل آموزههای اخلاقی، درامی زنده و تپنده بر صحنه خلق کرد که تماشاگر را تا لحظات پایانی با خود همراه سازد.
در سوی دیگر، برخی آثار با وجود برخورداری از ایدههای اولیه و موضوعاتِ بکر، به دلیل ضعف در ساختار دراماتیک و آشفتگی در فیلمنامهنویسی، از رسیدن به انسجامِ هنری بازماندند. در این دسته از نمایشها، اگرچه شاهد تلاشهای فردیِ قابلتوجه و بازیهای گاه خیرهکننده بودیم، اما فقدان نگاه کارگردانی مسلط و یا ناتوانی در حفظِ ریتم تا پردهی آخر، باعث شد تا تأثیرگذاریِ کل اثر دچار گسست شود. در واقع، شکاف میان بازیهای قوی و متون ضعیف، از جمله چالشهای بارز در برخی از این تولیدات بود که مانع از تحقق کامل ظرفیتهای نمایشی میشد.
از منظر عناصر فنی، جشنواره امسال ترکیبی از توفیقها و ناکامیها را در معرض قضاوت گذاشت. در بخش طراحیها، گریم و نورپردازی، شاهدِ خلاقیتهای بصری ارزشمندی بودیم که به فضاسازی آثار کمک شایانی کرد، اما در مقابل، برخی آثار در حوزهی طراحی صحنه و بهویژه در بخش موسیقی، با مشکلاتی جدی روبرو بودند که گاهی نه تنها به تقویتِ حس اجرا کمک نمیکرد، بلکه به عنوان عاملی برای کاهش کیفیت حسی کار عمل میکرد. همچنین، در بخشهایی از اجراها، نقص در کنترل صدا و حس از سوی بازیگران کمترتجربهدیده، ضرورت توجه بیشتر به آموزشهای تکنیکی در تئاتر استانها را یادآور میشد.
به گزارش ایسنا، در نهایت، میتوان گفت که جریان تئاتر رضوی با وجودِ دستاوردهای درخور، نیازمند بازنگری در حوزهی دراماتورژی و تقویتِ دانشِ فنی گروههاست. آنچه در این دوره بیش از همه مشهود بود، نیاز به تعادل میان «مضمونگرایی» و «ساختار نمایشی» است؛ چرا که حتی بهترین ایدهها و غنیترین موضوعاتِ اخلاقی، بدونِ رعایتِ اصول دقیق کارگردانی و نویسندگی چفتوبستدار، نمیتوانند در حافظهی هنری مخاطب ماندگار شوند. این جشنواره، بیش از هر چیز، فرصتی بود تا گروههای نمایشی با شناخت ضعفهای ساختاری خود، گامهایی استوارتر برای اعتلای هنرِ متعهد بردارند.
آیین اختتامیه و معرفی برگزیدگان هجدهمین جشنواره ملی تئاتر رضوی، سهشنبه ۸ اردیبهشتماه، ساعت ۱۶ در تالار خاقانی خانه فرهنگ تبریز برگزار میشود.
انتهای پیام
